Du lịch Thủ đô - nguồn lực lớn cần được đánh thức

Vấn đề đặt ra là cần khơi thông, phát huy đồng bộ các nguồn lực, chuyển hóa tiềm năng, lợi thế thành những sản phẩm du lịch đặc sắc, có sức hút và tạo ra giá trị kinh tế thực chất, qua đó đóng góp vào tăng trưởng của Thủ đô.

Khách ghé đông không bằng ở lại lâu

Trong cấu trúc tăng trưởng du lịch quốc gia, Hà Nội luôn khẳng định vị thế là một cực tăng trưởng cốt lõi, với những bước tiến ấn tượng về các chỉ số du lịch. Trong 8 tháng của năm 2026, ngành “công nghiệp không khói” của Thủ đô tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ, khẳng định vị thế của một trong những trung tâm du lịch lớn nhất cả nước.

Toàn thành phố đón 24,5 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch ước đạt 99,4 nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên, dưới góc nhìn kinh tế du lịch, tỷ lệ khách lưu trú dài ngày và mức chi tiêu bình quân của du khách, đặc biệt tại khu vực lõi nội đô, vẫn chưa đạt kỳ vọng. Khách quốc tế đến Hà Nội thường lựa chọn Thủ đô như một điểm dừng hoặc trung chuyển trước khi tiếp tục hành trình tới vịnh Hạ Long, Sa Pa, Ninh Bình... dịch vụ thuộc chuỗi cung ứng bên ngoài, giá trị kinh tế tạo ra và lan tỏa tới.

Theo các chuyên gia, đông khách không đồng nghĩa với việc địa phương nhận được lợi ích tương xứng. Nếu du khách đến nhanh, rời đi sớm và chủ yếu sử dụng các cộng đồng địa phương sẽ hạn chế, trong khi hạ tầng và các giá trị di sản vẫn phải chịu thêm áp lực. Vì vậy, điều cần quan tâm không chỉ là số lượng du khách, mà còn là thời gian lưu trú, cơ cấu chi tiêu, mức độ tham gia của doanh nghiệp địa phương vào chuỗi cung ứng và tỷ lệ giá trị từ hoạt động du lịch được tái đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy tài nguyên.

Theo TS Vũ Hương Giang, Trưởng Bộ môn Quản trị Du lịch Khách sạn, Khoa Du lịch (Trường Đại học Mở Hà Nội), cảnh quan, di sản, văn hóa, hạ tầng và sản phẩm du lịch là những nguồn lực ban đầu. nhưng giá trị chỉ thực sự được hình thành khi các nguồn lực ấy được chuyển hóa thành cảm xúc và tương tác của du khách.

Các chuyên gia cho rằng, để thu hút được khách du lịch tìm đến và “giữ chân” họ ở lại lưu trú lâu hơn thay vì những cuộc ghé thăm chớp nhoáng, du lịch Hà Nội không thể chỉ dựa vào một vài mô hình đơn lẻ. Việc đầu tiên du lịch Hà Nội cần làm là chuyển từ mô hình điểm đến tham quan sang điểm đến trải nghiệm, sự kiện và sáng tạo. Bên cạnh đó, thành phố cần hình thành mối liên kết chặt chẽ giữa nhà quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân trong quá trình xây dựng, triển khai chuỗi sản phẩm du lịch; lựa chọn đầu tư một số sản phẩm biểu tượng, có khả năng dẫn dắt thương hiệu điểm đến.

Ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam khẳng định, Hà Nội cần quan tâm bổ sung các chỉ tiêu phản ánh chất lượng tăng trưởng du lịch, trong đó có mức chi tiêu bình quân của du khách, thời gian lưu trú và tỷ lệ khách quay trở lại. Đây sẽ là cơ sở để đánh giá đầy đủ hơn hiệu quả của hoạt động du lịch, thay vì chỉ tập trung vào tốc độ tăng số lượng khách.

Đòn bẩy từ chuyển đổi số và chuyển đổi xanh

Trong thời gian qua, Hà Nội đã dành sự quan tâm đặc biệt đến ngành du lịch. Coi du lịch là một nguồn lực lớn cần được khai phá, lãnh đạo thành phố yêu cầu chuyển mạnh từ khai thác tài nguyên sang kiến tạo giá trị mới cho ngành du lịch, từ tăng trưởng theo số lượng sang chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh.

Trong đó, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là những động lực quan trọng. Thành phố định hướng xây dựng hệ sinh thái dữ liệu dùng chung, kết nối thông tin về doanh nghiệp, cơ sở lưu trú, điểm đến, sản phẩm, hướng dẫn viên, sự kiện, thị trường và phản ánh của du khách...

Theo các chuyên gia, chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh để tạo ra đòn bẩy cho phát triển du lịch mà Hà Nội đề ra là rất kịp thời và đúng đắn. Trong bối cảnh công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức quản lý, kinh doanh và trải nghiệm du lịch trên toàn cầu, định hướng phát triển du lịch thông minh phải được coi là hướng đi trọng tâm để nâng cao năng lực cạnh tranh của điểm đến, hiện đại hóa công tác quản lý, đổi mới hoạt động xúc tiến quảng bá và nâng cao chất lượng phục vụ du khách.

Thực tế cho thấy, nhu cầu của du khách hiện nay không chỉ dừng ở việc tham quan, nghỉ dưỡng mà còn đòi hỏi sự thuận tiện trong toàn bộ hành trình, từ tìm kiếm thông tin, đặt dịch vụ, thanh toán đến chia sẻ trải nghiệm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và điểm đến trong việc ứng dụng công nghệ số để đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao của thị trường.

Ông Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cho biết, để du lịch Hà Nội tiếp tục gia tăng sức cạnh tranh và thu hút mạnh mẽ hơn dòng khách quốc tế thì chuyển đổi số là một yêu cầu tất yếu. “Việc ứng dụng công nghệ thông tin và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, kinh doanh du lịch sẽ hỗ trợ hiệu quả cho quá trình phát triển du lịch”, ông Siêu nhận định.

Theo ông Siêu, chuyển đổi số trong du lịch cần xuất phát từ những bài toán thực tiễn của cơ quan quản lý và doanh nghiệp, lấy công nghệ làm công cụ để nâng cao hiệu quả quản trị, tăng cường kết nối hệ sinh thái và tạo ra giá trị mới. Ngoài chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, Theo ông Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam cũng lưu ý rằng, với vai trò là Thủ đô nghìn năm văn hiến đồng thời là trung tâm chính trị, văn hóa, giáo dục lớn nhất cả nước, Hà Nội có những lợi thế rất đặc thù mà không nhiều đô thị trong khu vực có được.

Sức hấp dẫn của Hà Nội trong con mắt của du khách nằm ở chiều sâu văn hóa, không gian đô thị độc đáo với sự giao thoa Đông - Tây trong kiến trúc và hệ thống di sản vật thể và phi vật thể vô cùng phong phú. Minh chứng là những cuộc khảo sát quốc tế cho thấy, khách du lịch quốc tế đến Hà Nội chủ yếu vì năm động cơ chính.

Đó là tìm hiểu văn hóa - lịch sử; trải nghiệm cuộc sống đô thị; khám phá ẩm thực đường phố và ẩm thực truyền thống và tham gia các hoạt động dạo bộ, city tour, khám phá đời sống thường nhật. “Với quyết tâm của chính quyền địa phương và sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, du lịch Hà Nội sẽ có những bước phát triển vượt bậc trong thời gian tới”, ông Siêu nhận định.