ĐƯA LỄ HỘI ÂM NHẠC THÀNH TÀI SẢN VĂN HÓA ĐÔ THỊ CỦA THÀNH PHỐ
Một festival âm nhạc có thể chỉ diễn ra trong vài ngày, nhưng nếu được đầu tư và nuôi dưỡng bằng một chiến lược dài hạn, những giá trị mà nó tạo ra có thể kéo dài nhiều năm, góp phần phần hiệu quả cho phát triển công nghiệp văn hoá.
Một festival âm nhạc có thể chỉ diễn ra trong vài ngày, nhưng nếu được đầu tư và nuôi dưỡng bằng một chiến lược dài hạn, những giá trị mà nó tạo ra có thể kéo dài nhiều năm, góp phần phần hiệu quả cho phát triển công nghiệp văn hoá. Hanoi Jazztival 2026, với mùa đầu tiên để lại nhiều dấu ấn không chỉ mở ra một không gian mới cho jazz mà còn gợi mở hướng phát triển kinh tế lễ hội, qua đó từng bước gia tăng giá trị của các sản phẩm văn hóa và du lịch của Thủ đô trong tương lai.
Văn hoá trở thành năng lực cạnh tranh
Trong kỷ nguyên phát triển mới, sức cạnh tranh của một thành phố không còn chỉ được đo bằng những tuyến đường hiện đại, những tòa nhà cao tầng hay tốc độ của hệ thống giao thông, mà còn ở một câu hỏi khó đo đếm hơn, đó là du khách và người dân cảm nhận gì khi ở đó. Một đô thị đáng sống cần công viên, bệnh viện, trường học và hệ thống giao thông thuận tiện, nhưng để trở thành nơi khiến người ta muốn trở lại, thành phố còn cần những giá trị không thể tạo dựng chỉ bằng bê tông mà là bản sắc, ký ức, trải nghiệm và những câu chuyện riêng.
Đó chính là khoảng không của công nghiệp văn hóa, thứ không nên chỉ được hiểu như việc bán vé cho một buổi biểu diễn hay thương mại hóa một sản phẩm nghệ thuật. Ở nghĩa rộng hơn, đó là khả năng biến sức sáng tạo thành giá trị kinh tế và xã hội, từ âm nhạc, điện ảnh, thiết kế, nghệ thuật biểu diễn đến thời trang, ẩm thực, kiến trúc, truyền thông và du lịch.
Theo nhạc sĩ Dương Cầm, một đêm nhạc có thể tạo doanh thu từ vé nhưng một festival có thể khiến du khách ở lại thêm một đêm, ăn thêm một bữa, bước vào một bảo tàng, mua một món đồ thiết kế địa phương, ghé một quán bar và kể với bạn bè về thành phố khi trở về nhà. Giá trị văn hóa vì vậy có một đời sống dài hơn chiếc vé.
Hanoi Jazztival 2026 là sự kiện đầu tiên được tổ chức tại Thủ đô, được kỳ vọng có thể trở thành thương hiệu văn hoá mang bản sắc Hà Nội, gắn với chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa và cam kết của Hà Nội trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo của UNESCO. Chỉ diễn ra 3 ngày, nhưng dấu ấn của một sự kiện âm nhạc khá rõ nét, ghi nhận hơn 12.000 lượt khán giả và công chúng tham dự trực tiếp. Riêng đêm khai mạc thu hút hơn 2.000 lượt khán giả, Đêm thứ hai “Jazz Without Borders” gần 4.000 lượt khán giả và đêm bế mạc hơn 3.000 lượt khán giả.
.jpg)
Điều đáng chú ý, festival không chỉ diễn ra trong một nhà hát mà được trải ra từ “Vườn âm nhạc” Nhà hát Lớn, Nhà Bát Giác, 22 Hàng Buồm, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam tới các câu lạc bộ như Bình Minh Jazz với biểu diễn, triển lãm, tọa đàm, workshop và âm nhạc đường phố.
Sức lan tỏa của Liên hoan đồng thời được mở rộng trên môi trường số, với hàng triệu lượt tiếp cận và hàng trăm nghìn lượt xem trên các nền tảng truyền thông. Những con số này không chỉ cho thấy mức độ quan tâm dành cho mùa tổ chức đầu tiên mà còn cho thấy khả năng mở rộng công chúng của Jazz khi âm nhạc được kết nối đồng thời với không gian thành phố. Đây cũng là một trong những tiền đề để Hanoi Jazztival đi xa hơn câu chuyện của một sự kiện, mở ra nền kinh tế sáng tạo từ lễ hội âm nhạc.
Công nghiệp văn hoá là hành trình lâu dài
Theo các chuyên gia, sức hấp dẫn của hoạt động du lịch trước hết phải được tạo nên từ những trải nghiệm thực sự dành cho du khách. Một di tích có thể đứng vững hàng trăm năm, nhưng trải nghiệm gắn với di tích ấy cần liên tục được làm mới để duy trì sức hút và tạo lý do để du khách quay trở lại. Đối với một festival văn hóa, để tạo sức hấp dẫn lâu dài, việc định vị thương hiệu, tạo dấu ấn riêng và duy trì tổ chức thường niên là những yếu tố quan trọng, góp phần hình thành sức sống và giá trị bền vững cho sự kiện.
Với năng lực tổ chức các sự kiện văn hóa, Hà Nội có thể từng bước hình thành thói quen và sự mong đợi cho du khách bằng những chương trình được tổ chức định kỳ vào một thời điểm nhất định trong năm. Chẳng hạn, tháng 9 ở Hà Nội có lễ hội nhạc jazz. Theo Nghệ sĩ ưu tú Quyền Văn Minh, khi âm nhạc được đưa vào những không gian đặc trưng của đô thị, du khách không chỉ đến để “xem chương trình” mà còn được trải nghiệm Hà Nội qua âm nhạc, không gian và đời sống văn hóa của thành phố. Đây chính là điểm khác biệt giữa việc tổ chức một sự kiện đơn lẻ và từng bước xây dựng một thương hiệu văn hóa.
Về việc kiến tạo thương hiệu văn hóa Hà Nội từ lễ hội âm nhạc, đạo diễn Phạm Hoàng Giang cho rằng, tổ chức thành công một sự kiện văn hóa đã khó, duy trì sự kiện qua nhiều mùa và giữ được sức hút lâu dài còn khó hơn. Không thể đòi hỏi một festival ngay từ năm đầu tiên đã trở thành thương hiệu quốc tế hay tạo ra hiệu quả kinh tế có thể đo đếm đầy đủ bằng những con số.
Tuy nhiên, những kết quả ban đầu của một festival có thể là cơ sở để tiếp tục xây dựng một chiến lược công nghiệp văn hóa bài bản, trong đó đo lường nhiều tầng giá trị, như: Lượng khán giả, số khách du lịch, doanh thu liên quan, mức độ lan tỏa truyền thông, số nghệ sĩ tham gia, cơ hội hợp tác quốc tế, các chương trình đào tạo, sự phát triển của các địa điểm biểu diễn và khả năng công chúng quay trở lại qua từng mùa tổ chức.
Thực tế cho thấy, để xây dựng một thương hiệu văn hóa cần phải có thời gian để hình thành thói quen và tạo dựng niềm tin. Nhìn ra thế giới, những thành phố gắn tên mình với các liên hoan phim như Cannes, Venice hay Berlin cũng phải trải qua nhiều năm, thậm chí nhiều thập niên, để một sự kiện trở thành truyền thống và thương hiệu văn hóa. Với Hà Nội, quá trình ấy cũng đòi hỏi sự kiên trì, đầu tư lâu dài và nhất quán trong cách xây dựng thương hiệu.
Khép lại mùa đầu tiên, Hanoi Jazztival 2026 bước đầu hiện thực hóa sứ mệnh xây dựng một không gian giao lưu jazz quốc tế tại Hà Nội, kết nối nghệ sĩ Việt Nam với thế giới, đồng thời lan tỏa những giá trị văn hóa và sức sáng tạo của Việt Nam qua ngôn ngữ âm nhạc. Những kết quả về quy mô công chúng, hoạt động nghệ thuật và sức lan tỏa truyền thông là nền tảng để Liên hoan tiếp tục được hoàn thiện, phát triển hướng tới xây dựng một thương hiệu văn hóa có sức sống lâu dài.
Đây cũng là hướng đi phù hợp với tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, trong đó đặt yêu cầu thúc đẩy công nghiệp văn hóa, chủ động hội nhập quốc tế về văn hóa và xây dựng các thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa quốc tế.
Thực hiện: Hoàng Quyên