EU gỡ trừng phạt hai tỷ phú Nga

Thỏa thuận đạt được sau hơn một tuần tranh cãi gay gắt giữa các nước thành viên, cho thấy những khác biệt ngày càng rõ trong nội bộ EU về cách duy trì chính sách trừng phạt nhằm vào Mátxcơva.

Theo các nhà ngoại giao EU được Reuters dẫn lời, các đại diện thường trực của 27 nước thành viên đã đạt được thỏa thuận sau khi Latvia, quốc gia cuối cùng phản đối, quyết định bỏ phiếu trắng. Trước đó, Pháp thúc đẩy việc đưa tỷ phú Usmanov ra khỏi danh sách trừng phạt, trong khi Luxembourg ủng hộ việc gỡ bỏ các biện pháp hạn chế đối với ông Fridman.

Đây là bước đột phá sau nhiều ngày EU không thể đạt đồng thuận về việc gia hạn các biện pháp trừng phạt cá nhân. Theo cơ chế hiện hành, các lệnh trừng phạt này trước đây thường được xem xét và gia hạn định kỳ, trong đó quyết định cần sự đồng thuận của toàn bộ 27 thành viên. Việc lần này thống nhất kéo dài thời hạn lên 36 tháng được xem là một phần của thỏa thuận nhằm tháo gỡ bế tắc.

Theo Reuters, quyết định mới sẽ gia hạn các biện pháp trừng phạt đối với khoảng 3.000 cá nhân và thực thể trong ba năm, trong khi ông Usmanov và Fridman được loại khỏi danh sách. Quyết định mới về nguyên tắc đã được các đại sứ EU nhất trí nhưng vẫn phải hoàn tất thủ tục bằng văn bản trước khi chính thức được thông qua.

Tranh cãi xoay quanh hai tỷ phú Nga đã khiến quá trình gia hạn trừng phạt lần này trở nên đặc biệt nhạy cảm. Pháp bất ngờ thúc đẩy việc gỡ bỏ trừng phạt đối với ông Usmanov, viện dẫn những vấn đề liên quan an ninh quốc gia.

Theo Washington Post, các nhà ngoại giao cho biết động thái của Paris có liên quan tới nỗ lực giải quyết vấn đề các công dân Pháp bị giam giữ tại Azerbaijan.

Slovakia cũng ủng hộ việc loại ông Usmanov khỏi danh sách, trong khi Luxembourg thúc đẩy việc gỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với ông Fridman. Trường hợp của Fridman đặc biệt đáng chú ý khi ông đang theo đuổi một yêu cầu bồi thường trị giá khoảng 16 tỷ USD đối với Luxembourg.

Động thái của một số nước thành viên vấp phải phản ứng từ các quốc gia Baltic và Ukraine. Trước khi đạt được thỏa thuận, Latvia tuyên bố không thể chấp nhận phương án đánh đổi việc gia hạn trừng phạt đối với hàng nghìn cá nhân và thực thể lấy việc xóa tên hai tỷ phú khỏi danh sách. Thủ tướng Latvia Andris Kulbergs cho rằng việc kéo dài các biện pháp trừng phạt 36 tháng có thể được ủng hộ, nhưng không nên đi kèm điều kiện loại hai tỷ phú Nga khỏi danh sách.

Tương tự, Phó Tổng thư ký Bộ Ngoại giao Estonia Kerli Veski nêu rõ không có cơ sở để đưa hai doanh nhân này khỏi danh sách trừng phạt.

Ukraine cũng phản đối mạnh mẽ thỏa thuận. Ngoại trưởng Andrii Sybiha kêu gọi các nước thành viên EU cân nhắc áp dụng những biện pháp trừng phạt riêng ở cấp quốc gia đối với hai người này.

Phản ứng từ Kiev phản ánh lo ngại rằng việc gỡ bỏ trừng phạt đối với hai cá nhân có thể tạo tiền lệ trong chính sách hạn chế của EU đối với Nga, đặc biệt trong bối cảnh cuộc xung đột Nga-Ukraine vẫn tiếp diễn. Những bất đồng vừa qua cũng cho thấy việc duy trì sự thống nhất trong chính sách trừng phạt của EU đang trở nên khó khăn hơn khi các quốc gia thành viên phải cân nhắc đồng thời các lợi ích an ninh, pháp lý và đối ngoại riêng.

Alisher Usmanov là doanh nhân Nga gốc Uzbekistan, kinh doanh trong các lĩnh vực kim loại, khai khoáng, viễn thông và công nghệ. Mikhail Fridman, doanh nhân Nga gốc Do Thái, chuyên về lĩnh vực ngân hàng, năng lượng và đầu tư. Cả hai đều bị EU đưa vào danh sách trừng phạt sau khi Nga mở chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022 và đã nhiều lần phản đối các biện pháp hạn chế bằng các thủ tục pháp lý.

Về phía Mátxcơva, người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho rằng các biện pháp trừng phạt nhằm vào công dân Nga là “bất hợp pháp” và lập trường của Nga là các biện pháp này cần được dỡ bỏ đối với toàn bộ công dân Nga, thay vì chỉ áp dụng cho từng trường hợp.

Tổng hợp