Kiến tạo đô thị phục vụ con người

Tuy nhiên, sự phát triển của đô thị không chỉ được đo bằng số lượng hay quy mô công trình, mà còn được thể hiện qua chất lượng sống mà người dân có thể cảm nhận trong cuộc sống hằng ngày. Đó là việc đi làm, đến trường thuận tiện hơn, giảm thời gian di chuyển và hạn chế ô nhiễm, ùn tắc; việc khám, chữa bệnh dễ dàng hơn; vỉa hè không chỉ được chỉnh trang khang trang mà thực sự dành cho người đi bộ; những công viên, không gian công cộng có thể tiếp cận thuận tiện và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt của cộng đồng.

Vì vậy, câu chuyện của đô thị không chỉ nằm ở việc có thêm bao nhiêu công trình, mà quan trọng hơn là các công trình được tổ chức và kết nối với nhau như thế nào để người dân có thể tiếp cận thuận tiện.

Đô thị trước hết là không gian sống. Một thành phố có thể sở hữu những công trình hiện đại, những khu đô thị quy mô lớn, nhưng nếu người dân vẫn phải dành quá nhiều thời gian cho việc di chuyển; trẻ em phải đi xa mới tới trường; người cao tuổi thiếu không gian đi bộ; người lao động khó tiếp cận nhà ở phù hợp; giao thông công cộng chưa đáp ứng tốt nhu cầu đi lại, thì chất lượng đô thị vẫn còn khoảng cách với mục tiêu xây dựng một thành phố đáng sống.

Hà Nội đang phát triển nhanh, mở rộng không gian đô thị và triển khai nhiều dự án hạ tầng lớn. Đây là cơ hội để thành phố tiếp tục nâng cao chất lượng sống cho người dân. Muốn vậy, trước hết cần làm tốt công tác quy hoạch, bảo đảm giao thông, nhà ở, trường học, y tế, cây xanh và không gian công cộng được tính toán đồng bộ với quy mô dân số và tốc độ phát triển của từng khu vực.

Khi quyết định triển khai một dự án đô thị, bên cạnh tiến độ, nguồn vốn và khối lượng hoàn thành, cần quan tâm đến những kết quả mà người dân có thể trực tiếp cảm nhận, như thời gian đi lại được rút ngắn, khả năng tiếp cận giao thông công cộng được cải thiện, diện tích không gian xanh được bổ sung, khả năng tiếp cận trường học và dịch vụ y tế… Đặc biệt, Hà Nội có thể từng bước đưa khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu trở thành một tiêu chí trong quản lý và đánh giá chất lượng đô thị.

Theo đó, khi quy hoạch một khu dân cư, cần tính đến bán kính tiếp cận trường học, cơ sở y tế, công viên và điểm giao thông công cộng. Khi cải tạo một khu vực đô thị, cần nhìn nhận đồng thời các yếu tố giao thông, vỉa hè, cây xanh, chỗ đỗ xe và không gian sinh hoạt cộng đồng. Đó là cách biến mục tiêu “nâng cao chất lượng sống” thành những kết quả cụ thể, có thể đo lường và cảm nhận trong đời sống hằng ngày.

Trong quá trình đó, người dân cũng cần được tham gia nhiều hơn vào việc lập quy hoạch, thiết kế và đánh giá các dự án. Những người sinh sống và sử dụng không gian đô thị hằng ngày có những trải nghiệm thực tế về giao thông, hạ tầng và dịch vụ công. Tiếng nói của cộng đồng vì thế có thể góp phần giúp các quyết định phát triển đô thị sát hơn với nhu cầu thực tế.

Hà Nội cần những công trình lớn để phát triển, nhưng đích đến của phát triển không phải là một thành phố ngày càng có nhiều công trình, mà là một thành phố ngày càng thuận tiện và dễ sống hơn. Một đô thị tốt không đặt người dân trước những bất tiện buộc họ phải tự thích nghi, mà cần được kiến tạo để đáp ứng, phục vụ ngày càng tốt hơn những nhu cầu chính đáng của con người.

Khi người dân đi lại thuận tiện hơn, sống an toàn hơn, tiếp cận các dịch vụ thiết yếu công bằng hơn và có thêm không gian để sống, làm việc, nghỉ ngơi, khi đó những thành quả đầu tư và phát triển mới thực sự đi vào cuộc sống.