STEM INNOVATION PETROVIETNAM sau một năm triển khai: Đổi mới cách dạy, khơi mở cách học

Đưa khoa học, công nghệ đến gần hơn với học sinh

Xuất phát từ ý tưởng của Tổng Bí thư Tô Lâm, chương trình STEM INNOVATION PETROVIETNAM được khởi động tháng 9-2025, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày thành lập Tập đoàn hướng tới xây dựng mạng lưới phòng thực hành STEM, đưa khoa học, công nghệ đến gần hơn với học sinh.

Sau một năm triển khai, mạng lưới STEM INNOVATION PETROVIETNAM đã có 108 phòng thực hành tại 34 tỉnh, thành phố. Các phòng được trang bị bảng tương tác thông minh, thiết bị robotics, công cụ lập trình, mô hình khoa học và dụng cụ thí nghiệm, tạo thêm điều kiện để nhà trường tổ chức các hoạt động học tập theo hướng thực hành, trải nghiệm.

Trong số này, 91/108 phòng STEM INNOVATION PETROVIETNAM đã được đăng ký vào hệ thống FabLab của Học viện Công nghệ Massachusetts (MIT), Hoa Kỳ. Kết quả này góp phần nâng tổng số phòng lab đạt chuẩn quốc tế trên cả nước lên 116, đưa Việt Nam trở thành quốc gia có hệ thống FabLab đứng thứ năm thế giới và đứng đầu châu Á.

Theo chuyên gia STEM Đỗ Hoàng Sơn nhận định, mạng lưới 108 phòng thực hành STEM INNOVATION PETROVIETNAM là những “mỏ tài nguyên” quý giá đối với nguồn nhân lực quốc gia.

Không chỉ bổ sung hạ tầng thực hành, các phòng STEM còn có thể trở thành đầu mối chia sẻ kinh nghiệm giữa các trường, góp phần thu hẹp khoảng cách về điều kiện tiếp cận khoa học, công nghệ giữa các vùng miền. Đây cũng là môi trường để phát hiện sớm và bồi dưỡng những học sinh có năng lực, niềm say mê với khoa học và công nghệ.

Từ những tỉnh miền núi còn khó khăn như Tuyên Quang, Lào Cai, Cao Bằng, Lạng Sơn đến nhiều tỉnh, thành phố khác, các phòng STEM được thiết kế theo những chuẩn giáo dục quốc tế như FabLab, NGSS, ISTE, CSTA. Những thiết bị vốn ít xuất hiện trong các tiết học thông thường nay được đưa vào không gian học tập, giúp học sinh có cơ hội quan sát, thử nghiệm và trực tiếp kiểm chứng những kiến thức đã học.

Tại Trường THPT Chi Lăng, tỉnh Lạng Sơn, cô Vũ Thị Viên cho rằng việc đầu tư phòng STEM có ý nghĩa thiết thực đối với những địa phương miền núi. Theo cô, không phải học sinh nào cũng có điều kiện sớm tiếp xúc với công nghệ, thiết bị hiện đại hay những mô hình học tập mới. Vì vậy, phòng STEM INNOVATION PETROVIETNAM tạo thêm cơ hội để học sinh trực tiếp trải nghiệm, “chạm” vào khoa học, công nghệ thay vì chỉ tiếp cận kiến thức qua sách vở.

“Việc có những phòng STEM INNOVATION PETROVIETNAM góp phần tạo cầu nối giữa trường trung học phổ thông với các trường đại học, giữa giáo dục phổ thông với giáo dục đại học và thị trường lao động. Qua đó, khoảng cách giữa các vùng miền trong tiếp cận khoa học, công nghệ từng bước được thu hẹp”, cô Vũ Thị Viên chia sẻ.

Kết nối cộng đồng STEM

Nếu thiết bị là điều kiện ban đầu, việc tổ chức dạy học và khai thác hiệu quả phòng thực hành mới quyết định giá trị lâu dài của chương trình.

Đối với giáo viên, các phòng thực hành tạo điều kiện tổ chức bài học theo dự án, kết nối kiến thức liên môn với thực tiễn. Đối với học sinh, đây là nơi thử nghiệm ý tưởng, điều chỉnh giải pháp, rèn luyện tư duy khoa học, kỹ năng hợp tác và năng lực giải quyết vấn đề.

Song hành với đầu tư cơ sở vật chất, PETROVIETNAM đã xây dựng Câu lạc bộ STEM INNOVATION PETROVIETNAM, kết nối chuyên gia, nhà quản lý giáo dục, giáo viên và học sinh trong mạng lưới. Hoạt động của câu lạc bộ hướng tới chia sẻ học liệu, phương pháp giảng dạy, kinh nghiệm vận hành phòng thực hành; đồng thời tổ chức các dự án liên trường, cuộc thi sáng tạo, giao lưu chuyên môn và kết nối với hệ sinh thái giáo dục quốc tế.

Tính đến tháng 9-2026, chương trình STEM INNOVATION PETROVIETNAM ghi nhận gần 40.000 học sinh được tiếp cận, hơn 1.300 giáo viên tham gia giảng dạy và hơn 850 bài giảng STEM được xây dựng.

Tại Trường THPT Phạm Hùng, tỉnh Vĩnh Long, thầy Lạc Minh Sơn, Hiệu trưởng nhà trường cho biết trường đã triển khai giáo dục STEM từ năm 2020. Tuy nhiên, hạn chế về thiết bị và kiến thức chuyên sâu khiến một số dự án nghiên cứu chưa đạt kỳ vọng. Phòng thực hành do PETROVIETNAM hỗ trợ tạo thêm điều kiện để nhà trường nâng cao hiệu quả dạy học, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học trong giáo viên và học sinh.

Tại Trường THPT Lạng Giang số 1, Bắc Ninh, các hoạt động STEM trước đây chủ yếu tận dụng phòng học và phòng bộ môn. Sau khi tiếp nhận phòng STEM đạt tiêu chuẩn quốc tế của PETROVIETNAM, cô Huỳnh Thị Hòa Bình, Hiệu trưởng nhà trường, tin tưởng nơi đây sẽ trở thành “không gian học tập truyền cảm hứng”, giúp học sinh phát triển tư duy khoa học, năng lực công nghệ, kỹ năng làm việc nhóm, giải quyết vấn đề và khả năng sáng tạo. Nhà trường dự kiến khai thác thiết bị phục vụ nghiên cứu khoa học, hoạt động câu lạc bộ, ngày hội STEM và các cuộc thi sáng tạo; đồng thời khuyến khích giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy.

Một cách tiếp cận khác được triển khai tại Trường THPT Chuyên Cao Bằng. Cô Đỗ Thị Hương Trà, Chủ nhiệm Câu lạc bộ STEM của trường cho rằng phòng học hiện đại mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quan trọng tiếp theo là làm thế nào để học sinh sử dụng hiệu quả thiết bị, đồng thời quản lý tốt hệ thống dụng cụ, linh kiện.

Từ thực tế đó, cô Hương Trà xây dựng hệ thống quản trị phòng thực hành bằng thẻ quản lý dụng cụ và bảng điều hành trực quan. Học sinh thực hiện đối soát khi giao, nhận thiết bị, cùng chịu trách nhiệm bảo quản tài sản chung. Cách làm này giúp phòng STEM từng bước trở thành không gian nghiên cứu, nơi học sinh vừa được thử nghiệm ý tưởng, vừa hình thành ý thức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm.

Từ phòng thực hành ra đấu trường quốc tế

Từ những giờ thực hành trong phòng STEM, học sinh có thêm cơ hội biến ý tưởng thành sản phẩm, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp cho những bài toán cụ thể. Việc được tiếp cận thiết bị cùng sự hướng dẫn của giáo viên và chuyên gia tạo nền tảng để các em tham gia các sân chơi robotics trong nước và quốc tế.

TS Lưu Văn Thông, Hiệu trưởng Trường THCS Cầu Giấy, Hà Nội, nhấn mạnh: “Để phòng STEM thực sự ‘sống’, điều quan trọng là tạo điều kiện để học sinh được học tập, trải nghiệm và thỏa sức sáng tạo nhiều nhất có thể”.

Theo ông, hoạt động STEM cần được duy trì hằng ngày, mở rộng cơ hội trải nghiệm cho học sinh. Sự hỗ trợ của PETROVIETNAM giúp nhiều trường có thêm điều kiện tiếp cận công nghệ hiện đại, qua đó rèn luyện tư duy logic, nâng cao khả năng hợp tác, tham gia các sân chơi quốc tế và tiếp cận tri thức, công nghệ tiên tiến của thế giới.

Tại VEX World Championship 2026, đội tuyển Việt Nam giành nhiều giải thưởng. Riêng Trường THCS Cầu Giấy có ba đội đạt thành tích cao ở hạng mục VEX IQ: SuperNova vào Top 3 liên minh bảng Design, IronBots vào Top 3 liên minh bảng Arts và Venus vào Top 4 liên minh bảng Science.

Ở các sân chơi quốc tế khác, đội HMD 1 của Trường THPT Chuyên Huỳnh Mẫn Đạt, An Giang, giành Giải Nhì toàn cầu tại Robotics for Good Youth Challenge Global; đội GART 24751 của Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam giành vị trí Á quân liên minh tại FTC World Championship. Học sinh Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam cũng giành 2 Huy chương Bạc AI quốc tế tại IAIO 2026.

Tại Vòng chung kết quốc gia VSAR 2025-2026, 90 đội tuyển đến từ 37 trường thuộc chương trình STEM INNOVATION PETROVIETNAM tham gia. Các nội dung thi kết hợp robotics với năng lượng và những bài toán thực tiễn, tạo cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng.

Bên cạnh các sân chơi cấp quốc gia, hoạt động STEM tại địa phương cũng được triển khai. Tại An Giang ghi nhận 341 dự án STEM cấp tỉnh, trong đó 236 dự án đạt giải. Cao Bằng tổ chức giải “Kết nối STEM, kiến tạo tương lai 2026 - Robotics for Good Youth Challenge” với 11 trường tham gia. Tại Lào Cai, Ngày hội STEM của Trường THPT Nguyễn Huệ thu hút khoảng 5.000 lượt người, với 30 đơn vị đại học, doanh nghiệp đồng hành và học sinh đến từ 7 tỉnh.

Những kết quả trên cho thấy các hoạt động STEM đang tạo thêm cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức, rèn luyện kỹ năng và phát triển năng lực sáng tạo. Khi các phòng STEM được kết nối, nguồn lực đầu tư có thêm điều kiện được khai thác hiệu quả, góp phần hình thành mạng lưới đổi mới sáng tạo trong nhà trường.

Sau một năm triển khai, chương trình STEM INNOVATION PETROVIETNAM cũng cho thấy sự phù hợp với định hướng tại Nghị quyết 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết đặt yêu cầu hiện đại hóa trường lớp, đầu tư phòng học thực hành, không gian trải nghiệm STEM/STEAM, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và năng lực số.

Trên nền tảng mạng lưới đã hình thành, các trường tăng cường kết nối, chia sẻ bài giảng, học liệu và kinh nghiệm vận hành; phối hợp tổ chức dự án chung, mở rộng cơ hội giao lưu chuyên môn. Việc khai thác thường xuyên mỗi phòng thực hành sẽ tạo thêm cơ hội phát hiện năng lực, nuôi dưỡng niềm yêu thích khoa học trong học sinh.

Thành công của các đội tuyển STEM tại những sân chơi trong nước và quốc tế bước đầu cho thấy hiệu quả của các phòng thực hành trong khơi mở tư duy, rèn luyện kỹ năng và nuôi dưỡng năng lực sáng tạo của học sinh. Kết quả ấy cũng cho thấy STEM INNOVATION PETROVIETNAM không chỉ là một chương trình an sinh xã hội trong lĩnh vực giáo dục, mà còn thể hiện sự chủ động của một doanh nghiệp trụ cột quốc gia trong kiến tạo nguồn lực phát triển dài hạn cho đất nước.

Bằng sự đồng hành bền bỉ, PETROVIETNAM đã, đang góp phần tạo nền tảng, trao cho thế hệ trẻ thiết bị hiện đại, mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, nuôi dưỡng ước mơ và vun đắp nguồn năng lượng quý giá nhất của đất nước: Trí tuệ, khát vọng và sức sáng tạo của con người Việt Nam.