Giảm chi phí logistics để thúc đẩy xuất khẩu

Ngày 22-9, Bộ Công Thương tổ chức hội nghị trao đổi giải pháp giảm chi phí logistics nhằm thúc đẩy xuất khẩu.

8 tháng năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 770,14 tỷ USD, tăng 28,7%, trong đó xuất khẩu đạt 374,84 tỷ USD, tăng 22,4%. Nhu cầu vận chuyển, lưu kho và tổ chức chuỗi cung ứng vì thế ngày càng lớn.

Từ thực tế ngành hàng, ông Trương Văn Cẩm, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết, chi phí logistics trong nước, từ nhà máy đến cảng, chiếm khoảng 9-10%, trong khi biên lợi nhuận ngành chỉ khoảng 3-5%. Hiệp hội kiến nghị cải thiện hoạt động cảng, thủ tục hải quan, mở rộng chế độ ưu tiên hải quan và tăng kết nối đường sắt, đường sông, đường biển.

Đại diện Hiệp hội Lương thực Việt Nam cho biết, phần lớn nhà máy gạo tập trung tại Đồng bằng sông Cửu Long nhưng khu vực này thiếu cảng chuyên dụng nước sâu, khiến doanh nghiệp phải vận chuyển hàng lên thành phố Hồ Chí Minh, phát sinh thêm chi phí. Với ngành dừa, dịch vụ hun trùng, chiếu xạ tại miền Bắc thiếu nên doanh nghiệp phải đưa hàng vào miền Nam xử lý.

Theo Cục Xuất nhập khẩu, giảm chi phí logistics cần triển khai đồng thời trên nhiều khâu. Trước hết là tổ chức lại vận tải theo hành lang, tăng kết nối đa phương thức, giảm phụ thuộc vào đường bộ và nâng hiệu quả khai thác đường sắt, đường thủy.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam đề xuất, lựa chọn một số hành lang vận tải và ngành hàng để thí điểm, xác định rõ vấn đề, cơ quan liên quan và loại chi phí phát sinh, từ đó xây dựng giải pháp theo từng dòng hàng.

Một điểm quan trọng khác là rút ngắn thời gian thông quan. Đại diện Cục Hải quan, Bộ Tài chính cho biết, ngành Hải quan đang đẩy mạnh số hóa, chuẩn hóa chứng từ và xây dựng đề án Hải quan số. Tuy nhiên, khoảng 70% thời gian thông quan vẫn nằm ở các thủ tục khác như cấp phép, vận chuyển, kiểm tra, thử nghiệm. Vì vậy, giảm chi phí logistics cần sự phối hợp liên ngành, không thể chỉ tập trung vào khâu hải quan.

Cùng với đó, cần phát triển cơ sở dữ liệu và nền tảng điều phối logistics dùng chung, kết nối các hệ thống hiện có, phục vụ theo dõi luồng hàng, năng lực cảng và kho, đặt lịch, cảnh báo ùn tắc và xử lý vướng mắc liên ngành.

Nhà nước cần tập trung xây dựng chính sách, tạo cơ chế, hỗ trợ tín dụng và ưu đãi phù hợp để kích hoạt nguồn lực xã hội. Giảm chi phí logistics vì vậy không chỉ là bài toán của doanh nghiệp vận tải mà cần sự phối hợp của nhiều bộ, ngành, địa phương và toàn bộ chuỗi cung ứng.