Hoàn thiện quy định bảo vệ môi trường làng nghề phù hợp thực tiễn

Cấp xã cần được bảo đảm nguồn lực thực hiện

Dự thảo quy định gồm 3 chương, 14 điều, quy định về bảo vệ môi trường làng nghề và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân liên quan trong công tác quản lý, bảo vệ môi trường làng nghề.

Theo Tờ trình của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, việc ban hành văn bản nhằm cụ thể hóa các quy định về bảo vệ môi trường làng nghề, thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-UBND ngày 24-10-2019, tạo cơ sở pháp lý thống nhất để tổ chức thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ môi trường làng nghề. Dự thảo tăng cường vai trò của UBND cấp xã trong quản lý, kiểm soát, xử lý ô nhiễm; đồng thời xác định trách nhiệm của Sở Nông nghiệp và Môi trường và các sở, ngành trong hướng dẫn, phối hợp, kiểm tra, giám sát.

Tại hội nghị, các đại biểu chung quan điểm, việc ban hành quyết định là hết sức cấp thiết nhằm thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-UBND. Quyết định mới sẽ khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường làng nghề phức tạp, tăng hiệu lực quản lý và thể chế hóa Luật Bảo vệ môi trường, Luật Thủ đô năm 2026.

Góp ý vào dự thảo, ông Phạm Ngọc Thảo, nguyên Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề xuất bổ sung giải pháp hỗ trợ cụ thể cho chính quyền cấp xã. Theo ông, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp làm gia tăng trách nhiệm cho UBND cấp xã, do đó cần làm rõ nguồn nhân lực, kinh phí, đào tạo chuyên môn, nhất là đối với những nhiệm vụ đòi hỏi kỹ thuật chuyên sâu như đánh giá chất lượng nước, khí thải, khói bụi, tiếng ồn.

TS Nguyễn Tiến Dĩnh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về kinh tế cho rằng, việc phân quyền cho cấp xã thực hiện 6 nhiệm vụ, quyền hạn như dự thảo là phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Tuy nhiên, cần phân quyền gắn với các điều kiện thực hiện về con người, tài chính, cơ sở vật chất, nhất là xây dựng phương án bảo vệ môi trường, bố trí ngân sách xử lý ô nhiễm, thanh tra, kiểm tra và đầu tư hạ tầng thu gom nước thải.

PGS.TS Bùi Thị An, Chủ tịch Hội Nữ trí thức thành phố Hà Nội, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về kinh tế, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề nghị phân loại làng nghề cụ thể hơn, không chỉ theo mức độ ô nhiễm mà còn tính đến chất thải nguy hại, đặc điểm môi trường và giá trị văn hóa để có giải pháp phù hợp. PGS.TS Bùi Thị An lưu ý, ô nhiễm môi trường không có ranh giới hành chính, cần cơ chế phối hợp liên xã, liên phường và nguồn lực hỗ trợ từ thành phố; đồng thời cần hỗ trợ đầu ra sản phẩm, bảo đảm sinh kế cho người dân.

Về di dời, PGS.TS Bùi Thị An cho rằng không nên áp dụng máy móc việc tập trung tất cả làng nghề mà cần khảo sát, lựa chọn mô hình phù hợp. Nên chọn một số làng nghề tiêu biểu để xây dựng mô hình thí điểm, sau đó nhân rộng; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu đầy đủ về làng nghề, hướng tới hình thành hệ sinh thái làng nghề Thủ đô phát triển bền vững.

Theo TS Lê Văn Hoạt, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Dân chủ - Pháp luật, quyết định của Hà Nội nên tập trung làm rõ 4 nội dung mà Trung ương không thể quy định thay thành phố: Ai làm? Làm cái gì? Theo quy trình nào? Nguồn lực và trách nhiệm đến đâu? Ông cũng cho rằng cần quy định lập hồ sơ môi trường số cho từng làng nghề, xây dựng hệ thống dữ liệu và quản trị dữ liệu về môi trường làng nghề toàn thành phố.

Nhiều đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ tiêu chí phân loại làng nghề; cần bổ sung hoặc làm rõ hơn các cơ chế, chính sách ưu đãi (về đất đai, vốn vay, hỗ trợ công nghệ, đào tạo nghề) cho các cơ sở thuộc diện phải di dời vào cụm công nghiệp hoặc chuyển đổi sản xuất; bổ sung các quy định cụ thể nhằm phát huy vai trò của Tổ tự quản bảo vệ môi trường làng nghề, đồng thời, khẳng định vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội các cấp tham gia giám sát việc thực hiện quy định…

Hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính khả thi

Phát biểu tiếp thu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn cho biết, cơ quan soạn thảo tiếp thu toàn diện các ý kiến, tiếp tục rà soát, hoàn thiện hồ sơ, dự thảo Quyết định. Trong đó, sẽ làm rõ sự cần thiết ban hành quy định mới; bổ sung đánh giá các yếu tố ô nhiễm; làm rõ vai trò, trách nhiệm của UBND cấp xã và cơ chế hỗ trợ về nguồn lực, kỹ thuật, cơ sở dữ liệu, quan trắc, đánh giá ô nhiễm. Dự kiến, hồ sơ được hoàn thiện, báo cáo thành phố trong tháng 10 để ban hành quyết định trong thời gian sớm nhất.

Phát biểu kết luận hội nghị, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Phạm Anh Tuấn đánh giá cao công tác chuẩn bị hồ sơ dự thảo, khẳng định việc ban hành quy định mới về bảo vệ môi trường làng nghề là cần thiết, nhằm thay thế Quyết định số 23/2019/QĐ-UBND, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và các quy định mới của pháp luật về bảo vệ môi trường, Luật Thủ đô năm 2026.

Cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo theo hướng bảo đảm tính khả thi, phù hợp với từng loại hình làng nghề; làm rõ tiêu chí phân loại để có giải pháp quản lý tương ứng, tránh quy định cào bằng hoặc vượt quá khả năng thực hiện của các hộ sản xuất nhỏ lẻ.

Đối với việc di dời các cơ sở gây ô nhiễm khỏi khu dân cư, cần đánh giá kỹ lộ trình, có quy định chuyển tiếp phù hợp, bảo đảm hạ tầng tại nơi tiếp nhận, không làm xáo trộn đời sống, việc làm và sinh kế của người dân. Nghiên cứu cơ chế hỗ trợ về đất đai, vốn vay, công nghệ, đào tạo, chuyển đổi nghề; làm rõ trách nhiệm đầu tư, vận hành hệ thống xử lý chất thải và cơ chế xã hội hóa nguồn lực cho hạ tầng môi trường làng nghề.

Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội đề nghị bổ sung quy định phát huy vai trò của người dân, các tổ tự quản, MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội trong tuyên truyền, vận động, giám sát thực hiện quy định về bảo vệ môi trường làng nghề.