Siết phương thức tuyển sinh đại học: Khó cho cả trường, cả thí sinh?

Lo ngại trường khó tuyển, thí sinh giảm cơ hội

Tại tọa đàm góp ý dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều của Quy chế tuyển sinh do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức chiều 21-9, đề xuất giới hạn số phương thức xét tuyển được nhiều đại diện cơ sở đào tạo quan tâm.

Theo dự thảo, từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo được sử dụng tối đa 3 phương thức xét tuyển; từ năm 2028 giảm xuống còn một phương thức. Quy định này không áp dụng đối với xét tuyển thẳng và xét tuyển đối tượng cử tuyển.

Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long cho rằng, việc giảm số lượng phương thức tuyển sinh là hợp lý, nhằm hạn chế tình trạng một chương trình đào tạo sử dụng quá nhiều phương thức, gây khó khăn trong việc bảo đảm chất lượng đầu vào.

Tuy nhiên, theo bà Hà, nếu mỗi ngành chỉ được sử dụng một phương thức xét tuyển sẽ tạo thêm khó khăn cho cả cơ sở đào tạo và thí sinh. Hiện nay, thí sinh có thể lựa chọn nhiều phương thức xét tuyển đại học, từ kết quả thi tốt nghiệp THPT, học bạ, kỳ thi đánh giá năng lực đến chứng chỉ quốc tế. Việc thu hẹp còn một phương thức có thể làm giảm sự đa dạng trong lựa chọn và cơ hội tiếp cận đại học.

Bà Hà dẫn giả định, nếu một ngành chỉ sử dụng kết quả kỳ thi đánh giá năng lực để tuyển sinh, trong khi số lượng thí sinh tham dự các kỳ thi này chưa lớn, nhiều trường có thể gặp khó trong việc bảo đảm nguồn tuyển. Trong khi đó, những trường tổ chức kỳ thi riêng có thể có lợi thế hơn về nguồn thí sinh.

Ngược lại, nếu các trường lựa chọn học bạ làm phương thức duy nhất để bảo đảm đủ chỉ tiêu, chất lượng đầu vào khó được bảo đảm.

Từ thực tế này, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Thăng Long đề xuất mỗi ngành, chương trình đào tạo nên được sử dụng tối thiểu hai phương thức tuyển sinh, qua đó vừa tạo thêm lựa chọn cho thí sinh, vừa giúp các trường có điều kiện tuyển chọn được người học phù hợp.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Anh Dũng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Hàng hải Việt Nam cũng bày tỏ băn khoăn trước phương án mỗi ngành chỉ còn một phương thức xét tuyển.

Theo ông Dũng, hiện nhiều trường sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT là phương thức chính, trong khi các phương thức khác có vai trò bổ trợ, giúp mở rộng nguồn tuyển và tăng cơ hội cho thí sinh. Nếu mỗi ngành chỉ còn một phương thức, việc tuyển sinh có thể phát sinh rủi ro đối với cả nhà trường và người học.

Đại diện Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, Trường Đại học Giao thông Vận tải cũng cho rằng quy định chỉ sử dụng một phương thức sẽ gây khó khăn cho các trường và hạn chế cơ hội của thí sinh. Các cơ sở đào tạo này đề xuất quy định tối thiểu hai phương thức, ngoài xét tuyển thẳng.

Hướng tới công bằng giữa các phương thức

Vẫn đề cập nội dung trên, Giáo sư Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng, việc mỗi ngành chỉ sử dụng một phương thức có thể ảnh hưởng đến khả năng phân tầng trong giáo dục đại học.

Theo ông, các trường ở nhóm có mức độ cạnh tranh cao có thể lựa chọn những phương thức có khả năng phân hóa tốt, trong khi các trường khác có thể thiên về học bạ hoặc điểm thi tốt nghiệp THPT. Vì vậy, cách thức thiết kế phương thức tuyển sinh cần được cân nhắc để vừa bảo đảm công bằng, vừa phù hợp với đặc thù của từng cơ sở đào tạo.

Phát biểu tại tọa đàm, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho hay, một trong những lý do Bộ đề xuất giảm số lượng phương thức là vấn đề công bằng giữa các phương thức xét tuyển. Khi tồn tại quá nhiều phương thức, việc bảo đảm sự tương đương về cơ hội giữa các nhóm thí sinh có thể gặp khó khăn.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, lộ trình giảm số lượng phương thức xét tuyển nhằm mở rộng cơ hội bình đẳng, chứ không phải thu hẹp cơ hội tiếp cận đại học của thí sinh. Mỗi phương thức cần bảo đảm những thí sinh đáp ứng điều kiện đều có thể tham gia; tiêu chí phải được công bố rõ ràng và việc xét tuyển cần được quy đổi về một thang điểm chung.

Cơ sở đào tạo có trách nhiệm lựa chọn phương thức phù hợp với yêu cầu đầu vào của từng chương trình. Các kết quả thi riêng, học bạ hoặc chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng nếu được cấu trúc minh bạch trong phương thức xét tuyển đã công bố.

Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào công bố dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số điều các thông tư của Bộ ban hành quy định về việc xác định số lượng tuyển sinh, chương trình đào tạo, tuyển sinh và đào tạo cao đẳng ngành Giáo dục mầm non, đại học và sau đại học.

Dự thảo tập trung vào 4 nhóm điều chỉnh: Giảm và chuẩn hóa phương thức xét tuyển; không sử dụng điểm cộng ngoài điểm ưu tiên theo chính sách; xác định rõ nguồn tuyển và ngưỡng đầu vào; hoàn thiện điều kiện dự tuyển liên thông từ trung học nghề, trung cấp, cao đẳng lên đại học.

Bên cạnh việc siết phương thức xét tuyển, đề xuất bỏ điểm cộng đối với chứng chỉ IELTS, giải học sinh giỏi... cũng nhận được ý kiến trái chiều.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết, các ý kiến của cơ sở đào tạo cũng như của chuyên gia, dư luận, phụ huynh, học sinh… sẽ tiếp tục được ghi nhận, nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện dự thảo. Mục tiêu đặt ra là đơn giản hóa công tác tuyển sinh, đồng thời bảo đảm tính công bằng cao nhất cho thí sinh.