Quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ: Từ nền tảng tin cậy đến hợp tác sâu rộng

Nền tảng vững chắc của mối quan hệ ngày càng sâu rộng

Hơn ba thập niên kể từ khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Hoa Kỳ đã đi qua một hành trình đặc biệt: Từ những khác biệt sâu sắc của quá khứ đến xây dựng lòng tin, mở rộng hợp tác và hình thành khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện. Năm 2013, hai nước xác lập Đối tác toàn diện và tháng 9-2023 nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững.

Nền tảng quan hệ ngày nay không chỉ được tạo dựng bằng các cuộc trao đổi, tiếp xúc cấp cao, mà còn bằng hệ thống hợp tác ngày càng sâu rộng. Các cơ chế đối thoại chính trị, an ninh, quốc phòng được duy trì thường xuyên; tiếp xúc giữa các bộ, ngành, nghị viện và địa phương tiếp tục được thúc đẩy, qua đó tăng cường hiểu biết và tin cậy giữa hai nước.

Kinh tế, thương mại và đầu tư là một động lực quan trọng. Trong 7 tháng năm 2026, thương mại hai chiều đạt 118 tỷ USD; xuất khẩu của Việt Nam sang Hoa Kỳ đạt 104,7 tỷ USD và nhập khẩu 13,3 tỷ USD. Hoa Kỳ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, còn Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 8 của Hoa Kỳ và lớn nhất trong ASEAN. Đầu tư hai chiều cũng mở rộng, với sự hiện diện ngày càng rõ của doanh nghiệp Hoa Kỳ tại Việt Nam và doanh nghiệp Việt Nam tại Hoa Kỳ.

Đáng chú ý, không gian hợp tác đang dịch chuyển sang những lĩnh vực có ý nghĩa đối với tương lai: Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi năng lượng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Giáo dục cũng được đẩy mạnh, trong đó, có đào tạo nhân lực cho ngành bán dẫn và các chương trình đào tạo tiếng Anh.

Một điểm nhấn của hợp tác nằm ở khắc phục hậu quả chiến tranh. Tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích, tìm kiếm liệt sĩ Việt Nam, xử lý dioxin, rà phá bom mìn và hỗ trợ người khuyết tật… tiếp tục được thúc đẩy. Đây là lĩnh vực mang ý nghĩa nhân đạo sâu sắc, cho thấy quá khứ được xử lý với tinh thần trách nhiệm, đồng thời, mở ra những khả năng hợp tác hướng tới tương lai.

Ngày 15-9 vừa qua, UBND thành phố Đà Nẵng chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức Lễ bàn giao tấm biển tên và chòi canh gác của doanh trại Reasoner trước đây cho phía Hoa Kỳ. Việc bàn giao các hiện vật thể hiện truyền thống nhân văn, nhân đạo của dân tộc Việt Nam; đồng thời thể hiện chủ trương gác lại quá khứ, cùng hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh, tinh thần hàn gắn, hòa giải và tiếp tục thúc đẩy tương lai hòa bình, hợp tác, phát triển giữa hai nước.

Quan hệ hai nước vì thế ngày càng đa tầng, từ chính trị - ngoại giao, kinh tế - thương mại đến quốc phòng - an ninh, khoa học - công nghệ, giáo dục và giao lưu nhân dân. Hai bên cũng phối hợp trong nhiều vấn đề khu vực, quốc tế, trong đó có Liên hợp quốc và ASEAN.

Điểm quan trọng nhất sau hơn 30 năm không chỉ là số lượng lĩnh vực hợp tác, mà là sự thay đổi về chất của quan hệ. Từ bình thường hóa đến Đối tác toàn diện, rồi Đối tác chiến lược toàn diện, hai nước từng bước xây dựng nền tảng dựa trên tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ và thể chế chính trị của nhau.

Chuyến công tác đưa quan hệ đi vào chiều sâu

Từ ngày 20 đến 25-9, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ tham dự Phiên thảo luận chung cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81, tiến hành các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ và thăm cấp Nhà nước tới Canada. Đây là chuyến công tác đầu tiên của người đứng đầu Đảng, Nhà nước tới Liên hợp quốc, Hoa Kỳ và Canada kể từ Đại hội XIV của Đảng, cuộc bầu cử Quốc hội khóa XVI và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031. Chuyến đi diễn ra khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới và thế giới tiếp tục có những chuyển biến nhanh chóng, sâu sắc.

Đối với quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ, ý nghĩa trước hết nằm ở việc tiếp tục cụ thể hóa khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện được thiết lập năm 2023. Nếu nâng cấp quan hệ tạo ra khuôn khổ chính trị mới, thì nhiệm vụ tiếp theo là chuyển khuôn khổ đó thành những chương trình hợp tác cụ thể, hiệu quả và thiết thực.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, hoạt động song phương tại Hoa Kỳ sẽ góp phần triển khai các nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai nước, thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện phát triển ổn định, thực chất, hiệu quả và bền vững; đồng thời, tạo điều kiện để hai bên trao đổi về những vấn đề có ý nghĩa chiến lược, lâu dài.

Vì vậy, trọng tâm của giai đoạn mới không chỉ là duy trì đà phát triển, mà còn tạo ra những động lực mới. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi năng lượng và đào tạo nhân lực chất lượng cao là những lĩnh vực có nhiều dư địa. Nếu thương mại và đầu tư tạo sự gắn kết mạnh mẽ giữa hai nền kinh tế hiện nay, công nghệ, tri thức và nguồn nhân lực có thể góp phần định hình chiều sâu quan hệ trong những năm tới.

Chuyến công tác cũng kết nối hợp tác song phương với hoạt động đa phương. Việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tham dự Đại hội đồng Liên hợp quốc và tiến hành hoạt động song phương tại Hoa Kỳ cho phép Việt Nam vừa thúc đẩy quan hệ với một đối tác quan trọng, vừa thể hiện vai trò chủ động, tích cực và có trách nhiệm trong các vấn đề chung của cộng đồng quốc tế. Bộ Ngoại giao xác định đây là cơ hội truyền tải ở cấp cao nhất thông điệp về một Việt Nam bước vào kỷ nguyên phát triển mới với tầm nhìn, quyết tâm và khát vọng vươn lên mạnh mẽ.

Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu biến các thỏa thuận, cam kết cấp cao thành chương trình, kế hoạch và dự án cụ thể phục vụ thiết thực cho các lĩnh vực của Việt Nam.

Nhìn chung, sau hơn ba thập niên xây dựng lòng tin, Việt Nam và Hoa Kỳ đã có một nền tảng hợp tác đủ rộng. Giai đoạn mới đặt ra yêu cầu phát huy nền tảng đó để tạo ra những kết quả sâu hơn và thiết thực hơn: Từ thương mại, công nghệ cao, giáo dục đến giao lưu nhân dân và phối hợp tại các diễn đàn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm diễn ra vào thời điểm quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ tiếp tục chuyển từ củng cố lòng tin sang phát huy hiệu quả nền tảng lòng tin. Từ nền tảng đã được gây dựng, hai nước có thêm điều kiện biến sự tin cậy chính trị thành động lực hợp tác, biến cam kết cấp cao thành các chương trình cụ thể và phát huy lợi thế bổ trợ của hai nền kinh tế, qua đó, đóng góp vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực và trên thế giới.