Âm nhạc trợ lực phát triển thành phố sáng tạo

Từ việc khai thác giá trị di sản văn hóa đến mở rộng giao lưu quốc tế, từ những sân khấu lớn đến không gian công cộng, âm nhạc đang tạo thêm những dòng chảy sáng tạo, góp phần hình thành diện mạo Hà Nội năng động, giàu bản sắc trên hành trình phát triển thành phố sáng tạo.

Âm nhạc khơi những dòng chảy mới

Với định hướng phát triển văn hóa Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, Hà Nội đang tập trung xây dựng các sản phẩm văn hóa mang đậm bản sắc Thủ đô, gắn với những chương trình, sự kiện mang tầm khu vực và quốc tế, đưa Hà Nội trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa - sáng tạo năng động.

Trong định hướng đó, âm nhạc đang cho thấy khả năng đóng góp, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ. Tại Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Dòng chảy di sản - Heritage Flow” diễn ra từ ngày 11 đến 20-9, âm nhạc hiện diện xuyên suốt chương trình. Ấn tượng nhất là lễ khai mạc với sự tham gia của hàng trăm nghệ sĩ, thu hút hơn 5.000 đại biểu, khán giả; cùng đêm giao lưu nghệ thuật quốc tế “Thăng Long - Hà Nội, Nhịp cầu di sản”, quy tụ khoảng 300 nghệ sĩ, diễn viên Việt Nam và các đoàn nghệ thuật đến từ Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, mang đến những tiết mục giàu sắc màu văn hóa.

Cùng với các chương trình biểu diễn, festival còn hội tụ nhiều sự kiện liên quan đến âm nhạc như: Triển lãm, tọa đàm “Hướng về thành phố xa xưa: Hai thập niên tân nhạc Hà Nội (1934-1954)”, chương trình “Âm nhạc và di sản”, chương trình nghệ thuật đương đại “Kết nối di sản - Kiến tạo tương lai”… Ở đó, công chúng, nhất là những người trẻ, được tiếp cận di sản thông qua các loại hình âm nhạc cùng đa dạng phương thức thể hiện.

Nếu Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026 khai thác âm nhạc ở chiều sâu di sản, Liên hoan nhạc jazz quốc tế Hà Nội - Hanoi Jazztival 2026 lại mở thêm một hướng kết nối với âm nhạc quốc tế. Diễn ra từ ngày 17 đến 19-9, Hanoi Jazztival 2026 được định hướng trở thành sự kiện thường niên, góp phần thực hiện chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa của Thủ đô, đồng thời cụ thể hóa cam kết của Hà Nội với tư cách thành viên Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO. Tham dự liên hoan có nhiều nghệ sĩ đến từ: Hoa Kỳ, Pháp, Hàn Quốc, Nhật Bản, Thụy Sĩ cùng các nghệ sĩ jazz xuất sắc của Việt Nam tại nhiều không gian văn hóa của Thủ đô, như: Vườn âm nhạc Nhà hát Lớn, Nhà Bát giác, Nhà hát Ca múa nhạc Thăng Long, Không gian sáng tạo Nghệ thuật số 22 phố Hàng Buồm, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Câu lạc bộ Bình Minh Jazz... Tại đây, khán giả được thưởng thức chuỗi hoạt động nghệ thuật đa dạng, phong phú gồm: Biểu diễn nghệ thuật, triển lãm, tọa đàm quốc tế, workshop, giao lưu văn hóa...

Trải nghiệm các hoạt động của 2 festival tại Hà Nội, Nguyễn Lê Minh Anh (sinh viên Đại học Kinh tế quốc dân) bày tỏ: “Tôi thấy âm nhạc dễ lôi cuốn người trẻ. Từ việc nghe và xem những màn trình diễn âm nhạc hấp dẫn, giàu ý nghĩa, tôi muốn tìm hiểu thêm về lịch sử, về Hà Nội và những câu chuyện gắn với di sản”.

Tiếp sức phát triển thành phố sáng tạo

Sức mạnh của âm nhạc nằm ở khả năng hiện diện rộng trong đời sống, kết nối nghệ sĩ với công chúng và chuyển hóa những giá trị văn hóa thành trải nghiệm cụ thể. Với Hà Nội, âm nhạc có nguồn chất liệu phong phú từ di sản, cùng đội ngũ nghệ sĩ, sinh viên nghệ thuật và hệ thống không gian văn hóa sẵn có. Đây là những điều kiện thuận lợi để âm nhạc trở thành một nguồn lực của thành phố sáng tạo, góp phần hình thành sản phẩm văn hóa, kích hoạt không gian đô thị và mở rộng giao lưu quốc tế.

Tuy nhiên, để phát huy nguồn lực đó, Thủ đô cần có một đời sống âm nhạc thường xuyên. Nghệ sĩ ưu tú Quyền Văn Minh, Đại sứ thương hiệu Hanoi Jazztival 2026 cho rằng, một festival lớn có thể tạo sự chú ý và mở rộng công chúng, song để hình thành đời sống âm nhạc cần có những hoạt động được duy trì sau đó. “Hà Nội có thể phát triển các điểm biểu diễn quanh hồ Hoàn Kiếm vào mỗi Chủ nhật, kết hợp sân khấu chuyên nghiệp với những không gian nhỏ dành cho sinh viên và nghệ sĩ trẻ”, nghệ sĩ ưu tú Quyền Văn Minh đề xuất.

Thực tế, không gian Nhà Bát giác tại vườn hoa Lý Thái Tổ bên hồ Hoàn Kiếm đã trở thành điểm hẹn nghệ thuật của công chúng và du khách trong nhiều tháng qua, với các chương trình biểu diễn định kỳ như: “Âm nhạc cuối tuần”, “Âm nhạc cộng đồng”… Việc đưa âm nhạc vào không gian mở tạo điều kiện để công chúng tiếp cận nghệ thuật thuận tiện hơn; đồng thời biến một địa điểm công cộng thành không gian văn hóa có sức sống. Từ những mô hình như vậy, Hà Nội có thể tiếp tục mở rộng các địa điểm biểu diễn, tạo mạng lưới không gian để âm nhạc hiện diện thường xuyên trong đời sống đô thị.

Một hướng đi quan trọng khác để âm nhạc đóng góp vào quá trình phát triển thành phố sáng tạo là làm mới di sản bằng tài năng của thế hệ trẻ. Nhạc sĩ Giáng Son cho rằng, cần tạo thêm cơ hội để người trẻ tiếp cận âm nhạc Hà Nội, đưa các chương trình giới thiệu về những dòng nhạc của Hà Nội đến các trường đại học, giúp sinh viên hiểu hơn về những giá trị âm nhạc của Thủ đô. Từ sự tiếp cận ấy, những người trẻ yêu thích âm nhạc có thể tiếp tục phối khí, làm mới và thể hiện lại các tác phẩm tiêu biểu một thời phù hợp với thị hiếu khán giả hôm nay. Quá trình này giúp những giá trị âm nhạc gắn với Hà Nội được chuyển tiếp qua nhiều thế hệ bằng những phương thức mới, đồng thời tạo thêm chất liệu cho sáng tạo nghệ thuật hôm nay.

Đi theo những hướng đó, âm nhạc trở thành một nguồn lực văn hóa giàu sức lan tỏa, góp phần tạo sản phẩm văn hóa, làm phong phú trải nghiệm đô thị và đóng góp vào việc phát triển Hà Nội - thành phố sáng tạo, giàu bản sắc và hội nhập.