“Dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”, chống bệnh thành tích trong giáo dục

Chương trình thể hiện kịp thời cụ thể hóa các chủ trương, chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đồng thời xác lập rõ những yêu cầu, giá trị và chuẩn mực cần được thực hiện nhất quán trong toàn ngành ngay từ năm học 2026-2027.

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng môi trường giáo dục kỷ cương, trung thực, liêm chính, nhân văn, thực chất, an toàn, lành mạnh, dân chủ, tôn trọng và lấy người học làm trung tâm; đổi mới tư duy và phương thức quản lý theo hướng quản trị phát triển; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; phát huy vai trò nêu gương của đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục; bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan trong các hoạt động giáo dục.

Điểm đáng chú ý là Chương trình không chỉ đặt ra yêu cầu trước mắt trong năm học 2026-2027 mà xác định lộ trình lâu dài.

Đến năm 2030, các tiêu chí về liêm chính, trung thực, trách nhiệm nêu gương được cụ thể hóa và áp dụng thực chất trong đánh giá, xếp loại, quy hoạch, bổ nhiệm, khen thưởng; 100% cơ quan quản lý giáo dục, cơ sở giáo dục xây dựng và duy trì môi trường “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật”.

Định hướng đến năm 2035 là hình thành văn hóa trung thực, liêm chính, thực chất trở thành giá trị cốt lõi được xã hội công nhận, tin tưởng; qua đó nâng cao độ tin cậy của kết quả học tập, văn bằng và chứng chỉ của hệ thống giáo dục Việt Nam.

Một trong những điểm nhấn của Chương trình là đưa tinh thần “dạy thật, học thật, thi thật, đánh giá thật” thành yêu cầu xuyên suốt trong quản lý, giảng dạy, học tập, thi cử và đánh giá.

Các cơ sở giáo dục phải tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá, thi cử, tuyển sinh và kiểm định chất lượng bảo đảm khách quan, trung thực, phản ánh đúng năng lực, phẩm chất của người học; không chạy theo thành tích, không đánh đổi chất lượng thực chất lấy các chỉ tiêu hình thức. Cán bộ quản lý chịu trách nhiệm về tính trung thực, khách quan của kết quả đánh giá, thi cử; không giao chỉ tiêu áp đặt về điểm số, tỷ lệ học sinh khá, giỏi cho giáo viên.

Đối với nhà giáo, Chương trình nhấn mạnh vai trò nêu gương về đạo đức, trách nhiệm, trung thực, liêm chính; đánh giá đúng sự tiến bộ thực chất và lấy sự tiến bộ của người học làm trung tâm. Đối với người học, yêu cầu được đặt ra rất rõ: học thật để có tri thức thật, năng lực thật, trung thực trong kiểm tra, thi cử, không lạm dụng công nghệ để giả mạo kết quả.

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo ngày càng được sử dụng rộng rãi trong giáo dục, Chương trình đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng các quy định về liêm chính học thuật, phòng, chống đạo văn, làm thay, gian lận bằng công nghệ; hướng dẫn việc trích dẫn nguồn, tôn trọng bản quyền và sử dụng trí tuệ nhân tạo có trách nhiệm.

Một điểm nổi bật khác là Chương trình gắn việc tăng cường kỷ cương với khắc phục bệnh thành tích, giảm sổ sách, cuộc thi và công việc ngoài chuyên môn, thay vì làm phát sinh thêm thủ tục cho cơ sở giáo dục và giáo viên...

Để Chương trình không dừng ở yêu cầu mang tính định hướng, Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định tổ chức thực hiện theo phương châm “6 rõ: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả”; đồng thời giao cụ thể đơn vị chủ trì, sản phẩm và thời hạn đối với từng nhiệm vụ.