Đô thị

Nhà ở xã hội phía Bắc Thủ đô: Khơi dòng chảy đô thị, mở cơ hội an cư

Hy Ninh - Thanh Hà - Phạm Mạnh • 19/09/2026 - 09:08

Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, cấu trúc không gian phát triển được tổ chức theo hướng “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, trong đó sông Hồng trở thành trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, đồng thời tăng cường kết nối Hà Nội với Vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế.

Hà Nội đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, với không gian đô thị được mở rộng mạnh mẽ về phía Bắc. Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, cấu trúc không gian phát triển được tổ chức theo hướng “đa tầng, đa lớp, đa cực, đa trung tâm”, trong đó sông Hồng trở thành trục cảnh quan sinh thái - văn hóa chủ đạo, đồng thời tăng cường kết nối Hà Nội với Vùng Thủ đô và các hành lang kinh tế quốc gia, quốc tế. Những cây cầu mới, những tuyến đường mới đang từng bước rút ngắn khoảng cách giữa khu vực phía Bắc với trung tâm, mở ra một không gian phát triển đô thị rộng lớn.

Đi cùng tốc độ đô thị hóa là sự gia tăng dân số cơ học và nhu cầu ngày càng lớn về nhà ở, đặc biệt là nhà ở dành cho người thu nhập thấp, công nhân, người lao động và các nhóm đối tượng chính sách. Bởi vậy, phát triển nhà ở xã hội tại khu vực phía Bắc Thủ đô không chỉ là câu chuyện giải quyết nhu cầu an cư trước mắt, mà còn là một phần quan trọng trong quá trình hình thành những khu đô thị mới, những cộng đồng dân cư mới theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững.

Trong bối cảnh đó, Chỉ thị số 16/CT-UBND của Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội đã tạo một “cú hích” mới cho chương trình phát triển nhà ở xã hội. Thành phố xác định đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, được ưu tiên và có cơ chế ưu đãi đặc biệt, gắn mục tiêu bảo đảm an sinh xã hội với thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tinh thần hành động đang được cụ thể hóa bằng việc đẩy nhanh các thủ tục về quy hoạch, đất đai, đầu tư và xây dựng; phân cấp mạnh cho chính quyền cơ sở; rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng, giao đất và xử lý hồ sơ dự án. Cơ chế “làn xanh” đang mở đường để những dự án đủ điều kiện nhanh chóng chuyển từ hồ sơ trên giấy đến công trường.

Phía Bắc Thủ đô vì thế đang đứng trước một cơ hội mới: Đón dòng đô thị hóa bằng một chiến lược phát triển nhà ở xã hội đi trước một bước, để mỗi khu đô thị mới không chỉ có những công trình hiện đại, mà còn có những mái ấm vừa khả năng chi trả, tạo nền tảng cho một đô thị phát triển bao trùm và bền vững.

Sau nhiều năm phát triển mạnh về phía Tây, không gian đô thị Hà Nội đang mở rộng nhanh sang phía Bắc sông Hồng. Cùng với sự hình thành của những trục giao thông chiến lược, các cực tăng trưởng mới và quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, khu vực cửa ngõ phía Bắc đang trở thành một trong những địa bàn được kỳ vọng tạo bước đột phá về phát triển nhà ở xã hội. Những dự án quy mô hàng chục héc-ta, hàng nghìn căn hộ không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu an cư trước mắt mà còn được xem là bước chuẩn bị cho sự dịch chuyển dân cư và hình thành các cộng đồng đô thị mới trong tương lai.

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về tăng trưởng kinh tế, nâng cao chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của đô thị. Trong tiến trình đó, bài toán nhà ở, đặc biệt là nhà ở dành cho người thu nhập thấp, công nhân, người lao động và các gia đình trẻ, trở thành một trong những vấn đề cần được giải quyết đồng thời với quá trình mở rộng không gian đô thị.

Phát triển nhà ở xã hội vì thế không chỉ đơn thuần là thực hiện chính sách an sinh. Khi được đặt trong tổng thể quy hoạch đô thị, nhà ở xã hội còn là một cấu phần quan trọng để phân bố lại dân cư, khai thác hiệu quả quỹ đất và tạo nền tảng cho sự hình thành các khu đô thị mới theo hướng đồng bộ, bền vững.

Một trong những chuyển động đáng chú ý của Hà Nội là sự dịch chuyển rõ nét của nguồn cung nhà ở từ khu vực trung tâm sang các hành lang phát triển mới. Nếu trước đây, nhiều dự án nhà ở tập trung chủ yếu tại các quận nội đô và những khu vực phát triển mạnh ở phía Tây, thì hiện nay, các địa bàn phía Bắc sông Hồng đang nổi lên như một không gian phát triển đầy tiềm năng.

Theo định hướng phát triển đô thị đa trung tâm, khu vực phía Bắc sông Hồng được xác định là một cực tăng trưởng quan trọng của Thủ đô, với lợi thế kết nối sân bay Nội Bài, các khu công nghiệp, trung tâm logistics, khu công nghệ cao và mạng lưới giao thông liên vùng.

Quá trình đầu tư hạ tầng đang tạo thêm động lực cho sự dịch chuyển này. Cùng với hệ thống các tuyến vành đai, đường hướng tâm và các cây cầu vượt sông Hồng, việc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị tiếp tục rút ngắn khoảng cách kết nối giữa khu vực phía Bắc với trung tâm Hà Nội. Không gian từng được xem là xa trung tâm đang dần được đặt trong một cấu trúc phát triển mới, thuận lợi hơn cho việc sinh sống, làm việc và di chuyển.

Chính những thay đổi về hạ tầng và quy hoạch đang tạo điều kiện để khu vực phía Bắc Hà Nội đón đầu làn sóng phát triển nhà ở mới. Trong đó, các địa bàn thuộc huyện Đông Anh trước đây đang nổi lên như một trong những khu vực có quỹ đất và khả năng phát triển nhà ở xã hội lớn của thành phố.

Nếu nhìn từ quy mô các dự án đang được chuẩn bị và triển khai, khu vực phía Bắc Hà Nội đang cho thấy một bức tranh hoàn toàn khác so với vài năm trước.

Tại xã Phúc Thịnh, khoảng 20 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với diện tích trên 100ha, khả năng cung cấp trên 12.500 căn hộ. Địa phương kỳ vọng sự phát triển của nhà ở xã hội không chỉ giải quyết nhu cầu chỗ ở, đảm bảo an sinh xã hội mà còn trở thành một động lực quan trọng trong quá trình xây dựng không gian đô thị mới.

Nổi bật trong số đó là hai dự án nhà ở xã hội tập trung Tiên Dương 1 và Tiên Dương 2. Đây là những dự án trọng điểm của thành phố Hà Nội về thí điểm thực hiện khu nhà ở xã hội tập trung tại xã Phúc Thịnh có quy mô lớn, thu hút sự quan tâm và tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn, cho thấy sức hấp dẫn của khu vực phía Bắc trong chiến lược phát triển nhà ở xã hội của Hà Nội.

Dự án Tiên Dương 1 có diện tích gần 44,6ha, tổng vốn đầu tư hơn 9.300 tỷ đồng, dự kiến cung cấp khoảng 3.530 căn hộ cùng 99 căn nhà thấp tầng. Trong khi đó, Tiên Dương 2 có diện tích gần 40ha, tổng mức đầu tư hơn 6.800 tỷ đồng gồm 21 tòa nhà, dự kiến cung cấp hơn 8.000 căn hộ khi hoàn thành. Tổng quy mô của hai dự án lên tới hơn 80ha. Đây không chỉ là những công trình đơn lẻ mà có thể tạo nên những khu dân cư mới với quy mô lớn, góp phần thay đổi diện mạo đô thị của khu vực.

Theo định hướng của địa phương, trong 5 năm tới, dân số xã Phúc Thịnh có thể tăng từ gần 100.000 dân hiện nay lên khoảng 290.000 người theo đánh giá của cấp có thẩm quyền. Bài toán đặt ra không chỉ là đáp ứng nhu cầu chỗ ở cho dân cư hiện hữu mà còn phải chuẩn bị cho sự gia tăng dân số cơ học trong quá trình đô thị hóa.

Thay vì chờ dân số tăng nhanh rồi mới giải quyết vấn đề nhà ở, việc chuẩn bị các dự án ngay từ giai đoạn đầu của quá trình phát triển đô thị được xem là cách tiếp cận mang tính đón đầu. Nguồn cung nhà ở xã hội vì thế không chỉ phục vụ nhu cầu hiện tại mà còn tạo dư địa cho sự phát triển trong những năm tiếp theo.

Ở địa bàn lân cận, xã Thiên Lộc cũng đang nổi lên như một điểm có tiềm năng lớn về phát triển nhà ở xã hội. Hiện trên địa bàn có 6 dự án được phân bố tại nhiều khu vực, với quy mô đa dạng, từ những công trình có diện tích vài nghìn mét vuông đến các tổ hợp nhà cao tầng. Một số dự án được định hướng và điều chỉnh xây dựng từ 20 đến 30 tầng.

Việc nhiều dự án được chuẩn bị đồng thời đang tạo ra một nguồn cung đáng kể cho khu vực. Tuy nhiên, để những con số trên quy hoạch thực sự trở thành những căn hộ có người dân sinh sống, quá trình chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng, hoàn thiện thủ tục và tổ chức thi công sẽ có ý nghĩa quyết định.

Sự dịch chuyển của nguồn cung về phía Bắc cũng phản ánh sự thay đổi trong lựa chọn nơi ở của người dân. Nếu trước đây, khoảng cách với khu vực trung tâm là một trong những rào cản lớn đối với việc lựa chọn nơi an cư, thì cùng với sự phát triển của hạ tầng, ngày càng nhiều người sẵn sàng lựa chọn những khu vực xa trung tâm hơn, đổi lại là không gian sống rộng rãi hơn, hạ tầng từng bước hoàn thiện và mức giá phù hợp hơn. Xu hướng này đặc biệt rõ đối với các gia đình trẻ, công chức, người lao động và những người đang có nhu cầu sở hữu căn nhà đầu tiên.

Thực tế tại dự án nhà ở xã hội CT3 thuộc Khu đô thị mới Kim Chung (xã Thiên Lộc), là một minh chứng. Dự án có diện tích gần 3,7ha, gồm 1.104 căn hộ, trong đó có 929 căn nhà ở xã hội để bán và cho thuê. Trong đợt tiếp nhận hồ sơ cuối năm 2025, số lượng người quan tâm và đăng ký mua căn hộ rất lớn. Hàng trăm người đã xếp hàng xuyên đêm với hy vọng có cơ hội hoàn thiện hồ sơ. Kết thúc thời gian tiếp nhận, liên danh chủ đầu tư ghi nhận 3.652 hồ sơ hợp lệ, trong khi số căn hộ được phân phối chưa đến 1.000 căn. Số lượng hồ sơ cao gấp nhiều lần nguồn cung cho thấy nhu cầu nhà ở giá phù hợp rất lớn, đặc biệt trong nhóm người thu nhập thấp và những gia đình trẻ đang tìm kiếm cơ hội ổn định cuộc sống tại Hà Nội. Để bảo đảm công khai, minh bạch trong trường hợp số lượng người đủ điều kiện vượt quá số căn hộ được phân phối, chủ đầu tư đã tổ chức hệ thống bốc thăm trực tuyến.

Nhà ở xã hội CT3 thuộc Dự án đầu tư xây dựng Khu nhà ở xã hội tại ô đất CT3, CT4 Khu đô thị mới Kim Chung. Dự án gồm 3 tòa nhà cao 12 tầng với tổng số 1.104 căn hộ, trong đó có 929 căn nhà ở xã hội để bán, thuê mua và thuê; 175 căn hộ thương mại. Các căn hộ có diện tích từ khoảng 49,75 m² đến 63,8 m², bố trí từ 2-3 phòng ngủ, đáp ứng đa dạng nhu cầu sử dụng của người dân.

Chị Võ Thị Hồng Thái, người sinh sống tại Tây Mỗ và vừa bốc thăm trúng quyền mua căn hộ tại CT3 Kim Chung cho biết, yếu tố giao thông và khả năng kết nối là một trong những lý do khiến gia đình lựa chọn dự án ở khu vực phía Bắc. Theo chị, cùng với mức giá phù hợp, việc hạ tầng giao thông ngày càng thuận tiện và các phương tiện công cộng được tăng cường đã khiến những khu vực trước đây được coi là xa trung tâm trở thành lựa chọn đáng cân nhắc. Khi tìm hiểu và làm hồ sơ mua nhà tại dự án, gia đình chị cũng đánh giá khu vực có điều kiện thuận lợi cho sinh hoạt và đi lại.

Nhu cầu này không chỉ xuất hiện ở những dự án đã triển khai. Tại một hội nghị lấy ý kiến về điều chỉnh quy hoạch khu đấu giá quyền sử dụng đất phía Đông thôn Nhuế, nhiều người dân địa phương cũng bày tỏ nhu cầu mua nhà tại dự án. Bà Lê Thị Là (người dân thôn Nhuế, xã Thiên Lộc) cho biết: “Nhu cầu về nhà ở của người dân bây giờ đã khác. Những căn hộ cao ráo, sạch sẽ, hiện đại cùng hạ tầng kỹ thuật đồng bộ là điều mà nhiều người dân hướng tới. Vì vậy nếu đủ điều kiện, chúng tôi đều muốn mua 1 căn nhà ở xã hội, giá cả phải chăng mà lại đáp ứng được những yêu cầu về nơi ở”.

Rõ ràng nhu cầu an cư không chỉ được thể hiện qua những bộ hồ sơ đã nộp, mà còn nằm trong sự quan tâm từ rất sớm của người dân đối với những dự án đang trong quá trình chuẩn bị.

Trong bối cảnh quỹ đất và nguồn cung nhà ở giá phù hợp tại khu vực trung tâm ngày càng hạn chế, địa bàn phía Bắc Hà Nội đang có lợi thế rõ rệt về khả năng phát triển các dự án quy mô lớn.

Nhưng phát triển nhà ở xã hội tại đây không chỉ là câu chuyện xây dựng thêm bao nhiêu căn hộ. Điều quan trọng hơn là các dự án phải được đặt trong một tổng thể đô thị, nơi nhà ở đi cùng hạ tầng giao thông, trường học, y tế, không gian công cộng, dịch vụ và việc làm.

Những dự án quy mô hàng chục héc-ta tại khu vực phía Bắc Thủ đô đang cho thấy một hướng dịch chuyển mới của không gian nhà ở Thủ đô. Việc chuẩn bị nguồn cung nhà ở ngay từ hôm nay sẽ giúp giảm áp lực trong tương lai. Trong không gian ấy, nhà ở xã hội không chỉ là những khối chung cư được xây dựng để đáp ứng một chỉ tiêu. Đó còn là nơi dự kiến hình thành những cộng đồng dân cư mới, gắn với quá trình đô thị hóa của khu vực cửa ngõ phía Bắc Thủ đô.

(còn nữa)

Thực hiện: Hy Ninh - Thanh Hà
Trình bày: Phạm Mạnh