Nâng cao hiệu quả thực thi của pháp luật, bảo vệ quyền lợi người lao động

Thấu tình, đạt lý

Thời gian qua, công tác quản lý chi trả và giải quyết các chế độ BHXH trên địa bàn Thủ đô không ngừng được siết chặt. Một điểm nhấn nổi bật trong việc đổi mới phương thức quản lý là mô hình thí điểm thu hồi số tiền hưởng sai chế độ BHXH do BHXH cơ sở Đông Anh phối hợp với VKSND khu vực 7 - Hà Nội triển khai.

Theo kết quả rà soát, hai đơn vị đã tập trung xử lý dứt điểm 8/8 trường hợp người lao động vi phạm điều kiện hưởng chế độ BHXH một lần theo quy định của Luật BHXH, với tổng số tiền phải thu hồi là 280.465.362 đồng. Nhờ các biện pháp vận động, giải thích và phối hợp đôn đốc kiên quyết nhưng linh hoạt, bước đầu cơ quan chức năng đã thu hồi dứt điểm 95.095.530 đồng nộp trả về quỹ an sinh. Đối với phần tiền còn lại, toàn bộ các cá nhân vi phạm đã ký biên bản cam kết lộ trình nộp dần hằng tháng.

Đáng chú ý, việc xử lý không mang tính áp đặt cứng nhắc mà đặt tính nhân văn lên hàng đầu: Đối với các trường hợp đã khắc phục toàn bộ số tiền hưởng sai, BHXH cơ sở Đông Anh lập tức hoàn thiện thủ tục khôi phục thời gian tham gia BHXH trước đó, đồng thời thực hiện cộng nối liên tục với quá trình đóng hiện tại để bảo toàn tối đa quyền lợi lâu dài về chế độ hưu trí cho người lao động. Đối với các trường hợp đang trả dần, cơ quan chức năng duy trì đôn đốc, giám sát nghiêm ngặt theo đúng lộ trình đã thống nhất.

Thành công từ mô hình điểm Đông Anh đã cung cấp cơ sở thực tiễn vững chắc để BHXH thành phố Hà Nội chỉ đạo toàn bộ hệ thống cơ sở phối hợp đồng loạt với VKSND các khu vực mở rộng rà soát trên toàn địa bàn Thủ đô.

Không dừng lại ở cấp cơ sở, toàn ngành BHXH thành phố Hà Nội đã triển khai quyết liệt các giải pháp đồng bộ; công tác thanh tra, kiểm tra được đẩy mạnh cả về bề rộng lẫn chiều sâu.

Đặc biệt, nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội và Chỉ thị số 04-CT/TU của Thành ủy Hà Nội về thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự bảo vệ nhóm chủ thể dễ bị tổn thương và lợi ích công, Quy chế phối hợp liên ngành giữa BHXH thành phố và VKSND thành phố đã nhanh chóng phát huy hiệu quả.

Chỉ sau 3 tháng phối hợp đôn đốc, tính đến hết tháng 8-2026, các cơ quan Kiểm sát đã tiến hành làm việc, gửi văn bản đôn đốc tới 2.166 đơn vị sử dụng lao động chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm. Qua đó, đã thu hồi được 126,7 tỷ đồng trên tổng số 239,1 tỷ đồng tiền chậm đóng. Động thái đồng hành của VKSND đã tạo áp lực pháp lý rõ rệt, thúc đẩy nhiều doanh nghiệp tự giác chuyển trả nợ đọng mà chưa cần phải can thiệp bằng biện pháp tố tụng.

Phối hợp bảo vệ công lý

Tính đến thời điểm này, đã có 4 VKSND khu vực ban hành quyết định khởi kiện đối với 5 doanh nghiệp chây ì với tổng số tiền nợ lên tới 18,3 tỷ đồng. Trong đó, phải kể đến hai vụ việc điển hình đưa ra xét xử vừa qua đã khẳng định quyết tâm “không có vùng cấm” trong công tác bảo vệ chính sách an sinh.

Đầu tiên là vụ khởi kiện dân sự công ích, buộc doanh nghiệp trả nợ quyền lợi cho công nhân. Ngày 7-9-2026, TAND khu vực 12 - Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm công khai vụ án dân sự công ích số 380/2026/TLST-DS theo đơn khởi kiện của VKSND khu vực 12, bị đơn là Công ty MD (địa chỉ tại thôn Lương Đình, xã Ứng Thiên, Hà Nội). Công ty này có 5 lao động nhưng cố tình chây ì, nợ và chậm đóng bảo hiểm kéo dài.

BHXH cơ sở Ứng Hòa đã kịp thời phối hợp và đề nghị VKSND khu vực 12 thực hiện quyền năng khởi kiện dân sự công ích để bảo vệ nhóm người lao động yếu thế, buộc doanh nghiệp thanh toán ngay 158 triệu đồng nợ gốc và lãi nợ đọng về quỹ. Vụ kiện tạo tiền lệ pháp lý quan trọng cho các đơn vị chây ì nợ bảo hiểm trên địa bàn.

Cùng với việc khởi kiện dân sự đòi quyền lợi người lao động, các hành vi gian lận hồ sơ chiếm đoạt tiền an sinh đều bị xử lý nghiêm minh. Điển hình là phiên tòa sơ thẩm ngày 17-9-2026 tại TAND Khu vực 6 - Hà Nội xét xử bị cáo Đặng Đình Tụ (Giám đốc doanh nghiệp tư nhân Bảo Tụ) về tội “Gian lận bảo hiểm xã hội” theo Điều 214 Bộ luật Hình sự.

Để vụ việc được đưa ra xét xử, BHXH cơ sở Chương Mỹ đã chủ động phối hợp với Cơ quan Cảnh sát điều tra và Viện kiểm sát khu vực 6 thành phố Hà Nội cung cấp các hồ sơ, tài liệu, thông tin liên quan theo yêu cầu, phục vụ công tác điều tra, truy tố, với bản án hình sự nghiêm khắc cho hành vi gian lận trục lợi quỹ. Trước các chứng cứ xác thực, Hội đồng xét xử đã tuyên phạt Đặng Đình Tụ 18 tháng tù (cho hưởng án treo), thời gian thử thách 36 tháng; đồng thời toàn bộ số tiền gian lận BHXH hơn 400 triệu đồng đã được thu hồi hoàn trả 100% vào quỹ.

Các vụ việc này là hồi chuông cảnh tỉnh nghiêm khắc đối với các chủ doanh nghiệp đang có tư tưởng xem nhẹ nghĩa vụ đóng nộp BHXH, BHYT cho người lao động, hoặc có mưu đồ trục lợi chính sách.

Thời gian tới, BHXH thành phố Hà Nội sẽ tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong thẩm định dữ liệu chi trả, phối hợp toàn diện với cơ quan Công an và VKSND các cấp tăng cường kiểm tra liên ngành đột xuất. Sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt của các cơ quan tư pháp và cơ quan thực thi chính sách góp phần xây dựng môi trường an sinh minh bạch, công bằng của Thủ đô.