Cấp ủy tạo “bệ đỡ” để HĐND các cấp giám sát đến cùng vấn đề

Định hướng từ sớm bằng những đề án cụ thể

Một trong những dấu ấn rõ nét trong phương thức lãnh đạo của cấp ủy đối với hoạt động HĐND là việc chủ động định hướng từ sớm, từ xa, thể chế hóa thành các đề án để HĐND các cấp có cơ sở triển khai thống nhất.

Trong nhiệm kỳ 2021-2026, Đảng ủy HĐND thành phố đã tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy xem xét, ban hành Đề án số 15-ĐA/TU ngày 12-5-2022 về “Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2021-2026 gắn với thực hiện thí điểm tổ chức mô hình chính quyền đô thị và củng cố chính quyền nông thôn tại thành phố Hà Nội”.

Ngay sau khi Đề án được ban hành, Đảng ủy HĐND thành phố tiếp tục chỉ đạo quán triệt sâu rộng đến 100% cán bộ, đảng viên, đại biểu HĐND các cấp thông qua các hội nghị giao ban chuyên đề định kỳ hằng quý, từ đó cụ thể hóa thành các chương trình, hoạt động công tác của HĐND các cấp.

Bước sang nhiệm kỳ 2026-2031, việc nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động HĐND tiếp tục được đặt trong định hướng lãnh đạo của cấp ủy. Đảng ủy HĐND thành phố đã tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Đề án số 14-ĐA/TU ngày 22-7-2026 về “Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2031 và những năm tiếp theo”.

Đề án kế thừa những kết quả đã đạt được, định hướng dài hạn công tác giám sát gắn với cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026; đồng thời chỉ đạo thí điểm mô hình Đảng bộ HĐND thành phố trực thuộc Thành ủy nhằm tăng cường sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, tinh gọn bộ máy Đảng trong cơ quan dân cử.

Việc liên tiếp tham mưu ban hành hai đề án theo từng giai đoạn cho thấy rõ phương thức lãnh đạo “từ sớm, từ xa, chủ động và kiến tạo” của cấp ủy đối với hoạt động HĐND nói chung, công tác giám sát nói riêng. Cùng với đó là nguyên tắc “6 rõ, 1 xuyên suốt”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ hiệu quả, rõ sản phẩm và một nhiệm vụ - một đầu mối xuyên suốt.

Bảo đảm tính độc lập của cơ quan dân cử

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội Phùng Thị Hồng Hà cho biết, ngay từ các nhiệm kỳ trước, Thường trực Thành ủy luôn quan tâm đến hoạt động của HĐND các cấp, đặc biệt là hoạt động giám sát. Quan điểm xuyên suốt là bảo đảm vai trò lãnh đạo toàn diện của Đảng, song phương thức lãnh đạo phải chủ động, linh hoạt, đồng thời bảo đảm vai trò, trách nhiệm và sự độc lập của cơ quan dân cử.

Ban Thường vụ Thành ủy, Thường trực Thành ủy và các đồng chí Bí thư qua các thời kỳ đều nhấn mạnh yêu cầu đổi mới hoạt động giám sát theo hướng trọng tâm, sát vấn đề, nhất là những vấn đề dân sinh bức xúc, những cơ chế làm phát sinh điểm nghẽn hoặc những quy định còn chồng chéo, gây ách tắc trong thực hiện.

Từ sự chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy và Thường trực Thành ủy, hoạt động giám sát của HĐND thành phố được thực hiện quyết liệt hơn. Cơ quan dân cử, cơ quan quản lý nhà nước và các địa phương cùng tập trung giải quyết những kiến nghị, tồn tại được phát hiện qua giám sát. Kết quả giám sát giải quyết kiến nghị cử tri cho thấy hơn 90% kiến nghị được trả lời đúng vấn đề, góp phần khắc phục tình trạng trả lời không đúng trọng tâm, không có địa chỉ hoặc không có hướng giải quyết.

Cùng với đó, hoạt động giám sát của HĐND được gắn với giám sát của Đảng, thanh tra, kiểm toán và MTTQ; tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin, kết quả giám sát nhằm hạn chế chồng chéo, bỏ sót và không để hình thành khoảng trống trong kiểm soát quyền lực. Các ban của HĐND thành phố cũng được mời tham gia hoạt động kiểm tra, giám sát của Ủy ban Kiểm tra, Ban Nội chính Thành ủy và các ban Đảng; ý kiến của đại biểu HĐND được tham vấn trong một số kết luận kiểm tra, giám sát để có thêm nhiều phương diện đánh giá.

Đáng chú ý, phương thức giám sát của HĐND thành phố thời gian qua cũng có sự đổi mới, từ chủ yếu giám sát trực tiếp hoặc qua báo cáo giấy sang giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả thực tiễn.

Chủ tịch HĐND thành phố Phùng Thị Hồng Hà khẳng định, hiệu lực giám sát của HĐND cũng như Đoàn đại biểu Quốc hội trên địa bàn thành phố không chỉ dựa vào sự chủ động của các cơ quan mà rất cần vai trò lãnh đạo của Đảng. Đối với thành phố là Ban Thường vụ Thành ủy, còn tại các địa phương là Ban Thường vụ cấp ủy địa phương.

Tăng hiệu lực giám sát của HĐND từ vai trò lãnh đạo của cấp ủy

Thực tiễn tại phường Tây Hồ cho thấy, vai trò lãnh đạo của cấp ủy được cụ thể hóa ngay trong phương thức tổ chức hoạt động của HĐND. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Tây Hồ Nguyễn Đình Khuyến cho biết, bám sát chỉ đạo của Thành ủy, Đảng ủy phường đã sớm đưa công tác lãnh đạo HĐND vào quy chế làm việc; định kỳ hằng quý cho ý kiến định hướng trước mỗi kỳ họp và đưa các nhiệm vụ trọng tâm vào nghị quyết lãnh đạo hằng tháng.

Từ sự định hướng đó, HĐND phường ban hành kế hoạch thực hiện Đề án của Thành ủy, đồng thời tổ chức các đợt giám sát chuyên đề tập trung vào những vấn đề thiết thực với người dân, nổi bật là quản lý đô thị và các dự án chậm tiến độ (như dự án cải tạo môi trường mương thoát nước Thụy Khuê; dự án cải tạo môi trường hồ Tứ Liên).

Kết quả cho thấy UBND phường đã chỉ đạo xử lý dứt điểm 47/61 nội dung kiến nghị về trật tự đô thị. Tại kỳ họp thứ hai, có 18/20 kiến nghị của cử tri được giải quyết dứt điểm; trong đợt giám sát tiếp theo có 35/44 kiến nghị thuộc thẩm quyền đã được giải quyết xong. Việc ứng dụng công nghệ và phối hợp giữa Ủy ban Kiểm tra Đảng ủy với HĐND giúp theo dõi việc thực hiện những cam kết của chính quyền trước cử tri.

Tại xã Thư Lâm, Đảng ủy xã đã ban hành chỉ thị và các nghị quyết chuyên đề để lãnh đạo toàn diện công tác kiện toàn tổ chức, đồng thời định hướng HĐND ban hành nghị quyết nâng cao chất lượng hoạt động.

Dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, HĐND xã lựa chọn nội dung giám sát bám sát Chiến dịch “100 ngày hành động vì Thư Lâm phát triển”, tập trung vào những vấn đề đặt ra sau sáp nhập, như: sắp xếp 58 thôn, tổ dân phố thành 34 thôn; giải phóng mặt bằng; quản lý đất đai; an toàn thực phẩm tại bếp ăn trường học bán trú...

Từ khi thành lập, HĐND và các Ban của HĐND xã đã tổ chức 12 đoàn giám sát, khảo sát, đưa ra 203 kiến nghị đối với các cơ quan chức năng. Đến nay, 201 kiến nghị đã được thực hiện hoàn thành; 2 kiến nghị liên quan đến chuẩn hóa dữ liệu đất đai và kinh phí kiểm tra an toàn thực phẩm đang tiếp tục được đôn đốc giải quyết.

Từ việc ban hành các đề án ở cấp thành phố đến việc cụ thể hóa bằng nghị quyết, kế hoạch và các chuyên đề giám sát ở cơ sở có thể thấy, vai trò của cấp ủy đang trở thành “bệ đỡ” để HĐND thực hiện tốt hơn chức năng giám sát, góp phần đưa các quyết sách vào cuộc sống.