Mua tài khoản nghe nhạc, có được phát tại cửa hàng?

Trao đổi về vấn đề này, Luật sư Trần Sỹ Tiến, Công ty Luật Hà Nội VDT, cho biết việc mua tài khoản nghe nhạc trực tuyến trước hết là việc người dùng trả phí để được sử dụng dịch vụ theo thỏa thuận với nền tảng cung cấp. Quyền sử dụng này thường được xác lập trong phạm vi và mục đích mà nền tảng quy định.

Do đó, việc một cá nhân đã trả phí để nghe nhạc không đồng nghĩa với việc họ đương nhiên có đầy đủ quyền sử dụng các tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh.

Tài khoản cá nhân không mặc nhiên dùng cho kinh doanh

Theo Luật sư Trần Sỹ Tiến, cần phân biệt giữa quyền sử dụng một dịch vụ nghe nhạc với quyền khai thác các tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong môi trường thương mại.

Chẳng hạn, một chủ quán cà phê trả phí hằng tháng cho tài khoản nghe nhạc trực tuyến rồi kết nối tài khoản này với hệ thống loa để phát nhạc nền phục vụ khách hàng. Khi đó, việc sử dụng âm nhạc đã chuyển từ nhu cầu nghe cá nhân sang hoạt động tại cơ sở kinh doanh.

“Việc mua tài khoản nghe nhạc cá nhân chỉ là quyền sử dụng dịch vụ theo thỏa thuận với nền tảng, thường dành cho mục đích cá nhân. Khi phát nhạc công khai tại cửa hàng để phục vụ hoạt động kinh doanh, cần xem xét việc xin phép, trả tiền bản quyền hoặc tiền quyền liên quan cho chủ thể có quyền”, luật sư Trần Sỹ Tiến phân tích.

Như vậy, vấn đề không chỉ nằm ở việc chủ cơ sở đã trả tiền cho nền tảng nghe nhạc hay chưa, mà còn phải xác định khoản phí đó cho phép người dùng thực hiện những quyền gì và trong phạm vi nào.

Một bài hát được phát trên nền tảng trực tuyến có thể được sử dụng để nghe cá nhân nhưng khi được phát công khai trong không gian kinh doanh, việc sử dụng có thể liên quan đến quyền của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và các chủ thể có quyền liên quan đối với bản ghi âm, ghi hình.

Đây là vấn đề các cửa hàng, nhà hàng, quán cà phê và những cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc làm nhạc nền cần lưu ý. Chủ cơ sở nên xác định nguồn nhạc, những tác phẩm được sử dụng và chủ thể đang nắm giữ quyền đối với nội dung đó.

Trường hợp cần xin phép hoặc thanh toán tiền bản quyền, cơ sở kinh doanh có thể liên hệ trực tiếp với chủ sở hữu quyền hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan được ủy quyền để thỏa thuận về phạm vi sử dụng và nghĩa vụ thanh toán.

Một điểm quan trọng khác là kiểm tra điều khoản của nền tảng cung cấp dịch vụ. Không nên mặc định rằng việc trả phí cho một gói nghe nhạc cá nhân đã bao gồm quyền phát nhạc công khai tại cơ sở kinh doanh.

Phát nhạc thương mại phải lưu ý bản quyền

Theo Luật sư Trần Sỹ Tiến, khi sử dụng âm nhạc phục vụ hoạt động kinh doanh, cơ sở cần xác định rõ chủ thể có quyền đối với những tác phẩm và bản ghi được sử dụng.

Đối với tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả không đăng ký ủy quyền tại Trung tâm Bảo vệ Quyền tác giả Âm nhạc Việt Nam (VCPMC), chủ cơ sở có thể chủ động liên hệ trực tiếp để thỏa thuận về việc sử dụng và mức tiền bản quyền.

Trường hợp tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả đã đăng ký tại VCPMC, cơ sở kinh doanh có thể thực hiện thủ tục theo hướng dẫn của tổ chức này. Sau khi hoàn tất việc thanh toán chi phí bản quyền theo thỏa thuận, cơ sở được cấp giấy tờ chứng nhận việc thực thi quyền tác giả âm nhạc theo quy định và phạm vi sử dụng.

"Điều này cho thấy nghĩa vụ bản quyền không đơn thuần là nhận được một thông báo rồi thanh toán. Cơ sở kinh doanh cần xác định rõ ai là chủ thể có quyền, tổ chức nào đang đại diện, phạm vi đại diện đến đâu và khoản tiền được yêu cầu thanh toán dựa trên cơ sở nào", luật sư Trần Sỹ Tiến nói.

Trong trường hợp làm việc với tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan, chủ cơ sở cũng cần có thông tin để xác định tổ chức đó đang đại diện cho những tác giả, chủ sở hữu quyền nào và phạm vi quyền được ủy quyền.

Các hợp đồng, hóa đơn, chứng từ hoặc giấy tờ cấp phép sau khi hoàn tất thủ tục cũng cần được lưu giữ đầy đủ. Đây là căn cứ quan trọng để cơ sở chứng minh việc sử dụng âm nhạc được thực hiện theo thỏa thuận và trong phạm vi được phép.

Đặc biệt, nếu nhận được yêu cầu thanh toán tiền sử dụng âm nhạc, chủ cơ sở không nên chỉ căn cứ vào việc mình đã mua tài khoản nghe nhạc để cho rằng mọi nghĩa vụ bản quyền đã được thực hiện. Cần kiểm tra cụ thể nội dung được sử dụng, quyền đối với tác phẩm và bản ghi, phạm vi sử dụng cũng như căn cứ của yêu cầu thanh toán.

Theo luật sư Trần Sỹ Tiến, nếu cơ sở kinh doanh có hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan thì có thể bị xử lý theo quy định pháp luật. Tùy tính chất, mức độ và hành vi cụ thể, chủ thể vi phạm có thể phải chịu các biện pháp xử lý tương ứng, trong đó có xử phạt hành chính và trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu có. Vì vậy, chủ cơ sở nên chủ động rà soát việc sử dụng âm nhạc ngay từ đầu, thay vì chờ đến khi phát sinh yêu cầu thanh toán hoặc tranh chấp mới tìm hiểu.

"Cần xác định cơ sở đang sử dụng nguồn nhạc nào, những tác phẩm và bản ghi nào được phát tại địa điểm kinh doanh, chủ thể nào nắm giữ quyền và việc sử dụng có cần xin phép, trả tiền hay không. Nếu phát sinh nghĩa vụ, việc thực hiện nên được tiến hành với chủ sở hữu quyền hoặc tổ chức đại diện tập thể được ủy quyền", luật sư Trần Sỹ Tiến cho biết.

Âm nhạc góp phần tạo nên không gian và trải nghiệm của nhiều cơ sở kinh doanh. Tuy nhiên, phía sau mỗi bài hát, bản ghi âm, ghi hình là quyền và lợi ích hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả và các chủ thể có quyền liên quan.

Do đó, mua một tài khoản nghe nhạc trực tuyến cần được hiểu là mua quyền sử dụng dịch vụ trong phạm vi mà nền tảng cung cấp, chứ không mặc nhiên đồng nghĩa với việc được sử dụng âm nhạc cho mọi mục đích.

Khi đưa âm nhạc vào hoạt động kinh doanh, chủ cơ sở cần kiểm tra điều khoản dịch vụ, xác định các quyền phải xin phép, nghĩa vụ thanh toán và chủ thể có quyền. Hiểu đúng quyền, thực hiện đúng nghĩa vụ và minh bạch về phạm vi sử dụng không chỉ giúp cơ sở kinh doanh chủ động hơn về mặt pháp lý mà còn góp phần bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của những người sáng tạo và sở hữu sản phẩm âm nhạc.