Fed trở lại chu kỳ tăng lãi suất, sức ép lan ra thị trường toàn cầu

Fed ngày 16-9 nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa biên độ lãi suất chính sách lên 3,75%-4%. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của Fed kể từ năm 2023, đồng thời đánh dấu sự thay đổi chính sách đầu tiên dưới thời Chủ tịch Kevin Warsh.

Lạm phát dai dẳng là nguyên nhân chính khiến Fed trở lại với chính sách thắt chặt. Ngân hàng trung ương Mỹ nâng dự báo lạm phát năm 2026, tính theo chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), từ 3,6% lên 3,7%, cao hơn đáng kể mục tiêu 2%.

Fed cũng dự kiến phải tới năm 2029, lạm phát mới trở lại mức mục tiêu. Trong khi đó, dự báo tăng trưởng GDP năm nay được nâng nhẹ lên 2,3%, còn tỷ lệ thất nghiệp cuối năm được điều chỉnh xuống 4,1%.

Những dự báo này cho thấy Fed đang phải xử lý hai vấn đề cùng lúc: áp lực giá cả vẫn cao, trong khi nền kinh tế chưa có dấu hiệu giảm tốc rõ rệt.

Chủ tịch Kevin Warsh cho biết chi tiêu trong nước vẫn bền bỉ, năng suất tăng và đầu tư vốn duy trì ở mức cao. Fed cũng đánh giá lạm phát hiện không còn chỉ bắt nguồn từ giá dầu hay thuế nhập khẩu mà đã xuất hiện ở nhiều khu vực hơn của nền kinh tế.

Mức tăng 25 điểm cơ bản lần này nhìn chung không gây bất ngờ. Điều thị trường quan tâm hơn là Fed có thể chưa dừng lại. Trong số 18 thành viên tham gia dự báo của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC), có 16 người dự kiến có thêm ít nhất một lần tăng 25 điểm cơ bản trước cuối năm. Theo dự báo mới, lãi suất có thể lên vùng 4%-4,25% vào cuối năm 2026 và duy trì quanh mức này trong năm 2027.

Bà Seema Shah, chiến lược gia trưởng toàn cầu tại công ty quản lý tài sản quốc tế Principal Asset Management, nói với Reuters rằng câu hỏi của thị trường giờ đây không còn là Fed có tăng lãi suất thêm hay không, mà là sẽ còn bao nhiêu lần điều chỉnh.

Theo bà, giá năng lượng cao cùng lạm phát dai dẳng khiến khả năng Fed chỉ tăng một lần rồi dừng lại trở nên khó xảy ra.

Đồng USD mạnh lên, sức ép lan rộng

Phản ứng của thị trường xuất hiện gần như ngay sau quyết định của Fed. Trong phiên 17-9, đồng USD lên mức cao nhất trong bảy tuần, trong khi lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn ngắn tăng mạnh. Thị trường hợp đồng tương lai hiện phản ánh khoảng 90% khả năng Fed sẽ tăng thêm 25 điểm cơ bản trước cuối năm.

Bà Carol Kong, chiến lược gia tiền tệ tại ngân hàng Commonwealth Bank of Australia, nói với Reuters rằng Chủ tịch Kevin Warsh đã thể hiện lập trường cứng rắn hơn thị trường dự kiến, đặc biệt khi đưa ra tín hiệu về khả năng tiếp tục tăng lãi suất.

Theo bà, điều này khiến giới đầu tư điều chỉnh lại kỳ vọng chính sách và góp phần đẩy đồng USD đi lên.

Khi lãi suất Mỹ được dự báo duy trì ở mức cao hơn, các tài sản định giá bằng USD trở nên hấp dẫn hơn, qua đó hỗ trợ đồng bạc xanh. Ở chiều ngược lại, áp lực có thể gia tăng đối với những đồng tiền của các nền kinh tế mới nổi.

Tại châu Á, đồng rupee Ấn Độ tiến sát ngưỡng 96 rupee/USD trong phiên 17-9. Với những nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng hoặc có nhu cầu vay nợ bằng USD lớn, đồng bạc xanh mạnh lên có thể kéo chi phí nhập khẩu và trả nợ tăng theo.

Tác động của lãi suất cao cũng ngày càng rõ ngay tại Mỹ. Người vay mua nhà tiếp tục phải đối mặt với mặt bằng lãi suất thế chấp cao, trong khi lãi suất thẻ tín dụng, vay cá nhân và các khoản vay thả nổi thường biến động khá nhanh theo lãi suất ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, người gửi tiết kiệm có thể được hưởng lợi khi lãi suất tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi tăng. Cùng một quyết định của Fed vì thế tác động khác nhau tới từng nhóm: chi phí đi vay cao hơn, nhưng lợi suất từ các khoản tiết kiệm cũng hấp dẫn hơn.

Khả năng Fed tiếp tục duy trì chính sách thắt chặt được củng cố bởi những số liệu mới cho thấy kinh tế Mỹ vẫn khá vững. Doanh số bán lẻ tháng 8 tăng 1,2% so với tháng trước, mạnh nhất kể từ tháng 3 và cao hơn dự báo 0,8%, trong khi doanh số bán lẻ cốt lõi tăng 1,4%.

Sau số liệu này, tập đoàn tài chính Goldman Sachs nâng dự báo tăng trưởng GDP quý III lên 3%, còn ngân hàng JPMorgan điều chỉnh lên 3,5%, từ mức 2,75% trước đó.

Sức mua duy trì tốt hỗ trợ tăng trưởng, nhưng cũng khiến quá trình hạ nhiệt lạm phát trở nên khó khăn hơn. Giá nhập khẩu của Mỹ trong tháng 8 tăng 0,7% so với tháng trước và cao hơn 7% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng giá máy tính, thiết bị ngoại vi và chất bán dẫn nhập khẩu tăng 19,1%, trong bối cảnh đầu tư vào AI tiếp tục thúc đẩy nhu cầu chip và thiết bị công nghệ.

Tuy nhiên, sức mua không đồng đều giữa các nhóm người tiêu dùng. Giá năng lượng và thực phẩm cao gây sức ép lớn hơn lên các hộ thu nhập thấp. Ông Scott Anderson, chuyên gia kinh tế trưởng về Mỹ tại ngân hàng đầu tư BMO Capital Markets, nói với Reuters rằng ngày càng nhiều người tiêu dùng đang mất sức mua, xu hướng có thể gây thêm sức ép lên chi tiêu thực tế trong quý IV và sang năm 2027.

Những diễn biến này cho thấy Fed vẫn phải cân bằng giữa kiểm soát lạm phát và duy trì đà tăng trưởng. Các số liệu mới về giá cả, việc làm và tiêu dùng sẽ tiếp tục là cơ sở quan trọng để thị trường đánh giá bước đi tiếp theo của ngân hàng trung ương Mỹ.

Tổng hợp