Phát huy vai trò của người trẻ trong xây dựng văn hóa giao thông Thủ đô

Sáng tỏ những vấn đề thực tiễn

Buổi toạ đàm nằm trong khuôn khổ Chương trình truyền thông “Vì an toàn giao thông Thủ đô” năm 2026, được triển khai theo Kế hoạch số 231/KH-UBND ngày 17-6-2026 của UBND thành phố Hà Nội. Đây là năm thứ 16, triển khai chương trình “Vì an toàn giao thông Thủ đô” với mục tiêu tập trung tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức của người tham gia giao thông, trong đó học sinh, sinh viên là một trong những nhóm được đặc biệt chú trọng.

Buổi toạ đàm có sự tham gia của TS Khương Kim Tạo, chuyên gia giao thông, nguyên Phó Chánh văn phòng Ủy ban An toàn giao thông quốc gia; Trung tá Nguyễn Trung Kiên, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông, Công an thành phố Hà Nội và Thạc sĩ Nguyễn Vân Anh, Bí thư Đoàn thanh niên, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông và quan hệ doanh nghiệp Trường Đại học Điện lực.

Làm sáng tỏ vấn đề “Văn hóa giao thông - hành động của thanh niên” tập trung vào một vấn đề cụ thể làm thế nào để việc tuân thủ pháp luật không chỉ xuất phát từ tâm lý sợ bị xử phạt mà dần trở thành hành vi tự giác và chuẩn mực ứng xử của người trẻ.

TS Khương Kim Tạo cho biết, nếu chỉ tập trung xử lý vi phạm giao thông thì mới giải quyết được phần ngọn, trong khi nguyên nhân gốc rễ vẫn chưa được xử lý. Cách làm này chẳng khác nào “nước đổ đầu vịt”, hiệu quả khó bền vững. Cũng giống như một bụi cỏ, nếu chỉ phát đi thì trước mắt sẽ tạo được khoảng trống, quang đãng, nhưng khi trời mưa xuống, cỏ lại tiếp tục mọc lên. Vì vậy, bên cạnh xử lý vi phạm, điều quan trọng là phải nhận diện và giải quyết từ gốc những nguyên nhân làm phát sinh vi phạm.

Điều này cũng được Trung tá Nguyễn Trung Kiên bày tỏ, khi tiếp nhận thông tin nhà trường sẽ chủ động trao đổi với gia đình để các bên cùng phối hợp quản lý, giáo dục, giúp học sinh, sinh viên nâng cao ý thức chấp hành pháp luật. Mục tiêu của lực lượng Cảnh sát giao thông không phải là xử phạt được bao nhiêu trường hợp hay thu được bao nhiêu tiền phạt, mà quan trọng nhất là giúp học sinh, sinh viên hình thành ý thức chủ động, tự giác chấp hành pháp luật. Mỗi em khi ra đường cần biết nhường nhịn, ứng xử có văn hóa và tham gia giao thông an toàn, không chỉ bảo vệ chính mình mà còn bảo đảm an toàn cho những người xung quanh.

“Các số điện thoại của lực lượng Công an nói chung và Cảnh sát giao thông nói riêng hiện đã được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng. Người dân, học sinh, sinh viên cũng có thể theo dõi các kênh thông tin chính thống của Phòng Cảnh sát giao thông Hà Nội và Công an thành phố Hà Nội trên mạng xã hội để cập nhật kiến thức, thông tin về trật tự, an toàn giao thông cũng như các đầu mối liên hệ cần thiết”, Trung tá Nguyễn Trung Kiên chia sẻ cách tiếp cận thông tin hai chiều giữa người dân và lực lượng chức năng rất văn minh hiện nay.

Trong thời lượng chương trình, các nội dung trao đổi được đặt từ nhiều góc độ, từ những vi phạm thường gặp trong học sinh, sinh viên; ứng xử khi xảy ra va chạm; tình trạng một bộ phận thanh thiếu niên tụ tập, lạng lách, đánh võng, quay clip đưa lên mạng xã hội đến ảnh hưởng của tâm lý đám đông và môi trường số đối với hành vi tham gia giao thông. Tọa đàm cũng đặt vấn đề về sự phối hợp giữa gia đình - nhà trường - lực lượng chức năng, vai trò của tổ chức Đoàn cũng như việc đổi mới cách tuyên truyền để phù hợp hơn với sinh viên thế hệ số.

Hướng tới xã hội văn minh

Trả lời câu hỏi bạn Nguyễn Phương Nam, sinh viên khoá D20, Đại học Điện lực, Trung tá Nguyễn Trung Kiên một lần nữa khẳng định, cơ chế phối hợp giữa gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng nhằm tạo chuyển biến thực chất trong văn hóa giao thông của giới trẻ. Đây không phải nhiệm vụ mới mà đã được triển khai trong nhiều năm. Giữa ngành Giáo dục và Đào tạo với lực lượng Công an đã có các quy chế phối hợp, kế hoạch triển khai cụ thể hằng năm về bảo đảm trật tự an toàn giao thông.

Theo Trung tá Nguyễn Trung Kiên, để cơ chế này thực sự hiệu quả, trước hết cần phát huy trách nhiệm của gia đình trong quản lý, giáo dục con em. Cha mẹ không giao phương tiện cho con khi chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe theo quy định. Đồng thời cần quan tâm, quản lý thời gian và việc sử dụng phương tiện của con em, nhất là vào buổi tối. Qua đó, kịp thời ngăn ngừa tình trạng thanh, thiếu niên tụ tập, đua xe hoặc sử dụng phương tiện thực hiện những hành vi gây mất trật tự công cộng.

Sinh viên Bùi Ngọc Diệp, khoá D20, Đại học Điện lực thẳng thắn bày tỏ, xây dựng văn hóa giao thông cần bắt đầu từ những hành động nhỏ và thiết thực nhất. Mỗi sinh viên trước hết phải tự giác chấp hành quy định của pháp luật khi tham gia giao thông, tuân thủ tín hiệu đèn giao thông, không sử dụng điện thoại khi điều khiển phương tiện; đồng thời có ý thức nhường nhịn, không chen lấn, nhất là tại khu vực cổng trường vào giờ cao điểm. Chia sẻ về cách ứng xử khi xảy ra va chạm giao thông, Bùi Ngọc Diệp cho rằng, điều quan trọng đầu tiên là phải giữ bình tĩnh, kiểm tra tình trạng của những người liên quan và trao đổi với nhau bằng thái độ lịch sự. Các bên không nên nóng giận, tranh cãi hoặc vội vàng đổ lỗi cho nhau. Nếu vụ việc nghiêm trọng hoặc hai bên không thể thống nhất cách giải quyết thì cần đề nghị sự hỗ trợ của lực lượng chức năng. Theo Bùi Ngọc Diệp, chính những hành vi ứng xử tưởng như nhỏ trong mỗi tình huống giao thông sẽ góp phần hình thành ý thức trách nhiệm và xây dựng môi trường giao thông văn minh, an toàn hơn.

Chia sẻ về hoạt động tuyên truyền, xây dựng văn hóa giao thông trong sinh viên, Thạc sĩ Nguyễn Vân Anh cho biết, Đoàn Thanh niên Trường Đại học Điện lực hiện có Câu lạc bộ Thanh niên tình nguyện, trong đó thành lập tổ an toàn giao thông. Lực lượng này luôn sẵn sàng tham gia hỗ trợ nhà trường phân luồng, bảo đảm trật tự giao thông khi cần thiết, đặc biệt vào những thời điểm đông người và phương tiện. Qua quá trình tuyên truyền, nhắc nhở và tổ chức lực lượng hỗ trợ thường xuyên, ý thức chấp hành quy định giao thông của sinh viên đã có chuyển biến. Ghi nhận, nhà trường chưa tiếp nhận phản ánh nào từ phía cảnh sát giao thông về tình trạng sinh viên vi phạm giao thông theo quy chế phối hợp. Nhờ sự chung tay của công an và các cơ qua chức năng khác hoạt động của câu lạc bộ không chỉ góp phần nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong sinh viên mà còn tạo điều kiện để các bạn trẻ trực tiếp tham gia xây dựng văn hóa giao thông trong cộng đồng.

Từ chia sẻ của Bí thư Đoàn trường Đại học Điện lực, các đại biểu tham gia chương trình, các bạn sinh viên đều nhất trí lan toả thông điệp hãy bắt đầu từ việc biết luật, hiểu luật và tự giác chấp hành pháp luật. Khi hiểu rõ các quy định, mỗi học sinh, sinh viên cần biến nhận thức thành hành động cụ thể trong quá trình tham gia giao thông, qua đó hình thành ý thức tự bảo vệ mình và có trách nhiệm với sự an toàn của cộng đồng.

Những nội dung về văn hoá giao thông được sáng tỏ, những thông điệp của chương trình vì thế không chỉ nằm ở một cuộc thi hay một buổi tọa đàm. Xây dựng văn hóa giao thông cần được bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ và lặp lại mỗi ngày, để dừng đúng đèn đỏ, nhường đường, đội mũ bảo hiểm hay bình tĩnh sau một va chạm không còn đơn thuần là yêu cầu của pháp luật mà trở thành thói quen ứng xử. Khi người trẻ chủ động thực hành và lan tỏa những hành vi ấy, họ không chỉ bảo vệ mình mà còn góp phần hình thành môi trường giao thông an toàn, văn minh, kỷ cương hơn.