Phân cấp thực hiện nhiệm vụ sửa chữa, xây dựng công trình:Tăng cường kiểm soát việc sử dụng ngân sách

Quyết định nhằm phân cấp, nâng cao tính chủ động của các cơ quan, đơn vị, đồng thời tăng cường kiểm soát đối với việc sử dụng ngân sách chi thường xuyên.

Phân cấp để gắn trách nhiệm

Điểm đáng chú ý của Quyết định số 117/2026/QĐ-UBND là việc xác định cụ thể thẩm quyền phê duyệt theo từng nguồn kinh phí và cấp quản lý. Theo đó, đối với nhiệm vụ sử dụng nguồn kinh phí chi thường xuyên của ngân sách cấp thành phố, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị là đơn vị dự toán cấp I quyết định phê duyệt chủ trương và dự kiến chi phí thuộc phạm vi phân bổ và giao dự toán của đơn vị mình. Quy định này tạo cơ sở để các đơn vị chủ động hơn, thay vì phải thực hiện nhiều tầng nấc xin ý kiến.

Đối với nhiệm vụ sử dụng nguồn kinh phí chi thường xuyên của ngân sách cấp xã, Chủ tịch UBND cấp xã quyết định phê duyệt chủ trương và dự kiến chi phí đối với nhiệm vụ được giao thuộc phạm vi quản lý cấp xã. Quy định này phù hợp với yêu cầu tăng cường phân cấp quản lý ngân sách, nhằm rút ngắn quy trình, giúp chính quyền cơ sở chủ động hơn trong quản lý tài sản công, bảo đảm công trình được sửa chữa kịp thời, đáp ứng yêu cầu phục vụ người dân.

Một nội dung khác được quan tâm trong Quyết định số 117/2026/QĐ-UBND là quy định về điều chỉnh quyết định phê duyệt chủ trương và dự kiến chi phí thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, người có thẩm quyền theo quy định sẽ quyết định việc điều chỉnh quyết định phê duyệt chủ trương và dự kiến chi phí. Tuy nhiên, trường hợp dự kiến chi phí sau điều chỉnh từ 20 tỷ đồng trở lên nhưng không vượt quá 90 tỷ đồng, việc điều chỉnh thực hiện theo quy định về báo cáo UBND thành phố chấp thuận trước khi phê duyệt.

Quy định này tạo ra “ngưỡng kiểm soát” đối với nhiệm vụ có quy mô kinh phí tương đối lớn, bởi thực tế quá trình triển khai sửa chữa, cải tạo, nâng cấp công trình có thể phát sinh yếu tố làm thay đổi dự kiến chi phí ban đầu. Nếu việc điều chỉnh không được kiểm soát chặt chẽ, tổng mức chi có thể tăng đáng kể, ảnh hưởng đến việc cân đối ngân sách và hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Việc yêu cầu báo cáo UBND thành phố chấp thuận trước khi phê duyệt đối với trường hợp dự kiến chi phí sau điều chỉnh từ 20 tỷ đồng đến 90 tỷ đồng vì vậy có ý nghĩa như bước kiểm soát bổ sung. Cơ chế này vừa bảo đảm quyền chủ động cho cơ quan được giao thẩm quyền, vừa giúp thành phố nắm được những nhiệm vụ có quy mô kinh phí lớn, nhất là các trường hợp có sự thay đổi đáng kể so với chủ trương ban đầu.

Nâng cao chất lượng lập kế hoạch

Theo TS, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, phân cấp trong quản lý ngân sách chỉ phát huy hiệu quả khi được thực hiện đồng thời với cơ chế giám sát phù hợp. Cấp nào được giao quyết định thì cấp đó phải chịu trách nhiệm về sự cần thiết của nhiệm vụ, tính chính xác của dự kiến chi phí và hiệu quả sau đầu tư. Trong khi đó, cấp thành phố cần tập trung kiểm tra, giám sát, xử lý nhiệm vụ có quy mô lớn hoặc có nguy cơ phát sinh vấn đề. Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu đổi mới phương thức điều hành của Hà Nội. Thay vì quản lý theo hướng tập trung, tất cả quyết định về một đầu mối, thành phố từng bước phân định rõ trách nhiệm giữa các cấp, tạo điều kiện để cấp dưới chủ động giải quyết công việc thuộc thẩm quyền, còn cấp trên tăng cường vai trò hoạch định, kiểm tra và giám sát.

“Một trong những yêu cầu quan trọng là các cơ quan, đơn vị cần nâng cao chất lượng lập kế hoạch và xác định nhu cầu sửa chữa, cải tạo ngay từ đầu. Đối với mỗi công trình, cần đánh giá đầy đủ hiện trạng, xác định rõ nguyên nhân xuống cấp, phạm vi cần can thiệp và khả năng đáp ứng của nguồn kinh phí; đồng thời, cần hạn chế tình trạng dự toán ban đầu thấp nhưng trong quá trình thực hiện liên tục phát sinh điều chỉnh”, TS, kiến trúc sư Đào Ngọc Nghiêm phân tích.

Đánh giá về những quy định này, PGS.TS Trần Kim Chung, nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương cho rằng, điểm tích cực của quy định mới là đã xác định rõ trách nhiệm của từng cấp quản lý, phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý ngân sách và đầu tư công. Khi thẩm quyền được phân định cụ thể, các cơ quan, đơn vị và chính quyền cấp xã có thể chủ động hơn trong giải quyết nhu cầu sửa chữa, cải tạo công trình thuộc phạm vi quản lý, qua đó hạn chế tình trạng công việc bị kéo dài do phải xin ý kiến qua nhiều cấp. Tuy nhiên, phân cấp thẩm quyền phải gắn với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, giám sát. Người đứng đầu cơ quan, đơn vị được giao quyền phê duyệt phải chịu trách nhiệm về tính cần thiết của nhiệm vụ, quy mô thực hiện, dự kiến chi phí cũng như hiệu quả sử dụng ngân sách. Cùng với đó, thành phố cần tăng cường kiểm tra sau phân cấp, nhất là đối với những nhiệm vụ có giá trị lớn hoặc có nhiều lần điều chỉnh chi phí.

“Hà Nội cần nghiên cứu đẩy mạnh ứng dụng dữ liệu số trong quản lý các nhiệm vụ sửa chữa, cải tạo công trình, từ khâu đề xuất, phê duyệt chủ trương, dự kiến chi phí đến nghiệm thu, quyết toán. Khi thông tin được liên thông và minh bạch, cơ quan quản lý sẽ dễ dàng theo dõi tiến độ, kiểm soát việc điều chỉnh chi phí, đánh giá hiệu quả để bảo đảm ngân sách được sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm”, PGS.TS Trần Kim Chung nhấn mạnh.