Tiếng lòng của người dân xã Hồng Vân

Hồn quê trong quy hoạch mới

Nằm bên dòng sông Hồng, Xâm Dương là vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa của xã Hồng Vân. Qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây gìn giữ nghề mây tre đan truyền thống, một nghề đã gắn với đời sống của làng qua nhiều thế kỷ. Trên vùng đất này còn có Đền Dầm, địa chỉ tín ngưỡng nổi tiếng linh thiêng, thờ Mẫu Đệ Tam Thoải Cung, còn gọi là Mẫu Thoải hay Thủy Cung Thánh Mẫu - vị Thánh Mẫu cai quản vùng sông nước trong tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, Tứ phủ của người Việt.

Ở tuổi 97, cụ Phạm Văn Vỵ vẫn nhớ nhiều câu chuyện về quê hương. Sau 53 năm xa quê trở lại, cụ tìm đọc lịch sử đình, đền, chùa và những vùng đất xung quanh. Với cụ, quê hương không chỉ có những căn nhà, thửa đất, mà còn có những địa danh, di tích, mồ mả tổ tiên và ký ức được truyền lại qua nhiều thế hệ.

Những giá trị ấy cũng là điều người dân Xâm Dương quan tâm khi Hà Nội đang lấy ý kiến về Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000. Theo thông tin từ địa phương, gần 800 hộ dân trong thôn chịu ảnh hưởng của quy hoạch.

Theo bà Lê Thị Hà, Bí thư Chi bộ thôn Xâm Dương, với số lượng hộ dân chịu tác động khá lớn, người dân quan tâm trước hết đến những vấn đề gắn trực tiếp với cuộc sống lâu dài của mỗi gia đình.

“Bà con mong muốn những nội dung liên quan trực tiếp đến đất đai, nơi ở và đời sống được thông tin cụ thể, rõ ràng để người dân có thể tham gia ý kiến. Nếu phải chuyển đến nơi ở mới, bà con mong muốn được bố trí tái định cư phù hợp, thuận lợi cho sinh hoạt, học tập, làm ăn. Cùng với đó, những vấn đề về mồ mả, không gian tâm linh, các giá trị văn hóa của làng cũng cần được quan tâm trong quá trình nghiên cứu, triển khai quy hoạch”, bà Lê Thị Hà chia sẻ.

Với một cộng đồng dân cư gắn bó lâu đời với không gian làng quê ven sông, những câu hỏi về tương lai vì thế khá cụ thể: nơi ở mới sẽ ở đâu, khoảng cách với quê cũ như thế nào, việc học hành của con em ra sao, sinh kế được bảo đảm thế nào và những giá trị văn hóa, tâm linh sẽ được ứng xử ra sao trong quá trình tổ chức không gian mới.

Những mong muốn rất cụ thể

Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỷ lệ 1/5.000 là đồ án có phạm vi nghiên cứu lớn, định hướng tổ chức không gian hai bên sông Hồng. Theo báo cáo tóm tắt đồ án, khu vực này được định hướng phát triển thành không gian xanh, cảnh quan, văn hóa, sinh thái gắn với phát triển đô thị; đồng thời bố trí các chức năng về nhà ở, công cộng, cây xanh, văn hóa, du lịch và hạ tầng xã hội.

Đối với các làng hiện hữu, báo cáo đặt ra nguyên tắc nghiên cứu bảo tồn các giá trị lịch sử, văn hóa, kiến trúc; tổ chức, sắp xếp không gian phát triển nhưng chú trọng duy trì các giá trị cộng đồng.

Tại Hồng Vân, những định hướng này được người dân quan tâm bởi quy hoạch không chỉ mở ra một không gian phát triển mới mà còn liên quan trực tiếp tới các khu dân cư hiện hữu.

Tái định cư là một trong những vấn đề được nhắc đến nhiều. Một số ý kiến mong muốn nếu phải chuyển nơi ở thì được nghiên cứu bố trí tái định cư trên địa bàn xã Ninh Sở cũ, qua đó vẫn ở gần quê cũ, thuận lợi cho sinh hoạt, làm việc, học tập và duy trì các mối quan hệ cộng đồng.

Vấn đề này cũng được địa phương quan tâm trong quá trình phối hợp với các cơ quan chức năng. Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Vân Nguyễn Duy Hiển cho biết nguyện vọng của người dân về nơi ở mới là một nội dung xã tiếp tục nghiên cứu, đề xuất trong quá trình hoàn thiện các phương án.

“Người dân mong muốn được bố trí tái định cư phù hợp, thuận lợi cho cuộc sống. Đây cũng là vấn đề địa phương rất quan tâm. Thành phố đã nghiên cứu quỹ đất tái định cư tại xã Hồng Vân khoảng 23ha. Trên cơ sở đó, địa phương tiếp tục phối hợp với các cơ quan chuyên môn nghiên cứu phương án cụ thể, trong đó quan tâm đến nguyện vọng tái định cư tại chỗ, để người dân có điều kiện ổn định cuộc sống”, ông Nguyễn Duy Hiển cho biết.

Theo thông tin thành phố công bố, tổng quỹ đất tái định cư được nghiên cứu cho khu vực khoảng 265ha, trong đó xã Hồng Vân khoảng 23ha. Định hướng là ưu tiên nghiên cứu bố trí tái định cư tại địa bàn nơi người dân đang sinh sống hoặc khu vực lân cận phù hợp. Đây là cơ sở để các phương án cụ thể tiếp tục được nghiên cứu trong những bước tiếp theo.

Bên cạnh nơi ở, chính sách bồi thường cũng là mối quan tâm lớn của người dân. Tại thôn Đại Lộ, Bí thư Chi bộ thôn Đỗ Cao Mạnh cho biết có khoảng 60 hộ dự kiến phải di chuyển. Những vấn đề người dân đặt ra gồm giá bồi thường, tái định cư, phạm vi ảnh hưởng và phương án bố trí nơi ở mới.

Đối với các hộ dân, việc nắm rõ chính sách bồi thường có ý nghĩa thiết thực để chủ động tính toán việc xây dựng nơi ở mới, chuyển đổi sinh kế và ổn định cuộc sống. Vì vậy, cùng với việc công khai bản đồ và định hướng quy hoạch, người dân mong muốn những chính sách liên quan trực tiếp đến quyền lợi của mình được thông tin đầy đủ ở các bước tiếp theo.

Một nhóm vấn đề khác được đặt ra là trường học, việc làm, sản xuất, kinh doanh và hạ tầng xã hội. Với những hộ đang sản xuất, kinh doanh hoặc có con em học tập tại địa phương, thay đổi không gian sống cũng liên quan đến nhiều nhu cầu cụ thể. Đây là những nội dung người dân mong muốn tiếp tục được nghiên cứu đồng bộ khi quy hoạch được cụ thể hóa.

Lắng nghe ý kiến nhân dân

Trong quá trình Hà Nội lấy ý kiến về đồ án, xã Hồng Vân đã triển khai việc lấy ý kiến trên toàn địa bàn 18 thôn, đồng thời công khai thông tin quy hoạch tại 5 địa điểm, gồm 4 nhà văn hóa thôn và trụ sở UBND xã, để người dân thuận tiện tiếp cận, nghiên cứu và tham gia góp ý.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Nguyễn Duy Hiển, địa phương thực hiện lấy ý kiến bằng nhiều hình thức, gồm tổ chức hội nghị trực tiếp và tiếp nhận ý kiến của người dân, cộng đồng dân cư qua các kênh chính thống trên không gian mạng. Việc công khai, minh bạch thông tin quy hoạch được xác định là cần thiết để phản ánh đúng nhu cầu của người dân.

Bên cạnh đó, vai trò Mặt trận Tổ quốc xã Hồng Vân cũng thể hiện rõ nét trong quá trình này. Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Hồng Vân Nguyễn Thị Thanh Nhàn cho biết Mặt trận xây dựng kế hoạch giám sát, tổ chức hội nghị và dự kiến trực tiếp đến các hộ gia đình để trao đổi, lắng nghe ý kiến. Các ý kiến sẽ được tổng hợp, gửi cơ quan chức năng thành phố để giải đáp và có định hướng trong thời gian tới.

Cách tổ chức này tạo điều kiện để những vấn đề người dân quan tâm được đặt ra ngay từ cơ sở. Với Xâm Dương, đó là câu chuyện về nơi ở và tái định cư, nhưng đồng thời cũng là câu chuyện về nghề mây tre đan, Đền Dầm, mồ mả tổ tiên và không gian văn hóa của làng.

Ở phạm vi rộng hơn, đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng hướng tới hình thành một không gian xanh, cảnh quan, văn hóa và sinh thái, gắn với phát triển đô thị. Báo cáo cũng đặt ra yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống lũ, môi trường và hệ thống hạ tầng trong quá trình tổ chức không gian.

Đối với người dân Hồng Vân, một quy hoạch lớn mở ra nhiều kỳ vọng về tương lai, nhưng những kỳ vọng ấy đi cùng các yêu cầu cụ thể về cuộc sống. Người dân muốn biết mình sẽ ở đâu, được hưởng những chính sách gì, sinh kế được tính toán thế nào và những giá trị văn hóa của cộng đồng sẽ được bảo tồn, phát huy ra sao.

Đó là những nội dung đang được người dân tiếp tục trao đổi, góp ý trong quá trình Hà Nội hoàn thiện Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000. Với Xâm Dương nói riêng và Hồng Vân nói chung, phía trước là một không gian phát triển mới; còn với mỗi gia đình, điều quan trọng là có thể nhìn thấy vị trí của mình trong không gian ấy.