Tinh hoa làng nghề nón lá lên sóng livestream

Từ đôi tay người thợ đến không gian số

Tri Lễ là một trong những làng nghề làm nón lá truyền thống của thành phố Hà Nội, thuộc xã Dân Hòa. Nghề làm nón nơi đây được trao truyền qua nhiều thế hệ và nay cũng đứng trước yêu cầu phải thích ứng với đời sống hiện đại. Từ thực tế, việc đưa nón lá lên livestream là một bước chuyển đáng chú ý trong cách quảng bá sản phẩm làng nghề.

Qua đó, người xem không chỉ thấy sản phẩm hoàn chỉnh mà còn được xem, nghe kể về quá trình tạo nên một chiếc nón, từ lựa chọn nguyên liệu, làm vành, xếp lá đến khâu, chằm và hoàn thiện; đặt câu hỏi, tìm hiểu về sản phẩm, trao đổi với người làm nghề và đặt hàng ngay trong phiên phát sóng. Khoảng cách giữa làng nghề và thị trường vì thế được rút ngắn.

Tại phiên livestream được xã tổ chức tại đình làng Tri Lễ. Hơn 10 sản phẩm nón, mũ lá được giới thiệu trên sóng, như: Nón lá già, nón Lâm Xung, mũ lưỡi trai, mũ Pháp, nón đĩa, nón lồng bàn, nón quai thao, nón ba tầm, mũ cối lệch, nón Lâm Xung đại… Sự đa dạng ấy cho thấy nghề làm nón Tri Lễ không chỉ có những sản phẩm truyền thống quen thuộc mà còn đang có sự tìm tòi, thích ứng với nhu cầu của thị trường.

Buổi livestream thu hút hàng nghìn lượt người xem cùng nhiều lượt tương tác, chia sẻ. Không ít bình luận hỏi về sản phẩm và đặt hàng ngay trên sóng. Qua phiên giới thiệu sản phẩm, không gian livestream trở thành nơi kết nối trực tiếp giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Tham gia livestream, nghệ nhân Vũ Bá Trình chia sẻ, biết đến nghề từ nhỏ, tiếp nối công việc của cha ông, điều ông mong muốn nhất là nghề truyền thống của quê hương tiếp tục được gìn giữ và truyền lại cho thế hệ sau.

“Làm nghề từ nhỏ nên tôi theo nghề của cha ông. Chúng tôi mong muốn cùng nhau gìn giữ, phát huy nghề truyền thống, bảo tồn di sản mà cha ông để lại cho con cháu”, nghệ nhân Vũ Bá Trình nói.

Câu chuyện của người nghệ nhân cho thấy, phía sau mỗi chiếc nón không chỉ là giá trị của một món hàng. Đó còn là câu chuyện về một nghề, một cộng đồng và những con người đang cố gắng giữ nghề trong bối cảnh thị trường thay đổi từng ngày.

Không chỉ bán một chiếc nón

Điều làm nên sức hấp dẫn của nón lá Tri Lễ không chỉ nằm ở hình dáng sản phẩm. Đằng sau mỗi chiếc nón là câu chuyện về một nghề được gìn giữ qua nhiều thế hệ; là những đôi tay đã quen với từng công đoạn; là kinh nghiệm được truyền từ người đi trước sang người đi sau và một không gian văn hóa làng quê vẫn hiện hữu trong đời sống hôm nay.

Bởi vậy, khi đưa sản phẩm lên livestream, điều cần giới thiệu không chỉ là “chiếc nón giá bao nhiêu”, mà còn là câu chuyện: Chiếc nón được làm như thế nào; vì sao nghề tồn tại ở Tri Lễ; điều gì tạo nên nét riêng của nón nơi đây; người thợ đã gửi vào sản phẩm những giá trị gì?...

Cách tiếp cận ấy biến một phiên bán hàng thành một câu chuyện văn hóa. Sự tham gia trực tiếp của Phó Chủ tịch UBND xã Dân Hòa Hoàng Thị Kim Thanh tại phiên livestream cũng cho thấy sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương đối với việc phát triển làng nghề gắn với chuyển đổi số.

Theo bà Hoàng Thị Kim Thanh, ngay sau khi chính quyền địa phương hai cấp được thành lập, xã Dân Hòa xác định việc gìn giữ, phát triển các làng nghề là một trong những nội dung cần quan tâm. Trong đó, làng nghề nón Tri Lễ được định hướng phát triển theo hướng nâng cao giá trị nghệ thuật, thẩm mỹ và giá trị kinh tế của sản phẩm.

Đáng chú ý, thông qua dự án “Tri Lễ: Phát triển làng nghề thủ công và đoàn kết Pháp ngữ vì một tương lai bền vững” (TRILAF), địa phương phối hợp với các đơn vị để hỗ trợ người dân nâng cao chất lượng sản phẩm, nghiên cứu thiết kế mẫu mã và tạo thêm những điểm nhấn riêng cho nón Tri Lễ. Dự án còn hướng tới kết nối làng nghề với du khách quốc tế. Nhiều đoàn khách đã về đây trải nghiệm làm nón, tìm hiểu các công đoạn thủ công và mua sản phẩm mang về làm quà. Trải nghiệm làng nghề cùng trải nghiệm ẩm thực, văn hóa địa phương, tạo nên một hành trình đa dạng hơn cho du khách.

Theo bà Hoàng Thị Kim Thanh, những phiên livestream cũng cho thấy hiệu quả rõ rệt của việc đưa sản phẩm truyền thống lên nền tảng số. Trước đó, xã Dân Hòa đã thực hiện livestream giới thiệu nhiều sản phẩm truyền thống làng nghề và nhận được lượng tương tác, đơn đặt hàng đáng kể. Từ thực tế đó, địa phương tiếp tục mở rộng cách làm với nón lá Tri Lễ, đồng thời kết nối các sản phẩm làng nghề để tạo thành một hệ sinh thái trải nghiệm và tiêu dùng.

“Qua nền tảng số, người dân ở xa vẫn có thể biết đến sản phẩm của địa phương, đặt hàng và tìm hiểu câu chuyện làng nghề. Quan trọng hơn, từ quảng bá sản phẩm, chúng tôi có thể kết nối với du lịch, đưa du khách về trải nghiệm và thưởng thức những sản vật truyền thống của quê hương”, bà Hoàng Thị Kim Thanh chia sẻ.

Cùng chung mong muốn giữ nghề, Bí thư Chi bộ thôn Tri Lễ Nguyễn Bá Tuyên cũng là người gắn bó với nghề làm nón từ khi còn nhỏ. Được bố mẹ truyền nghề từ nhỏ. Dù hiện không còn trực tiếp làm nghề thường xuyên, những ký ức và kỹ thuật về nghề vẫn được ông lưu giữ.

Theo ông Nguyễn Bá Tuyên, phiên livestream đã giúp nhiều người biết hơn về nghề làm nón Tri Lễ. Điều ông mong muốn là sự quan tâm của cộng đồng sẽ tiếp tục được duy trì, qua đó góp phần để làng nghề có thêm động lực phát triển.

Livestream lần này cũng nằm trong khuôn khổ 100 ngày cao điểm của thành phố Hà Nội thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số. Với làng nghề, chuyển đổi số không chỉ là đưa sản phẩm lên mạng để bán hàng. Quan trọng hơn, đó là tìm được một ngôn ngữ mới để kể câu chuyện về sản phẩm và văn hóa địa phương.