Hát Môn tìm “đường mới” cho kinh tế hợp tác

Mục tiêu đặt ra không chỉ là thay đổi mô hình tổ chức mà quan trọng hơn là hình thành những HTX đủ năng lực tập hợp nông dân, huy động nguồn lực, tổ chức sản xuất và tạo lợi ích thiết thực cho thành viên.

Đó là nội dung được đưa ra bàn thảo tại Tọa đàm đóng góp ý kiến vào dự thảo Đề án sắp xếp, tổ chức lại HTX trên địa bàn xã Hát Môn diễn ra sáng 12-9.

Từ 7 hợp tác xã hướng tới 2 hợp tác xã mạnh

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hát Môn Nguyễn Văn Tập, hiện xã có 7 HTX nông nghiệp, được hình thành từ 7 xã trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tổng số người trong bộ máy quản lý của các HTX là 35 người; tổng số thành viên 2.894 người trên tổng số 70.264 dân. Tổng vốn điều lệ của các HTX hơn 1,65 tỷ đồng, doanh thu năm 2025 đạt khoảng 8,68 tỷ đồng.

Theo dự thảo đề án, Hát Môn định hướng tổ chức lại 7 HTX nông nghiệp thành 2 HTX dịch vụ tổng hợp. Các HTX mới sẽ lấy những lĩnh vực có lợi thế làm nền tảng, đồng thời từng bước mở rộng các loại hình dịch vụ phù hợp với nhu cầu thực tế.

Phát biểu định hướng tại tọa đàm, Bí thư Đảng ủy xã Hát Môn Nguyễn Đình Sơn nhấn mạnh, việc rà soát, sắp xếp và nâng cao chất lượng hoạt động của các HTX là yêu cầu cấp thiết, xuất phát từ thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Theo ông Nguyễn Đình Sơn, thời gian qua, cấp ủy, chính quyền xã luôn quan tâm phát triển kinh tế tập thể, trong đó có hoạt động của các HTX. Tuy nhiên, một số HTX vẫn còn nhiều hạn chế như quy mô nhỏ, số lượng thành viên ít, nguồn vốn hạn chế, hoạt động chưa thực sự hiệu quả, chưa phát huy đầy đủ vai trò trong tổ chức sản xuất và nâng cao đời sống nhân dân.

Vì vậy, việc sắp xếp, kiện toàn lần này không đơn thuần là thay đổi về tổ chức, mà hướng tới mục tiêu xây dựng những HTX mạnh hơn, hoạt động hiệu quả hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho thành viên và nhân dân, qua đó đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Bí thư Đảng ủy xã Hát Môn cho rằng, đây cũng là bước chuyển từ mô hình HTX hoạt động theo phương thức truyền thống sang mô hình năng động hơn, gắn sản xuất, kinh doanh với thị trường và nhu cầu của người dân.

Để mô hình sau sắp xếp hoạt động thực chất, xã cần làm rõ 4 yếu tố cốt lõi gồm nguồn lực, đối tượng phục vụ, thị trường và lợi ích của thành viên. HTX phải xác định được mình có nguồn lực gì, phục vụ ai, sản phẩm và dịch vụ hướng tới thị trường nào và thành viên được hưởng lợi ra sao.

Đặc biệt, HTX mới phải đóng vai trò rõ nét hơn trong tổ chức lại sản xuất nông nghiệp. Dù Hát Môn có thế mạnh về nông nghiệp và đã hình thành một số mô hình sản xuất được đầu tư, nhưng nhìn tổng thể, sản xuất vẫn còn manh mún, nhỏ lẻ; một số mô hình chưa đủ quy mô để tạo sức lan tỏa.

Do đó, HTX cần trở thành cầu nối giữa người dân với sản xuất hàng hóa, doanh nghiệp và thị trường; từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm và hiệu quả kinh tế.

Kết nối nông nghiệp, làng nghề và du lịch

Tham luận tại Tọa đàm, từ góc độ thực tiễn, ông Nguyễn Tiến Quyền, Chủ tịch Hội làng nghề Mộc Phú An cho rằng, yếu tố quyết định thành công của HTX mới trước hết là con người. Người đứng đầu HTX phải có tâm, có tầm, năng lực, trình độ và quan trọng là có nguyện vọng cống hiến cho cộng đồng. Khi lựa chọn được đội ngũ lãnh đạo phù hợp, HTX mới có cơ sở xây dựng thành viên, huy động nguồn lực và tổ chức sản xuất, kinh doanh.

Ông Quyền cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế thu hút doanh nghiệp trên địa bàn tham gia HTX với tư cách thành viên, qua đó bổ sung nguồn vốn và nguồn lực. Tuy nhiên, cùng với việc huy động vốn cần làm rõ quyền lợi, trách nhiệm và cơ chế hưởng lợi của từng thành viên. Khi người dân, doanh nghiệp bỏ vốn tham gia, phải biết rõ nguồn vốn được sử dụng vào đâu và họ được hưởng lợi như thế nào.

Về hướng phát triển, ông Nguyễn Tiến Quyền đề xuất HTX mới cần chú trọng phát triển thị trường, gắn hoạt động sản xuất với du lịch và phát huy lợi thế làng nghề. Khi hạ tầng được kết nối, đồng bộ, địa phương có thể xây dựng các sản phẩm du lịch trải nghiệm, đưa sản phẩm làng nghề, nông nghiệp và các mô hình kinh tế đến gần hơn với người tiêu dùng.

Một thị trường tiềm năng được ông Quyền đề cập là học sinh. Các chương trình tham quan, trải nghiệm, hoạt động ngoại khóa của trường học có thể trở thành cơ hội để HTX xây dựng tour đưa học sinh về làng nghề, trang trại, cơ sở sản xuất; trực tiếp tìm hiểu quy trình làm nghề, sản xuất nông nghiệp và trải nghiệm sản phẩm đặc trưng. Qua đó, vừa mở rộng thị trường, vừa góp phần giáo dục thế hệ trẻ về nghề truyền thống và đời sống nông thôn.

Ở góc độ môi trường, đại diện Công ty cổ phần Môi trường đô thị Sơn Tây Khuất Mạnh Huy cho biết doanh nghiệp sẵn sàng phối hợp với địa phương và các HTX trong tổ chức sản xuất, kinh doanh, nhất là các lĩnh vực liên quan đến nông nghiệp và dịch vụ môi trường.

Doanh nghiệp đặc biệt quan tâm việc thu gom, xử lý bao bì, hóa chất bảo vệ thực vật phát sinh trong sản xuất nông nghiệp. Khi HTX tổ chức lại sản xuất, cần đồng thời xây dựng quy trình thu gom, phân loại và xử lý chất thải, hạn chế tác động đến môi trường nông thôn.

Theo ông Huy, HTX có thể trở thành đầu mối tổ chức dịch vụ tại các thôn, khu dân cư; doanh nghiệp đảm nhiệm phần chuyên môn, kỹ thuật và những nội dung cần đơn vị có chức năng thực hiện. Cách làm này giúp dịch vụ môi trường được tổ chức bài bản, thay vì thực hiện riêng lẻ như trước.

Trong khi đó, Giám đốc Công ty cổ phần Sinh học và Môi trường Sơn Hà Bùi Văn Võ cho rằng, Hát Môn còn nhiều dư địa phát triển nhờ lợi thế về vị trí, môi trường sinh thái, nguồn nước và cảnh quan. Trong bán kính khoảng 30km từ trung tâm Hà Nội, không dễ tìm được khu vực còn giữ được không gian nông thôn, cảnh quan và môi trường thuận lợi để phát triển kinh tế sinh thái.

Theo ông Võ, khi xây dựng mô hình HTX mới, địa phương cần nhận diện đúng lợi thế riêng có, lựa chọn hướng phát triển tạo sự khác biệt, thay vì chạy theo những mô hình phổ biến. Đó có thể là nông nghiệp sạch, du lịch trải nghiệm, sản phẩm làng nghề, kinh tế sinh thái gắn với khoa học - công nghệ.

Một số cây trồng có giá trị cao cũng có thể được nghiên cứu trên cơ sở phù hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và quy trình kỹ thuật. Quan trọng nhất là phải tổ chức sản xuất theo chuỗi, thay vì để từng hộ tự sản xuất, tự tiêu thụ. HTX có thể tập hợp các hộ dân, trong khi doanh nghiệp cung cấp công nghệ, kỹ thuật và hỗ trợ thị trường, từ đó hình thành vùng sản xuất tập trung và tạo sản phẩm đủ lớn để tiếp cận thị trường.

Đáng chú ý, nguồn lực tài chính cũng được xác định là một trong những yếu tố quan trọng để HTX mới vận hành hiệu quả. Giám đốc Agribank Chi nhánh Phúc Thọ Lê Thị Tâm cho biết ngân hàng sẵn sàng phối hợp với UBND xã Hát Môn và các HTX ngay trong quá trình hoàn thiện phương án, khảo sát nhu cầu vốn, trao đổi về cấu trúc tài chính, tổ chức dòng tiền và hướng dẫn hồ sơ tín dụng.

Trên cơ sở phương án cụ thể, Agribank sẽ xem xét nhu cầu vốn theo quy định; đồng thời đồng hành trong quản lý dòng tiền qua tài khoản, thanh toán không dùng tiền mặt và từng bước số hóa hoạt động tài chính. Ngân hàng cũng quan tâm nhu cầu tín dụng của thành viên, hộ sản xuất và doanh nghiệp trong chuỗi liên kết khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Đánh giá cao sự chủ động của Hát Môn, Trưởng phòng Phát triển nông thôn, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Hoàng Thị Hòa cho rằng việc xã tổ chức tọa đàm, lấy ý kiến trực tiếp của cơ quan quản lý, doanh nghiệp, HTX và những người có kinh nghiệm là cách làm thiết thực. Qua đó, địa phương có thêm cơ sở thực tiễn để hoàn thiện đề án, lựa chọn mô hình phù hợp và tổ chức thực hiện hiệu quả.

Theo bà Hoàng Thị Hòa, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc củng cố các tổ chức kinh tế ở cơ sở càng cần được quan tâm, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và phục vụ người dân tốt hơn.

Đối với Hát Môn, đề án cần tiếp tục bám sát thực tiễn, xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, mô hình tổ chức và phương thức hoạt động của HTX sau sắp xếp. Đề án phải xuất phát từ những nguồn lực địa phương đang có, đồng thời tính đến nhu cầu phát triển trong những năm tới.

Bà Hoàng Thị Hòa lưu ý, nguồn lực của Hát Môn không chỉ nằm ở đất đai, tài nguyên và sản xuất nông nghiệp mà còn ở các giá trị văn hóa, lịch sử, cảnh quan, con người và đặc biệt là nguồn lực từ những người con quê hương.

Trên cơ sở các ý kiến tại tọa đàm, xã Hát Môn sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo đề án, tập trung vào các nội dung then chốt như mô hình tổ chức, nhân sự, ngành nghề kinh doanh, nguồn vốn, phương án sản xuất - kinh doanh và cơ chế liên kết. Đây sẽ là những yếu tố quyết định việc 2 HTX sau sắp xếp có thực sự trở thành những tổ chức kinh tế đủ sức tập hợp nguồn lực, mở rộng thị trường và tạo giá trị mới cho kinh tế nông thôn Hát Môn hay không.