Khi mâu thuẫn được hóa giải từ cơ sở
Với bà Nguyễn Thị Xuân Thu, Bí thư Chi bộ thôn Bùng, xã Tây Phương, Hà Nội điều quan trọng trong công tác hoà giải ở cơ sở không chỉ là giải quyết một vụ việc, mà còn phải làm sao để sau mỗi lần hòa giải, tình cảm giữa những người trong cuộc, hàng xóm vẫn được giữ gìn.
Thôn Bùng hiện có hơn 1.300 hộ dân, gần 5.000 nhân khẩu. Đây là một trong những địa bàn đông dân của xã Tây Phương. Sự phát triển của địa phương, cùng với biến động dân cư và quá trình đô thị hóa khiến những mâu thuẫn trong đời sống khó tránh khỏi.
Trong những năm qua, tổ hòa giải thôn Bùng đã nhiều lần trực tiếp có mặt ngay khi những vụ việc mới phát sinh, từ chuyện phun sơn đồ mộc ảnh hưởng đến hộ bên cạnh đến việc sửa chữa, đập tường cũ gây ý kiến giữa các gia đình. Nhiều vụ việc được giải quyết ngay tại cơ sở bằng việc lắng nghe, phân tích và giúp các bên tìm được tiếng nói chung.
Theo bà Nguyễn Thị Xuân Thu, làm công tác ở thôn, nhất là công tác vận động nhân dân, trước hết phải gần dân. Khi đã hiểu hoàn cảnh, tính cách và mối quan hệ của từng gia đình, người cán bộ cơ sở mới có thể lựa chọn cách vận động phù hợp.
“Ở cơ sở, nhiều khi một việc tưởng như rất nhỏ nhưng nếu không được giải quyết sớm thì có thể trở thành mâu thuẫn lớn. Điều quan trọng là phải đến với người dân bằng sự chân thành, lắng nghe để họ nói ra điều mình chưa hài lòng, từ đó mới tìm được cách tháo gỡ”, bà Thu chia sẻ.
Cũng từ thực tế công tác tại thôn, bà Thu cho rằng, hòa giải không nên được hiểu đơn thuần là phân định ai đúng, ai sai. Trong quan hệ cộng đồng dân cư, phía sau mỗi vụ việc thường là tình cảm gia đình, quan hệ hàng xóm, thậm chí là những mối quan hệ đã gắn bó nhiều năm. Nếu người hòa giải chỉ chú trọng vào lý lẽ mà không quan tâm đến tâm lý của các bên, việc giải quyết có thể khiến mâu thuẫn tiếp tục kéo dài.
Do đó, các thành viên tổ hòa giải thôn Bùng luôn xác định “lấy tình cảm làm gốc”, chú trọng phân tích đúng – sai nhưng không làm tổn thương danh dự, tình cảm của những người trong cuộc. Người hòa giải vì thế không chỉ đóng vai trò như một “trọng tài”, mà còn phải tháo gỡ những nút thắt tâm lý, giúp các bên hiểu nhau hơn và tự nguyện điều chỉnh hành vi.
Với bà Thu, tinh thần ấy cũng bắt đầu từ những việc rất giản dị trong đời sống, thành viên tổ hoà giải phải thường xuyên gặp gỡ người dân, nắm bắt những vấn đề từ khi mới manh nha. Bởi, khi người dân tin tưởng và sẵn sàng chia sẻ, nhiều vấn đề có thể được giải quyết trước khi trở thành đơn thư hoặc tranh chấp kéo dài.
Cũng như trong công tác hòa giải, sự đồng thuận không thể có được bằng mệnh lệnh. Đó là kết quả của quá trình gần dân, nghe dân nói và cùng người dân tháo gỡ từng vấn đề.
Trong bối cảnh địa bàn đông dân cư, có cả người dân sinh sống lâu năm và người lao động từ nơi khác đến thuê trọ, vai trò của những người làm công tác hòa giải càng trở nên quan trọng. Để hòa giải hiệu quả, hoà giải viên phải có sự kiên nhẫn và biết đặt mình vào hoàn cảnh của người khác. Có những lúc người dân đang nóng giận, lời nói có thể chưa chuẩn mực, nhưng người hòa giải càng phải bình tĩnh. Khi cái “tôi” của mỗi bên được hạ xuống, những điều tưởng như khó giải quyết lại có thể tìm được hướng tháo gỡ.
“Làm công tác ở cơ sở, điều vui nhất là nhìn thấy người dân hiểu nhau hơn, hàng xóm không còn mâu thuẫn, gia đình trở lại cuộc sống bình thường. Giải quyết được một việc nhưng giữ được tình cảm lâu dài mới là điều đáng quý”, bà Thu chia sẻ.