Nâng tầm nghiên cứu, tư vấn chính sách của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú yêu cầu tiếp tục xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; đổi mới mạnh mẽ hoạt động nghiên cứu, nâng cao năng lực tư vấn chính sách, phát huy vai trò cơ quan nghiên cứu chiến lược, đóng góp thiết thực vào hoạch định đường lối, chính sách và phát triển đất nước.
Sáng 11-9, tại Hà Nội, đồng chí Trần Cẩm Tú, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư, Bí thư Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương làm việc với Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.
Cùng dự có các Ủy viên Trung ương Đảng: Nguyễn Long Hải, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy các cơ quan Đảng Trung ương; Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Trung ương Đảng; Bùi Văn Nghiêm, Phó Trưởng ban Nội chính Trung ương; đại diện lãnh đạo các cơ quan hữu quan.
Báo cáo tại buổi làm việc, đồng chí Lê Văn Lợi, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, từ ngày 1-4-2026, Viện Hàn lâm trở thành đơn vị sự nghiệp của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
Viện Hàn lâm tập trung xây dựng các đề án được giao, trong đó có Đề án “Tăng cường năng lực, phát triển Viện Hàn lâm đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 ngang tầm với các nước tiên tiến trong khu vực và trên thế giới”.
Đơn vị cũng chuyển mạnh từ nghiên cứu phân tán sang tập trung vào những vấn đề lớn, mới và cấp bách của đất nước, gắn với yêu cầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời xây dựng Đề án đổi mới căn bản hoạt động khoa học.
Để nâng cao chất lượng tư vấn chính sách, Viện Hàn lâm thành lập 3 nhóm nghiên cứu tư vấn, trực tiếp tham mưu lãnh đạo Viện trong tổ chức xây dựng và thẩm định các báo cáo.
Trong 9 tháng năm 2026, Viện thực hiện 58 báo cáo tư vấn chính sách gửi Trung ương; trong đó 10 báo cáo được Chính phủ giao các bộ, ngành tiếp thu, tổ chức thực hiện và 10 báo cáo phục vụ xây dựng các đề án trình Hội nghị Trung ương.
Xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh và nâng tầm nghiên cứu chiến lược
Phát biểu tại buổi làm việc, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú nhấn mạnh, Viện Hàn lâm cần tiếp tục phát huy hơn nữa vai trò của cơ quan nghiên cứu chiến lược, đóng góp quan trọng trong việc hoạch định đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong giai đoạn mới.
Thường trực Ban Bí thư đề nghị, Đảng ủy, lãnh đạo Viện Hàn lâm tập trung lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm.
Theo đó, Đảng bộ Viện Hàn lâm tập trung xây dựng Đảng bộ thật sự trong sạch, vững mạnh toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở Đảng.
“Đây là nhiệm vụ then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của Viện Hàn lâm”, đồng chí Trần Cẩm Tú nêu rõ.
Thường trực Ban Bí thư đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu coi trọng công tác xây dựng Đảng về tư tưởng, chính trị, đạo đức; công tác cán bộ; công tác bảo vệ chính trị nội bộ; tăng cường đoàn kết thống nhất.
Đồng thời, Viện Hàn lâm cần xây dựng đội ngũ cán bộ, nhà khoa học có bản lĩnh chính trị vững vàng, đề cao danh dự, giữ gìn phẩm chất đạo đức và khát vọng cống hiến cho khoa học xã hội và nhân văn.
Đồng chí Trần Cẩm Tú cũng yêu cầu bảo đảm tiến độ, chất lượng các đề án trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư; nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Cùng với việc giữ vững nguyên tắc hoạt động của Đảng, Viện Hàn lâm cần tăng cường kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng; chủ động phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa; kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Viện Hàn lâm tiếp tục quan tâm thực hiện tốt công tác dân vận, lãnh đạo các đoàn thể để phát huy tốt vai trò trong tuyên truyền, vận động đoàn viên, góp phần tăng cường đoàn kết nội bộ, xây dựng cơ quan, đơn vị thật sự vững mạnh.
Nâng tầm chất lượng nghiên cứu và năng lực tư vấn chính sách
Thường trực Ban Bí thư đề nghị, Viện Hàn lâm đổi mới mạnh mẽ phương thức thực hiện các nhiệm vụ khoa học, nâng tầm chất lượng nghiên cứu và năng lực tư vấn chính sách, nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò và trách nhiệm trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
“Khoa học xã hội và nhân văn phải đi trước một bước trong nghiên cứu, phát hiện, lý giải những vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn; vừa làm tốt nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu lý luận, vừa phải hướng mạnh vào nghiên cứu ứng dụng, dự báo chiến lược và tư vấn chính sách”, đồng chí Trần Cẩm Tú nêu rõ.
Viện Hàn lâm cần khắc phục tình trạng nghiên cứu phân tán, khép kín, sản phẩm nghiên cứu chưa gắn chặt với nhu cầu thực tiễn và yêu cầu hoạch định chính sách.
Mỗi nhiệm vụ khoa học, nhất là các chương trình, đề tài lớn phải bám sát, cụ thể hóa sâu vào công việc của mình như đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ đạo, bao gồm 3 nội dung: Nghiên cứu, giải quyết vấn đề gì thực tiễn đang đặt ra; kết quả nghiên cứu đóng góp gì cho sự phát triển lý luận, cho sự khẳng định chủ quyền học thuật của Việt Nam; sản phẩm cuối cùng đem lại giá trị, hiệu quả gì cho phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Theo Thường trực Ban Bí thư, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cần chủ động xây dựng và triển khai các chương trình khoa học lớn, dài hạn, tập trung giải đáp những vấn đề lớn của đất nước đang đặt ra trong giai đoạn phát triển mới.
Viện tập trung nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn mới về mô hình tăng trưởng, về quản trị hiện đại, về phát triển con người toàn diện, xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam; cung cấp luận cứ cho việc thực hiện hiệu quả các nghị quyết của Đảng.
Cùng với đó, Viện phải kịp thời xây dựng cơ chế gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu lý luận với tổng kết thực tiễn, dự báo và tư vấn chính sách; tăng cường nghiên cứu liên ngành, đa ngành; phát huy lợi thế đặc thù của Viện Hàn lâm với hệ thống các viện nghiên cứu chuyên ngành và đội ngũ chuyên gia trên nhiều lĩnh vực.
Nhấn mạnh vai trò của đổi mới sáng tạo, đồng chí Trần Cẩm Tú cho rằng đổi mới không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ mới, mà trước hết, phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, phương thức tổ chức nghiên cứu, quản trị khoa học và đánh giá sản phẩm khoa học.
Theo đó, Viện Hàn lâm cần xây dựng môi trường khuyến khích cán bộ khoa học tìm tòi cái mới, đề xuất vấn đề mới, cách tiếp cận mới; tạo điều kiện cho những nhà khoa học có năng lực, có sản phẩm, có ý tưởng sáng tạo được phát huy.
Thường trực Ban Bí thư đề nghị, từng bước hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, nhóm nghiên cứu liên ngành; có cơ chế thu hút các chuyên gia giỏi trong và ngoài Viện Hàn lâm, kể cả các chuyên gia, tri thức người Việt Nam ở nước ngoài cùng tham gia thực hiện những nhiệm vụ lớn.
Đặc biệt, Viện cần tạo môi trường để cán bộ, nhà khoa học, nghiên cứu cống hiến; có chiến lược, kế hoạch cụ thể trong bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội có trình độ cao và tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực này.
Thường trực Ban Bí thư đề nghị, Viện Hàn lâm tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; khắc phục tình trạng chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ; đồng thời, phải giữ gìn và phát triển được những lĩnh vực nghiên cứu nền tảng, lâu dài.
Nhấn mạnh Viện khẩn trương hoàn thiện hệ thống vị trí việc làm gắn với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, Thường trực Ban Bí thư đề nghị, trong thực hiện không làm máy móc. Viện cần xác định rõ yêu cầu về năng lực, sản phẩm và kết quả đầu ra của từng vị trí.
Viện Hàn lâm tiếp tục hoàn thiện việc đánh giá cán bộ thực chất hơn nữa, người làm tốt, có sản phẩm, có đóng góp phải được ghi nhận; người không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ phải được xem xét, sàng lọc theo quy định.
“Đối với đội ngũ cán bộ khoa học, cần có chiến lược đào tạo, bồi dưỡng dài hạn, nhất là đội ngũ chuyên gia đầu ngành, cán bộ khoa học trẻ và cán bộ có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế”, đồng chí Trần Cẩm Tú nhấn mạnh.
Thường trực Ban Bí thư đánh giá cao việc Viện Hàn lâm chủ động xây dựng quy định, kế hoạch đưa cán bộ đi nghiên cứu thực tế tại địa phương; đồng thời nêu rõ, cán bộ nghiên cứu khoa học xã hội không thể chỉ nghiên cứu hàn lâm, qua sách vở, tài liệu, mà phải hiểu đời sống xã hội, hiểu cơ sở, hiểu những vấn đề mà người dân, doanh nghiệp và chính quyền địa phương đang có nhu cầu giải quyết.
Đề cập việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, đồng chí Trần Cẩm Tú đề nghị, Viện Hàn lâm đẩy mạnh chuyển đổi số gắn với đổi mới quản trị nội bộ và phương thức nghiên cứu khoa học. Đây là công cụ quan trọng để đổi mới toàn diện hoạt động quản trị và thực hiện nhiệm vụ.
Viện tập trung nghiên cứu ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong nghiên cứu, phân tích, dự báo và tư vấn chính sách; đồng thời, đặc biệt quan tâm đến an ninh, an toàn dữ liệu, bảo vệ bí mật nhà nước và quyền sở hữu trí tuệ.
Về cơ sở vật chất, Thường trực Ban Bí thư yêu cầu Viện rà soát tổng thể, xác định thứ tự ưu tiên đầu tư để xây dựng đề án, kế hoạch triển khai thực hiện; tránh dàn trải, lãng phí; tập trung cho những hạ tầng thiết yếu phục vụ nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số, thư viện, bảo tàng, đào tạo và xây dựng cơ sở dữ liệu.
Về những đề xuất, kiến nghị của Viện, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đề nghị các cơ quan hữu quan chủ động phối hợp giải quyết với tinh thần trách nhiệm, quyết liệt, tập trung xử lý dứt điểm, không để vướng mắc, điểm nghẽn về các cơ chế, chính sách ảnh hưởng đến việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của Viện Hàn lâm.
Tại trụ sở Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã tham quan Không gian Văn hóa Hồ Chí Minh và Thư viện, trong đó có Kho tư liệu quý bao gồm hàng trăm nghìn đầu sách, bản đồ cổ, sắc phong, hương ước cùng các bộ sưu tập tư liệu đặc biệt trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn.