Tái diễn tình trạng học sinh tự điều khiển xe máy đến trường
Tình trạng học sinh chưa đủ tuổi hoặc chưa đủ điều kiện vẫn điều khiển xe máy đến trường đang tái diễn tại nhiều địa phương, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Chính sự thiếu thiếu nghiêm khắc của các bậc phụ huynh không chỉ đối mặt với nguy cơ tai nạn mà còn có thể dẫn đến hành vi vi phạm pháp luật vì liên quan đến việc giao xe cho người chưa đủ tuổi tham gia điều khiển phương tiện giao thông.
Khi sự vô trách nhiệm núp bóng “thương con”
Đại lộ Thăng Long vào cuối giờ chiều một ngày đầu tháng 9-2026, dòng người đang thong thả di chuyển trên đường bỗng giật bắn mình vì tiếng cười đùa huyên náo phía sau lưng. Hướng ánh mắt về nơi phát ra tiếng động lớn ấy, ai cũng phải lắc đầu ngao ngán. Bởi đó là một nhóm các bạn trẻ còn mặc nguyên trên người bộ đồng phục học sinh, “cưỡi” trên những chiếc xe máy của người lớn, vừa điều khiển xe vừa đùa nghịch, không cần để tâm đến ánh mắt ái ngại của biết bao người đi đường. Gặp đèn đỏ, nhóm học sinh này tuy dừng lại, song những hành vi trêu đùa nhau vẫn không dứt. Có lẽ trong suy nghĩ của những bạn trẻ này, việc vô tư lái xe khi chưa đủ điều kiện cũng đơn giản như câu chuyện vui đùa của bản thân, bất chấp quy định của pháp luật cũng như tai nạn có thể xảy ra bất kỳ lúc nào.
Hình ảnh trên đây vốn không mấy xa lạ với người dân Hà Nội khi có mặt trên các tuyến đường vào giờ tan tầm. Dạo quanh các cổng trường trung học phổ thông hay thậm chí là trường trung học cơ sở vào giờ cao điểm, không khó để bắt gặp hình ảnh học sinh tự điều khiển xe máy đến trường.
Theo quy định của Luật Giao thông đường bộ, người đủ 16 tuổi trở lên mới được lái xe gắn máy dung tích xi-lanh dưới 50cm3; người đủ 18 tuổi trở lên mới được lái xe mô tô hai bánh từ 50cm3 trở lên và bắt buộc phải có giấy phép lái xe phù hợp. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương đang vẽ nên bức tranh hoàn toàn tương phản. Nhiều học sinh lớp 10, lớp 11, thậm chí có em mới chỉ học lớp 8, lớp 9... đã ngạo nghễ điều khiển những chiếc xe máy đắt tiền, trái quy định, thoải mái phóng nhanh, vượt ẩu trên đường...
Có thể khẳng định, nguyên nhân cốt lõi của vấn nạn nhức nhối này không nằm ở sự nổi loạn của các em học sinh, mà bắt nguồn từ chính sự nuông chiều, cũng là cách tiếp tay trực tiếp cho hành vi vi phạm từ phía gia đình. Các chuyên gia tâm lý cho rằng, chính tâm lý chủ quan và nuông chiều con không đúng cách đó mà các bậc phụ huynh vô tình đẩy con em mình vào những hiểm họa khôn lường...
TS Hoàng Trung Học, Học viện Quản lý Giáo dục khẳng định hành vi phụ huynh giao xe máy cho con em khi chưa đủ điều kiện điều khiển chính là vấn đề xã hội tạo ra bởi thói quen và nhận thức chưa đầy đủ về hậu quả của các bậc phụ huynh. Để thay đổi thói quen này, rất cần chế tài xử phạt nghiêm khắc, đủ tính răn đe...
Bậc cha mẹ cần nêu gương
Theo các chuyên gia, để giải quyết bất cập này, mọi chuyện cần bắt đầu từ chính người lớn. Luật sư Bùi Đình Ứng, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho biết, theo quy định hiện hành, người dưới 16 tuổi tuyệt đối không được phép điều khiển bất kỳ loại xe máy nào; nhóm từ 16 đến dưới 18 tuổi chỉ được lái xe có dung tích xi-lanh phù hợp theo quy định của pháp luật. Mọi hành vi vi phạm đều có thể bị lực lượng chức năng xử lý nghiêm, thậm chí phạt nặng nếu gây hậu quả.
Theo Nghị định số 168/2024/NĐ-CP ngày 26-12-2024 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe, người từ 16 đến dưới 18 tuổi điều khiển xe có dung tích xi-lanh từ 50cc trở lên hoặc xe điện có công suất động cơ điện từ 4kW trở lên bị phạt từ 400-600 nghìn đồng.
Quy định là vậy, nhưng theo Luật sư Bùi Đình Ứng, chế tài xử phạt với người điều khiển xe máy khi chưa đủ tuổi vẫn còn tương đối nhẹ. Điều này cho thấy, định hướng đối với học sinh chủ yếu mang tính răn đe, giáo dục. Tuy nhiên, quy định về mức phạt dành cho chủ phương tiện giao xe cho người chưa đủ điều kiện điều khiển được đánh giá là phù hợp.
Cụ thể, Nghị định số 168/2024/NĐ-CP quy định phạt tiền từ 8-10 triệu đồng đối với cá nhân, từ 16-20 triệu đồng đối với tổ chức giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển (chưa đủ tuổi, không có giấy phép lái xe...), trong khi mức phạt trước đây chỉ là 800 nghìn đồng đến 2 triệu đồng đối với cá nhân và từ 1,6 triệu đồng đến 4 triệu đồng.
Đồng quan điểm, TS Khương Kim Tạo - chuyên gia giao thông, cho rằng công tác giáo dục an toàn giao thông cho các cháu là cội nguồn để giải quyết an toàn giao thông quốc gia trong tương lai. Giáo dục không phải là hô khẩu hiệu mà chính chúng ta phải làm mẫu. Bố mẹ phải làm mẫu, các phụ huynh làm mẫu và toàn bộ những người tham gia giao thông ngoài xã hội đều phải làm mẫu cho các cháu noi theo.
Đồng thời TS Khương Kim Tạo cũng lưu ý, công tác giáo dục an toàn giao thông đối với đối tượng học sinh cần có sự hài hòa giữa giáo huấn và trừng phạt. Song, trừng phạt ở đây không nhất thiết là phạt tiền, mà có thể dùng hình thức nào đó phù hợp, mang tính răn đe cao hơn, giống như việc các cụ ngày xưa vẫn đề cao việc giáo dục là sự kết hợp hài hòa giữa giáo huấn và trừng phạt, như vậy mới tạo được hành vi và nhận thức của con người.
Để pháp luật về giao thông được thực thi nghiêm, để con em mình được bảo đảm đảm an toàn trên mỗi hành trình, trước hết cha mẹ phải nghiêm khắc với chính mình, tuân thủ pháp luật và làm gương cho con...