Điều chỉnh quy hoạch phân khu sông Hồng:Phát triển đô thị gắn với bảo đảm an toàn phòng, chống lũ

Sáng 11-9, Sở Xây dựng Hà Nội tổ chức Hội nghị trực tuyến tiếp nhận, tổng hợp ý kiến và trả lời nhân dân theo cơ chế thống nhất của thành phố về Đồ án Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở) và Phương án, vị trí đường bộ Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Minh Tâm chủ trì và phát biểu chỉ đạo tại hội nghị.

Hội nghị được tổ chức trực tiếp từ điểm cầu trụ sở UBND thành phố Hà Nội với sự tham dự của đại diện lãnh đạo các sở, ngành và 24 xã, phường liên quan; trực tuyến đến 126 xã, phường trên địa bàn thành phố.

Tổ chức lại không gian sông Hồng

Phát biểu tại hội nghị, Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội Đào Duy Hưng cho biết, Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội là đơn vị tư vấn lập phương án điều chỉnh cục bộ quy hoạch phân khu đô thị. Việc điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là bước cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, không chỉ phục vụ một dự án giao thông mà nhằm tổ chức, sắp xếp lại không gian đô thị theo hướng hiện đại, sinh thái, tăng cường kết nối hai bờ sông, đồng thời đặt yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống lũ là nguyên tắc xuyên suốt.

Theo ông Đào Duy Hưng, có 3 nhóm nội dung cơ bản cần làm rõ, gồm: Lý do điều chỉnh, các nguyên tắc điều chỉnh và kết quả đạt được của đồ án. Trong đó, điều chỉnh quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng là một bước cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được phê duyệt tại Quyết định số 2512 ngày 13-5-2026 của UBND thành phố Hà Nội.

Trong đó, sông Hồng được xác định là một trong những trục tăng trưởng, cực phát triển không gian cảnh quan đa chức năng, trung tâm dịch vụ thương mại và động lực phát triển lớn của Thủ đô. Đại lộ cảnh quan sông Hồng được định hướng là trục chủ đạo không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị; không gian văn hóa, sáng tạo, khoa học và công nghệ.

Không gian hai bên sông Hồng được định hướng trở thành không gian tiêu biểu cho hình ảnh Hà Nội văn hiến, bản sắc, sáng tạo, hướng tới trở thành biểu tượng mới của Thủ đô; kết nối với các tỉnh, thành phố dọc sông Hồng và các khu vực sông thuộc hệ thống sông Hồng, trở thành vùng cảnh quan liên kết phía Bắc Thủ đô.

Về phạm vi không gian, khu vực nằm giữa đê tả và đê hữu sông Hồng, với quy mô diện tích giai đoạn đến năm 2045 và 2065 khoảng 11.000-15.000ha. Dân số đến năm 2045 khoảng 0,8 triệu người; đến năm 2065, đô thị có thể quy hoạch đạt ngưỡng chịu tải tối đa không quá 1,2 triệu dân. Quy mô dân số cụ thể sẽ được xác định trên cơ sở tính chất, chức năng và khả năng đáp ứng về hạ tầng.

Về tính chất, không gian sông Hồng được xác định là trục chiến lược, trục không gian xanh trung tâm, không gian văn hóa, đổi mới sáng tạo, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị.

Theo định hướng, không gian hai bên sông sẽ trở thành trục xương sống về cảnh quan, văn hóa, lịch sử và môi trường, kết nối liên thông hai bên sông với đô thị trung tâm phía Bắc và phía Nam thành một cấu trúc hoàn chỉnh, thống nhất; hình thành hình ảnh đô thị mới trên cơ sở tôn trọng tối đa địa hình tự nhiên, giảm thiểu tác động tiêu cực và bảo đảm không gian phân lũ tương đối an toàn cho người dân.

Đồ án cũng định hướng tổ chức các công viên văn hóa kết hợp sinh thái, công viên chuyên đề, công viên vui chơi giải trí và các không gian cộng đồng; phát triển hệ thống giao thông, hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, an toàn, bảo đảm tính hệ thống, liên hoàn trong kết cấu kết nối hạ tầng.

Cùng với đó là tăng cường kết nối hai bờ sông, bổ sung các cầu qua sông với hình thức kiến trúc độc đáo, tạo điểm nhấn đô thị; tổ chức các tuyến đường cảnh quan gắn kết không gian với chức năng hai bên sông và các công trình, điểm khai thác không gian mặt nước phục vụ phát triển kinh tế, du lịch, dịch vụ đường thủy.

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội nhấn mạnh, mục tiêu lớn nhất của việc điều chỉnh quy hoạch phân khu tỷ lệ 1/5000 là cụ thể hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Việc điều chỉnh không chỉ phục vụ một dự án giao thông mà nhằm tổ chức, sắp xếp lại không gian, đồng thời phát triển đô thị an toàn, hệ thống phân lũ, giao thông, công viên xanh và hạ tầng kỹ thuật.

Đồ án được xây dựng trên 6 nhóm giá trị xuyên suốt, gồm: An toàn phòng, chống lũ; sinh thái; hạ tầng; chuyển đổi chức năng; phát triển kinh tế, văn hóa và văn minh đô thị. Cùng với định hướng quy hoạch mới, thành phố đã hình thành các chương trình, dự án cụ thể, trong đó có chủ trương đầu tư Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, hệ thống giao thông, công viên và các khu đô thị sinh thái.

“

“Không gian sông Hồng đã chuyển từ định hướng quản lý, kiểm soát chủ yếu sang không gian cần được tổ chức lại một cách tổng thể để thực hiện các chiến lược phát triển mới của Thủ đô”, ông Đào Duy Hưng cho biết.

Theo đó, yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm mối quan hệ đồng thời giữa phát triển đô thị và yêu cầu bảo đảm an toàn phòng, chống lũ. Việc điều chỉnh quy hoạch vì vậy chuyển từ tư duy quy hoạch tĩnh sang quy hoạch gắn với chiến lược phát triển và thực tiễn triển khai, tạo sự thống nhất giữa quy hoạch, chủ trương đầu tư và định hướng phát triển dài hạn của đô thị.

Kiểm soát chặt chẽ phát triển đô thị, bảo đảm an toàn phòng, chống lũ

Về nguyên tắc điều chỉnh, ông Đào Duy Hưng cho biết, trước hết phải tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và bảo đảm tính thống nhất của cấu trúc không gian hai bên sông.

Đồ án không được làm suy giảm khả năng thoát lũ, không lấn chiếm hành lang lũ, hành lang đê; đồng thời phải hài hòa với phát triển đô thị, bảo vệ không gian mặt nước, cảnh quan sông và bảo đảm tính khả thi, đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, tăng cường kết nối với các phân khu lân cận. Như vậy, phát triển đô thị được đặt trong nguyên tắc kiểm soát và an toàn. Một nguyên tắc quan trọng là quản lý theo hướng “điều kiện đi trước quyền phát triển”.

Theo đó, quy hoạch phân khu xác định phạm vi nghiên cứu, chức năng, nhu cầu phát triển và yêu cầu tổ chức không gian. Các mô hình thủy lực, nội dung kiểm tra, đánh giá phải được cơ quan chuyên ngành khẳng định. Quy hoạch chi tiết và các dự án đầu tư xây dựng sẽ xác định cụ thể các chỉ tiêu sử dụng đất, quy mô và giải pháp phù hợp đối với từng dự án thành phần.

Các dự án phải đề xuất giải pháp giảm thiểu, khắc phục và bảo đảm an toàn trong trường hợp chịu tác động từ các yếu tố liên quan đến đê, đập hoặc quá trình vận hành. Đặc biệt, trong quá trình thực hiện dự án đầu tư tại một khu vực, nếu phát hiện phương án làm gia tăng lũ, làm thay đổi chức năng hoặc quy mô tại khu vực đó thì nội dung quy hoạch sẽ được điều chỉnh trước khi triển khai.

Về kết quả của đồ án, ông Đào Duy Hưng cho biết: Thứ nhất, đồ án đã cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Trung ương và thành phố, trong đó có Nghị quyết số 02 của Trung ương và Quy hoạch tổng thể Thủ đô; xác định sông Hồng trở thành trục xanh trung tâm, trục văn hóa, sáng tạo, kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị của Thủ đô.

Thứ hai, sông Hồng không chỉ được xác định là hành lang xanh sinh thái mà còn là trục chiến lược và không gian trung tâm của Thủ đô, biểu tượng của đô thị văn minh, hiện đại.

Thứ ba, đồ án hướng tới kết nối hai bờ, đưa đô thị hướng ra sông thông qua Đại lộ cảnh quan, hệ thống cầu, giao thông công cộng, công viên và các không gian tích hợp với mặt nước.

Thứ tư, kiến tạo hệ thống công viên sinh thái quy mô lớn với 11 công viên, khoảng 3.500ha, gắn với cảnh quan thoát lũ và chức năng chứa nước sinh thái.

Thứ năm, khai thác quỹ đất ven sông có chọn lọc, phát triển đô thị hóa hai bờ sông theo điều kiện địa hình, thủy lực và yêu cầu an toàn phòng, chống lũ; giảm thiểu tai biến thiên nhiên và tác động của hạ tầng.

Thứ sáu, tái thiết khu dân cư, bảo đảm chỉnh trang, tái thiết, di dời, tái định cư; bảo đảm người dân có đời sống mới trước khi thực hiện di dời.

Thứ bảy, tích hợp trong cấu trúc phát triển mới việc gìn giữ di sản lâu đời, làng nghề và các không gian văn hóa; đồng thời nâng cao chất lượng hạ tầng và môi trường sống.

Thứ tám, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới, chuyển từ quản lý bãi sông sang chủ động kiến tạo không gian sông Hồng, tạo cơ sở cho các dự án chiến lược và định hướng phát triển dài hạn của Thủ đô.

Theo ông Đào Duy Hưng, định hướng này nhằm xây dựng sông Hồng trở thành không gian tiêu biểu cho hình ảnh Hà Nội văn hiến, bản sắc, sáng tạo, hướng tới một biểu tượng mới của Thủ đô văn minh, hiện đại.

Phó Viện trưởng Viện Quy hoạch Xây dựng Hà Nội cho biết, những nội dung trên là báo cáo khái quát về các tiêu chí tổng thể, cơ sở của việc điều chỉnh quy hoạch. Viện sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp của các đại biểu tại hội nghị, làm cơ sở hoàn thiện hồ sơ, trình cấp có thẩm quyền theo quy định.