Kiểm soát chặt nguồn thải tại Cụm công nghiệp Nguyên Khê

Kết quả kiểm tra đột xuất và lấy mẫu quan trắc của UBND xã cho thấy các thông số khí thải, nước thải đều nằm trong giới hạn cho phép. Tuy nhiên, để người dân yên tâm, chính quyền địa phương cần tiếp tục kiểm tra, giám sát chặt các nguồn thải; doanh nghiệp phải bảo đảm hệ thống xử lý chất thải vận hành ổn định.

Lần theo phản ánh của người dân

Công ty cổ phần MiZa nằm trong Cụm công nghiệp vừa và nhỏ Nguyên Khê, hoạt động sản xuất giấy bao bì từ nguyên liệu giấy tái chế từ năm 2010, công suất đăng ký 32.500 tấn/năm. Đây là ngành sử dụng nhiều nguyên liệu, nước và năng lượng, đồng thời phát sinh các nguồn thải cần được kiểm soát chặt chẽ.

Thời gian qua, người dân địa phương phản ánh về khói và mùi phát sinh từ nhà máy. Ông Nguyễn Văn T. ở thôn Cán Khê cho biết, vào một số buổi chiều, tối, khu vực ống xả của nhà máy xuất hiện cột khói cao hàng chục mét, màu xám và có mùi khá nồng. Trong khi đó, ông Đỗ Minh Đ. ở thôn Khê Nữ cho rằng, dù doanh nghiệp đã thông báo các kết quả quan trắc nằm trong quy chuẩn, người dân vẫn lo ngại khói, mùi từ hoạt động sản xuất có thể ảnh hưởng đến sinh hoạt.

Làm việc với Ban quản lý Cụm công nghiệp vừa và nhỏ Nguyên Khê và Công ty cổ phần MiZa, phóng viên được biết nhà máy đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp Giấy phép môi trường ngày 27-12-2024. Theo ông Dương Ngọc Thế, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần MiZa, kết quả quan trắc tháng 1-2026 cho thấy, các thông số khí thải, nước thải đáp ứng yêu cầu trong giấy phép.

Từ năm 2025, doanh nghiệp không nhập khẩu phế liệu mà sử dụng nguyên liệu thu mua trong nước. Đối với khí thải, nhà máy đã lắp đặt hệ thống quan trắc tự động, liên tục và thực hiện báo cáo định kỳ với cơ quan quản lý. Ngoài ra, doanh nghiệp đã cài đặt hệ thống cảnh báo tự động, khi xảy ra sự cố khiến khí thải vượt quy chuẩn, cơ sở sẽ tạm dừng sản xuất để kiểm tra hệ thống xử lý và chỉ vận hành trở lại khi bảo đảm yêu cầu.

Đáng chú ý, kết quả quan trắc khí thải đột xuất do UBND xã Phúc Thịnh thực hiện ngày 20-8, hoàn thành ngày 26-8 cho thấy, lưu lượng khí thải 25.800m³/giờ; bụi tổng 26mg/Nm³; CO 32,07mg/Nm³; SO₂ 27,25mg/Nm³ và NOx 197,03mg/Nm³. Các thông số này đều thấp hơn giới hạn so sánh và phù hợp với kết quả quan trắc quý II-2026 do doanh nghiệp cung cấp.

Đối với nước thải, phiếu trả kết quả ngày 7-9 cho thấy: Chỉ số BOD₅ ở mức 28,7mg/l, COD 69,9mg/l, chất rắn lơ lửng 26,4mg/l, amoni 1,1mg/l, đều thấp hơn nhiều lần giới hạn so sánh. Một số chỉ số, như: Phenol, cyanide, arsen, thủy ngân, chì, cadimi... không phát hiện hoặc thấp hơn giới hạn.

Kết quả trên là cơ sở quan trọng để đánh giá việc chấp hành quy định môi trường của doanh nghiệp. Song, cần nhìn nhận đúng bản chất của quan trắc: Kết quả chỉ phản ánh chất lượng môi trường tại vị trí và thời điểm lấy mẫu. Vì vậy, một mẫu đạt quy chuẩn không đồng nghĩa mọi thời điểm vận hành sản xuất của doanh nghiệp đều không phát sinh khói, mùi hoặc tác động đến môi trường.

Không chỉ dừng ở việc “đạt chuẩn”

Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Phúc Thịnh Hoàng Anh Tuấn, địa phương luôn quan tâm công tác quản lý, bảo vệ môi trường tại các cơ sở sản xuất, nhất là những vấn đề có khả năng ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Do đó, bên cạnh chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường, UBND xã yêu cầu Công ty cổ phần MiZa duy trì ổn định hệ thống xử lý, chủ động kiểm soát các nguồn phát sinh chất thải; đồng thời phối hợp với chính quyền trong tiếp nhận, xử lý phản ánh của người dân. Công tác kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên để bảo đảm sản xuất gắn với bảo vệ môi trường và đời sống cộng đồng.

Đặc biệt, với quy mô sản xuất 32.500 tấn/năm, yêu cầu đối với doanh nghiệp không chỉ có giấy phép môi trường, có hệ thống xử lý hay đạt quy chuẩn tại thời điểm lấy mẫu. Điều quan trọng hơn là duy trì các thông số môi trường ổn định trong suốt quá trình vận hành, nhất là tại những thời điểm người dân thường xuyên phản ánh về khói, mùi.

Được biết, tháng 6-2026, doanh nghiệp này đã đầu tư hơn 20 tỷ đồng lắp đặt bổ sung bể kỵ khí cao tải IC công suất 2.000m³/ngày cho hệ thống xử lý nước thải tập trung, nhằm nâng cao hiệu quả xử lý, hướng tới tuần hoàn, tái sử dụng nước trong sản xuất. Nhờ đó, 30% lượng nước thải được tái sử dụng, giúp doanh nghiệp tiết kiệm 200-300m³ nước/ngày. Dự kiến, trong quý IV-2026, Công ty sẽ công khai các chỉ số quan trắc nước thải, khí thải trên bảng điện tử đặt tại cổng để người dân và chính quyền địa phương cùng giám sát và tăng tính minh bạch.

Đầu tư công nghệ là cần thiết, nhưng chưa đủ. Với doanh nghiệp sản xuất nằm gần khu dân cư, giải quyết những băn khoăn của người dân cũng là một phần trách nhiệm với môi trường. Công khai kết quả quan trắc, kiểm soát chặt nguồn phát sinh khói, mùi và chủ động phối hợp với chính quyền khi có phản ánh sẽ giúp thu hẹp khoảng cách giữa các con số đo được và cảm nhận thực tế của cộng đồng.

Về phía chính quyền, cần tiếp tục giám sát hoạt động sản xuất trong cụm công nghiệp; khi có phản ánh của người dân, cần kiểm tra đúng thời điểm, đúng nguồn phát sinh để có cơ sở đánh giá và xử lý. Việc giám sát không nên chỉ dựa vào những đợt quan trắc định kỳ mà cần kết hợp thông tin từ cộng đồng, dữ liệu quan trắc tự động và kiểm tra thực tế.

Đồng thời, xã Phúc Thịnh cần có giải pháp đối với tình trạng nhà ở xen kẽ trong cụm công nghiệp, từng bước sắp xếp, di dời các hộ dân theo quy hoạch và quy định hiện hành. Khi khoảng cách giữa khu sản xuất và khu dân cư được xử lý căn cơ, cả doanh nghiệp lẫn người dân đều có điều kiện ổn định hơn. Mục tiêu cuối cùng của quản lý môi trường không chỉ là một phiếu quan trắc đạt chuẩn, mà là sự ổn định của môi trường sống và niềm tin của người dân.