Hà Nội: Thu hồi hơn 219 tỷ đồng tiền thuế, bảo hiểm xã hội từ khởi kiện công ích

Tham dự Đoàn khảo sát có các đồng chí: Trần Thế Kính, Vụ trưởng Vụ Kiểm sát án dân sự VKSND tối cao, Phó Trưởng đoàn khảo sát; Nguyễn Thị Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội; đại diện lãnh đạo các cơ quan: Văn phòng Trung ương Đảng, Ban Nội chính Trung ương, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Văn phòng Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Bộ Tư pháp và đại diện lãnh đạo, kiểm sát viên Vụ Kiểm sát án dân sự VKSND tối cao.

Cùng dự buổi làm việc có đồng chí Phạm Thị Thanh Mai, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch HĐND thành phố Hà Nội; đại diện một số cơ quan ban, ngành thuộc thành phố Hà Nội cùng tập thể lãnh đạo VKSND hai cấp thành phố Hà Nội.

Tại buổi làm việc, VKSND thành phố Hà Nội cho biết, qua một năm triển khai Nghị quyết số 205/2025/QH15 ngày 24-6-2025 của Quốc hội về việc thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, VKSND hai cấp thành phố đã tổ chức thực hiện nhiệm vụ một cách chủ động, khẩn trương, đồng bộ, bước đầu đạt những kết quả thực chất.

100% đơn vị đã ký kết quy chế phối hợp liên ngành với Tòa án, Cơ quan Thi hành án dân sự, cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội, Quản lý thị trường, UBND và Công an cấp cơ sở, từng bước thiết lập cơ chế phối hợp nghiệp vụ từ cấp thành phố đến cơ sở.

VKSND hai cấp thành phố Hà Nội tiếp nhận 2.160 thông tin, thụ lý kiểm tra, xác minh 2.113 vụ việc và ban hành 44 quyết định khởi kiện; phần lớn vụ việc đã được giải quyết ngay từ giai đoạn tiền khởi kiện.

VKSND hai cấp đã ban hành 1.534 quyết định yêu cầu chấm dứt vi phạm, làm việc trực tiếp yêu cầu chấm dứt vi phạm đối với 473 vụ việc và ban hành 119 văn bản kiến nghị. Các biện pháp tác động, đôn đốc, yêu cầu khắc phục đã góp phần giải quyết dứt điểm hơn 86% số vụ việc ngay từ giai đoạn trước khởi kiện.

Theo đó, hơn 219 tỷ đồng tiền thuế và bảo hiểm xã hội đã được thu hồi cho Ngân sách nhà nước và Quỹ Bảo hiểm xã hội; hơn 131.000m² đất công bị lấn chiếm được thu hồi, khôi phục quyền quản lý của nhà nước. Việc xử lý chủ yếu ngay từ giai đoạn tiền khởi kiện không chỉ bảo đảm hiệu quả khắc phục vi phạm mà còn hạn chế tranh chấp kéo dài tại Tòa án, tiết kiệm nguồn lực tư pháp và chi phí xã hội.

VKSND thành phố Hà Nội khẳng định, chất lượng khởi kiện và tranh tụng tại phiên tòa cũng bước đầu được khẳng định. 100% vụ án do VKSND quyết định khởi kiện khi đưa ra xét xử đều được Tòa án chấp nhận toàn bộ yêu cầu.

Tiêu biểu là 6 vụ án tại VKSND khu vực 3, khu vực 5, khu vực 6 và khu vực 10, với tổng số tiền thuế buộc truy thu hơn 68,71 tỷ đồng. Các phiên tòa rút kinh nghiệm trực tuyến được tổ chức nghiêm túc, qua đó góp phần chuẩn hóa kỹ năng điều hành, thu thập chứng cứ và tranh tụng của Kiểm sát viên đối với loại án mới.

Không chỉ tập trung vào bảo vệ tài sản công, việc thực hiện thí điểm tại Hà Nội còn hướng tới bảo vệ trực tiếp quyền con người, quyền công dân. VKSND hai cấp thành phố đã góp phần khôi phục quyền nhân thân và bảo đảm an sinh cho 43 trường hợp thuộc nhóm yếu thế, trong đó có những vấn đề liên quan đến hộ tịch, căn cước, an sinh và học tập.

Những kết quả bước đầu tại Hà Nội không chỉ thể hiện hiệu quả bảo vệ cụ thể quyền, lợi ích hợp pháp của nhà nước, tổ chức, cá nhân mà còn cung cấp cơ sở thực tiễn để đánh giá tính cần thiết, khả thi của cơ chế VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích.

Về pháp lý, qua thực tiễn gần một năm triển khai, Hà Nội bước đầu kiểm nghiệm tính cần thiết, khả thi và hiệu quả của cơ chế VKSND khởi kiện vụ án dân sự công ích; đồng thời làm rõ hơn vai trò, phạm vi trách nhiệm, điều kiện và phương thức thực hiện quyền khởi kiện của VKSND, cũng như mối quan hệ giữa cơ chế tiền khởi kiện, trách nhiệm khởi kiện của cơ quan, tổ chức có liên quan và quyền khởi kiện của VKSND. Đây cũng là cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện, thể chế hóa cơ chế tố tụng dân sự công ích, nhất là về phạm vi, điều kiện, trình tự, thủ tục và cơ chế phối hợp.

Thực tiễn thí điểm cũng góp phần hình thành phương thức, quy trình và kỹ năng thực hiện nhiệm vụ tố tụng dân sự công ích; thúc đẩy đổi mới phương thức hoạt động của VKSND theo hướng chủ động phát hiện, chủ động xác minh và chủ động bảo vệ quyền dân sự, lợi ích công. Qua đó, năng lực của kiểm sát viên trong phát hiện, xác minh, thu thập, đánh giá tài liệu, chứng cứ và xử lý các vụ việc có tính chất liên ngành, chuyên sâu được nâng lên; quan hệ phối hợp giữa VKSND với cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan tư pháp và các tổ chức liên quan tiếp tục được tăng cường.

Tuy nhiên, qua khảo sát và trao đổi, một số vấn đề vẫn cần được tiếp tục phối hợp với TAND tối cao để hướng dẫn thống nhất, trong đó có phạm vi loại việc, tư cách tham gia tố tụng của VKSND và vấn đề án phí. VKSND thành phố Hà Nội đã chủ động nghiên cứu, giải quyết và nêu quan điểm đối với các vấn đề phát sinh; đồng thời đề nghị tổng hợp, tham mưu phối hợp với TAND tối cao để có hướng dẫn thống nhất.

Phát biểu tại buổi làm việc, Phó Viện trưởng VKSND tối cao Nguyễn Đức Thái ghi nhận, đánh giá cao sự chủ động của Đảng ủy, lãnh đạo VKSND thành phố Hà Nội và VKSND các khu vực trong triển khai một nhiệm vụ mới. VKSND thành phố đã ký kết, tổ chức thực hiện cơ chế phối hợp với 12 sở, ngành và 6 tổ chức hội; bước đầu hình thành cơ chế tiếp nhận, sàng lọc, xử lý thông tin từ cấp thành phố đến khu vực, phối hợp với cơ quan Thuế, Bảo hiểm xã hội, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn trong xác minh, áp dụng biện pháp trước khởi kiện và chuẩn bị khởi kiện.