Tháo điểm nghẽn để phát triển chip bán dẫn chuyên dụng

Phát biểu khai mạc, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn Nguyễn Anh Tuấn cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, phát triển công nghiệp bán dẫn có ý nghĩa quan trọng đối với năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Việt Nam đã xác định chip bán dẫn chuyên dụng (Specialized Chip) là một hướng ưu tiên trong Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Đây là những loại chip được thiết kế để giải quyết các bài toán cụ thể, có thể ứng dụng trong camera AI, thiết bị IoT, robot, UAV, viễn thông, điện tử công suất, lưới điện thông minh và thiết bị bảo mật.

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, thách thức lớn hiện nay là khoảng cách từ bản thiết kế đến sản phẩm thương mại còn rất xa. Chi phí sử dụng các bộ công cụ thiết kế EDA, thư viện IP bản quyền và sản xuất thử (tape-out) cao, trong khi sản xuất thử luôn tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật.

Bên cạnh đó, Việt Nam chưa hình thành đầy đủ hệ sinh thái từ thiết kế, chế tạo, đóng gói, kiểm thử đến chứng nhận chất lượng. Doanh nghiệp có đơn hàng nhỏ gặp khó khăn khi tiếp cận dịch vụ đóng gói, kiểm thử quốc tế với chi phí phù hợp. Nguồn nhân lực chất lượng cao trong thiết kế chip, kiểm thử, vật liệu và đóng gói cũng chưa đáp ứng yêu cầu.

Đặc biệt, doanh nghiệp phải đối mặt với bài toán chưa có khách hàng đầu tiên thì khó mạnh dạn đầu tư, trong khi khách hàng cũng khó đặt mua khi chip chưa được kiểm chứng trên thực tế.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, theo định hướng được trao đổi tại hội thảo, chính sách hỗ trợ cần được triển khai xuyên suốt từ nghiên cứu, thiết kế, sản xuất thử, đo kiểm đến thương mại hóa, thay vì chỉ tập trung vào khâu nghiên cứu.

Sắp tới, Bộ Khoa học và Công nghệ dự kiến ban hành danh mục khoảng 20 nhóm chip chuyên dụng được Nhà nước ưu tiên đặt hàng, tập trung vào các lĩnh vực như AI, điện toán biên, viễn thông thế hệ mới, cảm biến, IoT, điện tử công suất và bảo mật phần cứng. Đây được kỳ vọng là tín hiệu thị trường để doanh nghiệp định hướng nghiên cứu, đầu tư.

Một giải pháp được đặt ra là sử dụng các dự án đầu tư công, chương trình chuyển đổi số quốc gia và dự án hạ tầng trọng điểm làm “khách hàng đầu tiên” cho chip Việt Nam. Cùng với đó là xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, phòng thử nghiệm, cơ chế chứng nhận và đánh giá độ tin cậy, tạo điều kiện để sản phẩm chip Việt Nam từng bước đáp ứng yêu cầu thị trường.

Tại hội thảo, Phó Chủ tịch phụ trách Công nghệ và R&D của Qualcomm An Chen cho biết, Qualcomm đang mở rộng các trung tâm R&D tại Việt Nam, tập trung kết hợp AI, bán dẫn, phần mềm và kỹ thuật hệ thống; đồng thời hướng tới đào tạo nguồn nhân lực làm chủ chu trình thiết kế vi mạch từ Front-end đến Back-end.

Tập đoàn Geleximco cũng đang xúc tiến thủ tục đầu tư nhà máy sản xuất chip tại Hưng Yên, dự kiến khởi công tháng 11-2026 và đưa sản phẩm thương mại ra thị trường vào đầu năm 2028. Doanh nghiệp cam kết ưu tiên thử nghiệm, tích hợp các vi mạch điều khiển, cảm biến và chip công suất do kỹ sư Việt Nam thiết kế vào các dòng xe điện, hệ sinh thái công nghiệp của tập đoàn.

Theo định hướng, Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn sẽ cung cấp hạ tầng dùng chung về công cụ thiết kế, thư viện IP, phòng thí nghiệm, hỗ trợ sản xuất thử, đo kiểm và kết nối doanh nghiệp thiết kế với doanh nghiệp sản xuất sản phẩm cuối. Qua đó, góp phần giảm chi phí, rủi ro và thời gian đưa chip từ nghiên cứu ra thị trường.