Giám sát các giải pháp xử lý chất thải xây dựng tại Hà Nội

Đây là hoạt động nằm trong kế hoạch giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố về chuyên đề việc thực hiện chính sách, pháp luật về bảo vệ môi trường trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn từ 1-7-2025 đến 31-7-2026. Đoàn giám sát do Trưởng ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường HĐND thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Diễm Hằng làm Trưởng đoàn.

Báo cáo tới đoàn giám sát về thực trạng chất thải xây dựng trên địa bàn thành phố, đại diện Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, theo ước tính trên địa bàn thành phố hiện có lượng chất thải xây dựng phát sinh chiếm khoảng 2.500 tấn (chiếm 25% khối lượng chất thải sinh hoạt hằng ngày). Có những thời điểm khối lượng chất thải xây dựng phát sinh trên địa bàn lên trên 5.000 tấn.

Hiện nay, thành phố đã chuẩn bị ba vị trí có thể tiếp nhận chất thải xây dựng gồm: Khu vực 6,5ha tại Pháp Vân; khu Phúc Lợi (quận Long Biên trước đây); khu Nguyên Khê (xã Thư Lâm).

Trước khoảng cách giữa năng lực xử lý hiện có và nhu cầu thực tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường đang tham mưu thành phố triển khai đồng thời ba hướng xử lý. Trước hết, đối với những dự án phát sinh lượng lớn chất thải xây dựng và bùn thải, chủ đầu tư được yêu cầu nghiên cứu bố trí ngay khu vực xử lý, tái chế trong phạm vi dự án. Cùng với đó là phát triển các cơ sở theo quy hoạch. Thành phố cũng đã thống kê 84 vị trí, diện tích khoảng 223ha, có khả năng tiếp nhận, tận dụng đất đào từ các dự án.

Việc kết hợp xử lý ngay tại công trình, mở rộng các cơ sở theo quy hoạch và bổ sung các điểm xử lý tạm thời được kỳ vọng sẽ giải quyết áp lực trước mắt; đồng thời từng bước chuyển từ chôn lấp sang nghiền, tái chế và tái sử dụng chất thải xây dựng, phù hợp với yêu cầu phát triển đô thị theo hướng tiết kiệm tài nguyên và giảm tác động tới môi trường.

Thông tin về việc thực hiện chính sách bảo vệ môi trường trên địa bàn, đại diện UBND xã Thư Lâm cho biết, trên địa bàn hiện có hai làng nghề truyền thống là làng nghề gỗ mỹ nghệ Thiết Úng và làng nghề gỗ mỹ nghệ Thù Lỗ, với hơn 200 hộ, cơ sở sản xuất.

Theo rà soát, chất thải rắn tại hai làng nghề cơ bản được thu gom, chuyển giao để xử lý, tái sử dụng, tỷ lệ thu gom đạt 100%. Phế liệu gỗ, mùn cưa chủ yếu được chuyển cho các đơn vị thu mua để tái sử dụng, sản xuất viên nén gỗ. Tuy nhiên, hạ tầng xử lý nước thải vẫn còn hạn chế. Hệ thống xử lý nước thải tập trung tại làng nghề Thiết Úng, công suất khoảng 175m³/ngày đêm chưa hoạt động do khó khăn về kinh phí và cơ chế vận hành; làng nghề Thù Lỗ chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung.

Đối với chất thải rắn sinh hoạt, hiện lượng rác phát sinh trên địa bàn khoảng 53,3 tấn/ngày, cơ bản được thu gom, vận chuyển theo kế hoạch. Toàn xã có 47 điểm tập kết rác, song chưa có điểm nào được đầu tư đầy đủ hệ thống thu gom, xử lý nước rỉ rác và hạ tầng đồng bộ; một số điểm còn hạn chế về diện tích, điều kiện vệ sinh và mỹ quan.

Đối với chất thải rắn xây dựng, trên địa bàn có 159 công trình xây dựng. Xã đã tổ chức 8 đợt ra quân thu dọn phế thải tồn đọng. Công an xã xử lý 8 trường hợp đổ phế thải xây dựng không đúng quy định, với tổng số tiền phạt 38,5 triệu đồng.

Khó khăn đối với xã Thư Lâm hiện nay là địa bàn rộng, dân số đông, hạ tầng thu gom và xử lý chất thải chưa đồng bộ; một số cơ sở sản xuất còn xen kẽ khu dân cư, trong khi nguồn lực đầu tư và nhân lực quản lý môi trường còn hạn chế.

Xã Thư Lâm kiến nghị thành phố hỗ trợ quỹ đất, nguồn lực để phát triển các khu sản xuất tập trung, từng bước di dời những cơ sở có nguy cơ gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư; đồng thời hỗ trợ đổi mới công nghệ, đầu tư thiết bị xử lý bụi, khí thải và tăng cường ứng dụng công nghệ trong giám sát môi trường...

Đại diện đơn vị xử lý chất thải rắn tại vị trí Nguyên Khê đề xuất thành phố sớm hoàn thiện cơ chế, chính sách sử dụng và tiêu thụ sản phẩm sau xử lý. Trong đó, có cơ chế hỗ trợ đối với việc sử dụng sản phẩm tái chế trong các công trình công cộng; có cơ chế thuê, sử dụng đất để triển khai các điểm tập kết, xử lý tạm thời.

Tại buổi làm việc, thành viên đoàn giám sát đã trao đổi và giải đáp, làm rõ những nội dung còn khó khăn, vướng mắc trong xử lý chất thải rắn, chất thải sinh hoạt trên địa bàn xã Thư Lâm như việc thiếu điểm tập kết, thiếu đất công bố trí điểm xử lý rác, định mức đơn giá... Trưởng đoàn giám sát đề nghị xã Thư Lâm sớm hoàn thiện báo cáo theo hướng làm rõ những nội dung thành viên đoàn yêu cầu; đồng thời báo cáo nêu rõ những đề xuất, kiến nghị để đoàn có cơ sở tổng hợp, báo cáo thành phố.