Để người dân được chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và suốt vòng đời…
Cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời, Hà Nội đang từng bước đưa các dịch vụ y tế đến gần người dân hơn. Từ phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu đến phát hiện và quản lý bệnh, vai trò của y tế cơ sở ngày càng được củng cố.
Cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời, Hà Nội đang từng bước đưa các dịch vụ y tế đến gần người dân hơn. Từ phòng bệnh, chăm sóc sức khỏe ban đầu đến phát hiện và quản lý bệnh, vai trò của y tế cơ sở ngày càng được củng cố.
Để hiện thực hóa định hướng này, Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 06-CTr/TU, Kế hoạch số 71/KH-UBND cùng các chính sách hỗ trợ khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí cho người dân.
Năm 2026, việc chăm sóc sức khỏe người dân tại Hà Nội được triển khai theo hướng chủ động hơn, với phạm vi ngày càng rộng. Thay vì chỉ tập trung nguồn lực cho điều trị, các hoạt động chăm sóc sức khỏe đang được tổ chức ngay tại xã, phường, trường học, hướng tới tiếp cận người dân từ sớm và ngay tại nơi sinh sống.
Hiện Hà Nội đã tạo lập hơn 8,4 triệu hồ sơ sức khỏe điện tử, tạo nền tảng kết nối, liên thông dữ liệu khám, chữa bệnh và quản lý sức khỏe người dân. Theo kế hoạch năm 2026, khoảng 9,2 triệu người sinh sống trên địa bàn Thủ đô thường trú hoặc tạm trú từ 12 tháng trở lên có xác nhận VNeID thuộc diện được tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí. Trong đó, gần 1,7 triệu người cao tuổi, người khuyết tật, hộ nghèo, cận nghèo, người có công, người mắc bệnh mạn tính và các nhóm cần ưu tiên được xã, phường tổ chức khám; gần 2,3 triệu trẻ mầm non và học sinh phổ thông được chăm sóc thông qua sự phối hợp giữa chính quyền địa phương, nhà trường và ngành Y tế.
Tuy nhiên, ý nghĩa của việc khám sức khỏe trên diện rộng không chỉ nằm ở số lượng người được khám. Quan trọng hơn là từ mỗi lần khám, các vấn đề sức khỏe và yếu tố nguy cơ có thể được phát hiện sớm, kết quả được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử để tiếp tục theo dõi, quản lý. Khi dữ liệu sức khỏe được tích lũy theo thời gian, việc chăm sóc người dân có điều kiện chuyển từ những lần khám riêng lẻ sang quá trình theo dõi liên tục, giúp cơ sở y tế nắm bắt tốt hơn tình trạng sức khỏe của từng người và từng nhóm dân cư.
Để đưa một chương trình có quy mô lớn như vậy về tận cơ sở, Hà Nội đã huy động các bệnh viện hỗ trợ 126 trạm y tế xã, phường về nhân lực, chuyên môn và tổ chức khám. Theo Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương, mục tiêu không chỉ dừng ở hoàn thành một đợt khám, mà quan trọng hơn là phát hiện sớm bệnh tật, giảm gánh nặng điều trị và nâng chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng ngay từ tuyến cơ sở.
Yêu cầu này cũng được thành phố đặt ra khá rõ trong quá trình triển khai. Tại Thông báo số 763/TB-VP của Văn phòng UBND thành phố về kết luận của cuộc họp kiểm điểm tiến độ tổ chức khám sức khỏe toàn dân năm 2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Vũ Thu Hà yêu cầu các địa phương cần tiếp tục rà soát người đã khám, chưa khám, đẩy nhanh tiến độ; đồng thời chuẩn hóa, cập nhật kết quả vào hồ sơ sức khỏe điện tử phục vụ theo dõi, quản lý sức khỏe.
Kết quả mỗi đợt khám là cơ sở để tiếp tục quản lý sức khỏe, từ tư vấn phòng bệnh đối với người khỏe mạnh, theo dõi người có yếu tố nguy cơ đến quản lý, điều trị hoặc chuyển tuyến phù hợp đối với trường hợp phát hiện bệnh. Qua đó, mối liên hệ giữa người dân với hệ thống y tế không chỉ bắt đầu khi xuất hiện bệnh tật mà được hình thành từ phòng bệnh, phát hiện sớm đến điều trị và theo dõi lâu dài.
Cùng với việc củng cố năng lực y tế cơ sở, tăng cường hỗ trợ chuyên môn từ các bệnh viện và hoàn thiện dữ liệu sức khỏe, Hà Nội đang hình thành mô hình chăm sóc liên tục, từ phòng bệnh, phát hiện sớm đến điều trị, theo dõi và quản lý sức khỏe. Qua đó, mục tiêu chăm sóc sức khỏe theo vòng đời, theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, ngày càng được cụ thể hóa.
Ở tuổi 71, ông Phan Văn Thụ, sống tại khu tập thể Nghĩa Tân, vẫn đều đặn tự đi đến Trạm Y tế phường Nghĩa Đô để điều trị, phục hồi chức năng sau đột quỵ bằng phương pháp y học cổ truyền.
Đầu tháng 8, ông Thụ bị đột quỵ và được cấp cứu, điều trị tại Bệnh viện E. Sau giai đoạn điều trị tích cực, sức khỏe dần ổn định, song di chứng khiến nửa người bên trái còn yếu, khả năng vận động hạn chế và cần tiếp tục phục hồi chức năng.
Ban đầu, ông lựa chọn điều trị tại bệnh viện tuyến trung ương. Tuy nhiên, số lượng người bệnh lớn, trong khi việc đi lại thường xuyên gây nhiều bất tiện. Qua Cổng thông tin điện tử phường và trang thông tin của Trạm Y tế phường Nghĩa Đô, ông biết thêm các dịch vụ đang được triển khai tại cơ sở và quyết định chuyển về điều trị tại trạm y tế.
Sau một thời gian châm cứu kết hợp phục hồi chức năng, sức khỏe của ông có chuyển biến tích cực. Từ trải nghiệm của bản thân, ông Thụ còn giới thiệu người thân, bạn bè đến đây thăm khám, điều trị.
“Trực tiếp điều trị, tôi thấy đội ngũ y, bác sĩ tận tình, chuyên môn tốt. Điều thuận lợi nhất là chúng tôi được chăm sóc sức khỏe ngay tại địa phương, giảm đáng kể thời gian, công sức đi lại”, ông Thụ chia sẻ.
Ông Phan Văn Thụ, 71 tuổi, sống tại khu tập thể Nghĩa Tân
Không chỉ phục hồi chức năng khi người dân đã mắc bệnh, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại cơ sở còn hướng mạnh vào phòng bệnh và duy trì sức khỏe.
Vào chiều thứ ba và thứ năm hằng tuần, nhiều người cao tuổi trên địa bàn phường Nghĩa Đô lại có mặt tại Trạm Y tế phường để tập dưỡng sinh. Dưới sự hướng dẫn của cán bộ y tế, các động tác được thực hiện chậm rãi, vừa sức, phù hợp với thể trạng từng người.
Với bà Nguyễn Thị Loan, phố Nghĩa Tân, những buổi tập đã trở thành một phần quen thuộc trong tuần. Ngoài duy trì vận động, đây còn là dịp để bà gặp gỡ bạn bè, trò chuyện và cùng nhau hình thành thói quen chăm sóc sức khỏe.
Theo ThS.BS Nguyễn Hải Yến, Giám đốc Trạm Y tế phường Nghĩa Đô, luyện tập phù hợp giúp người cao tuổi duy trì khả năng vận động, hỗ trợ kiểm soát huyết áp và một số bệnh chuyển hóa. Cùng với tập luyện, người cao tuổi được khám, lập hồ sơ theo dõi, tư vấn dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn và kiểm soát các yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm.
Cách tiếp cận tương tự cũng được triển khai tại nhiều địa bàn với những hình thức khác nhau. Tại Tây Hồ, mô hình “Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày” kết hợp yoga, thiền, dưỡng sinh, phục hồi chức năng với theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng và các hoạt động văn hóa, giải trí. Tại Phúc Lợi, chăm sóc sức khỏe được gắn với “Nhà văn hóa hạnh phúc”, tạo không gian để người cao tuổi vừa luyện tập, vừa tham gia các câu lạc bộ và sinh hoạt cộng đồng.
Cùng với người cao tuổi, Hà Nội cũng đặc biệt chú trọng chăm sóc sức khỏe trẻ em.
Cuối tháng 8, tại phân hiệu Tô Vĩnh Diện, Trường Tiểu học Cát Linh, phường Ô Chợ Dừa, các bàn khám được bố trí ngay trong trường. Học sinh theo từng lớp lần lượt được kiểm tra thể lực, mắt, tai mũi họng, răng hàm mặt...
Chỉ trong buổi sáng, 622 học sinh được khám. Sau lượt kiểm tra, em Dương Hoàng Khánh Chi, học sinh lớp 3A2, nhận ra mình cần chú ý hơn đến việc chăm sóc mắt và răng miệng.
Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Cát Linh Bùi Thị Hòa, khám sức khỏe định kỳ giúp nhà trường và phụ huynh nắm bắt tình trạng sức khỏe của học sinh, kịp thời phát hiện các vấn đề về thị lực, răng miệng, dinh dưỡng để có biện pháp chăm sóc phù hợp.
Việc tổ chức khám được điều chỉnh theo đặc thù từng địa bàn. Với hơn 22.000 học sinh, xã Hoài Đức phải phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức tổ chức các đoàn khám lưu động tại trường, dự kiến mỗi ngày khám khoảng 1.000-1.500 em. Trong khi đó, tại Minh Châu - xã đảo duy nhất của Hà Nội - việc đưa bác sĩ về địa bàn có ý nghĩa đặc biệt khi khoảng cách và điều kiện đi lại từng khiến nhiều gia đình gặp khó khăn mỗi khi trẻ cần kiểm tra sức khỏe. Đợt phối hợp với Bệnh viện Đa khoa Sơn Tây đã giúp 1.256 trẻ em, học sinh được khám ngay tại nơi sinh sống.
Điều quan trọng không chỉ nằm ở số người được khám mà còn ở việc kết quả khám được sử dụng như thế nào sau đó. Kết quả được cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử, tích hợp với học bạ điện tử; những trường hợp phát hiện bệnh hoặc yếu tố nguy cơ tiếp tục được tư vấn, theo dõi và chuyển tuyến khi cần. Qua đó, mỗi đợt khám trở thành một mắt xích trong quá trình theo dõi sức khỏe lâu dài của trẻ.
Đưa dịch vụ về gần dân mới là bước đầu. Để người dân thực sự lựa chọn tuyến cơ sở, các trạm y tế phải có những dịch vụ phù hợp với mô hình bệnh tật và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của từng địa bàn. Y học cổ truyền đang là một trong những thế mạnh được nhiều trạm y tế phát huy.
Tại Trạm Y tế phường Nghĩa Đô, khoảng một nửa số người đến khám mỗi ngày lựa chọn các dịch vụ y học cổ truyền, chủ yếu điều trị các bệnh thường gặp ở người trung niên, cao tuổi như đau vai gáy, đau lưng, thoái hóa cột sống, khớp gối, đau thần kinh tọa, đau đầu, mất ngủ...
Xu hướng này cũng thể hiện rõ tại phường Kiến Hưng. Phòng khám Y học cổ truyền của Trạm Y tế phường mới hoạt động từ đầu tháng 4-2026, ban đầu tiếp nhận khoảng 7-8 người bệnh mỗi ngày, đến nay đã tăng lên khoảng 30 lượt/ngày, với tổng cộng 1.868 lượt điều trị.
Theo bác sĩ Đinh Thị Quỳnh, Trưởng Phòng Y học cổ truyền, Trạm Y tế phường Kiến Hưng, trên địa bàn có làng nghề rèn Đa Sỹ, nhiều lao động thường xuyên phải mang vác nặng hoặc làm việc lâu trong một tư thế. Vì vậy, các bệnh về cột sống, cổ vai gáy, thoái hóa khớp khá phổ biến. Cùng với quá trình già hóa dân số, trạm tập trung triển khai những kỹ thuật phù hợp như châm cứu, điện châm, xoa bóp, bấm huyệt, giác hơi, cứu ngải, vật lý trị liệu và kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại.
Bên cạnh nâng cao năng lực chuyên môn, các trạm y tế cũng chủ động đổi mới cách thức truyền thông nhằm giúp người dân hiểu rõ hơn về năng lực và các dịch vụ đang được cung cấp tại tuyến cơ sở. Nhiều trạm y tế xã, phường đã xây dựng trang thông tin, fanpage chính thức, thường xuyên cập nhật hoạt động khám, chữa bệnh, các dịch vụ đang triển khai; đồng thời đưa thông tin đến người dân qua Cổng thông tin điện tử của địa phương, các nhóm Zalo của tổ dân phố. Thực tế tại Nghĩa Đô và Kiến Hưng cho thấy, nâng cao năng lực y tế cơ sở trước hết cần xuất phát từ mô hình bệnh tật và nhu cầu thực tế của cộng đồng, phát huy những dịch vụ phù hợp với khả năng của tuyến cơ sở.
Đây cũng là hướng đi Hà Nội đang thúc đẩy trên toàn thành phố. Bên cạnh phát huy thế mạnh của từng trạm y tế, ngành Y tế tăng cường kết nối với các bệnh viện nhằm hỗ trợ chuyên môn, chuyển giao kỹ thuật và đưa nguồn lực y tế chất lượng cao về cơ sở. Hà Nội có hệ thống bệnh viện trung ương, bộ, ngành, bệnh viện của thành phố, trường đại học và viện nghiên cứu tập trung trên địa bàn. Đây là nguồn lực quan trọng để hỗ trợ 126 xã, phường trong bối cảnh địa bàn rộng, dân số đông và năng lực y tế cơ sở chưa đồng đều.
Việc hỗ trợ tuyến cơ sở đang được cụ thể hóa bằng các hoạt động đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và đưa bác sĩ về địa bàn. Trong những đợt khám tại Từ Liêm, Xuân Phương, Tây Mỗ, Nghĩa Đô..., Bệnh viện Đa khoa Y học cổ truyền Hà Nội đã huy động đội ngũ y, bác sĩ cùng trang thiết bị, giúp người dân được khám nhiều chuyên khoa, thực hiện xét nghiệm, chụp X-quang ngay tại nơi sinh sống.
Qua đó, sự phối hợp giữa bệnh viện và các trạm y tế ngày càng chặt chẽ, góp phần hình thành cơ chế phân tuyến hợp lý. Các bệnh thông thường, bệnh mạn tính ổn định được quản lý tại địa phương; những trường hợp cần kỹ thuật chuyên sâu được phát hiện, chuyển tuyến kịp thời. Cùng với đó, kiến thức và kỹ thuật từ tuyến trên được chuyển giao, góp phần nâng cao năng lực cho đội ngũ y tế tuyến cơ sở.
Khi năng lực được củng cố, danh mục dịch vụ ngày càng đáp ứng sát nhu cầu cộng đồng, trạm y tế sẽ trở thành địa chỉ thuận tiện để người dân tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, thay vì chủ yếu gắn với tiêm chủng và y tế dự phòng. Đây cũng là nền tảng để Hà Nội hiện thực hóa mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục và suốt vòng đời.
----------------------------------------------
Thực hiện: Lê Thắm - Thiết kế: Phạm Thắng