PISA 2025 ghi nhận thái độ học tập tích cực của học sinh Việt Nam

PISA là Chương trình đánh giá học sinh quốc tế do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) tổ chức, dành cho học sinh 15 tuổi. Việt Nam tiếp tục là minh chứng cho thấy, một quốc gia có mức thu nhập còn thấp vẫn có thể đạt kết quả toán và khoa học tương đương nhiều nước OECD.

Đây là lần đầu tiên Việt Nam chuyển từ làm bài trên giấy sang làm bài trên máy tính với 7.353 học sinh thuộc 194 trường hoàn thành khảo sát. Khoa học là lĩnh vực trọng tâm; toán và đọc hiểu là các lĩnh vực phụ.

Tại chu kỳ này, học sinh Việt Nam đạt trung bình 457 điểm khoa học, 443 điểm toán, 392 điểm đọc hiểu và 461 điểm giải quyết vấn đề bằng máy tính. Khoa học là lĩnh vực có kết quả tương đối tích cực: 71% học sinh đạt từ Mức 2 trở lên, gần mức 74% của OECD. Ở toán, tỷ lệ này là 58%, so với 65% của OECD.

Trong PISA, mức 2 được xem là mức năng lực cơ bản. Ở mức này, học sinh bắt đầu có thể dùng kiến thức và thông tin để xử lý những tình huống quen thuộc trong thực tế. Với đọc hiểu, chỉ 41% học sinh Việt Nam đạt từ mức 2 trở lên, trong khi trung bình OECD là 69%. Số học sinh đạt mức năng lực cao cũng còn ít.

Những con số này đặt giáo dục Việt Nam trước hai yêu cầu song hành: Nâng mặt bằng năng lực tối thiểu cho số đông, nhất là đọc hiểu, đồng thời tạo điều kiện để phát triển nhóm học sinh có năng lực ở mức cao.

Khoảng 31% học sinh Việt Nam nằm trong nhóm có điều kiện kinh tế - xã hội thấp nhất nếu so trên thang quốc tế. Dù vậy, nhóm này đạt trung bình 425 điểm khoa học, được OECD ghi nhận là một trong những kết quả cao khi so với học sinh có hoàn cảnh tương tự ở các nước khác.

PISA 2025 ghi nhận thái độ học tập tích cực của học sinh Việt Nam, sự hỗ trợ của giáo viên là một lợi thế rõ nét. Bên cạnh khả năng thích ứng với công nghệ, PISA 2025 cũng ghi nhận ý thức tích cực của học sinh Việt Nam đối với các vấn đề môi trường.

Học sinh Việt Nam dành trung bình 2,2 giờ mỗi ngày sử dụng thiết bị số tại trường cho hoạt động học tập, cao hơn mức 1,7 giờ của OECD. Đồng thời, các em dành khoảng 1,5 giờ mỗi ngày cho hoạt động không phục vụ học tập, so với 1,1 giờ của OECD.

94% học sinh dùng chatbot AI để hỗ trợ học tập; 82% dùng AI để nghiên cứu sơ bộ một chủ đề mới; 86% dùng để tóm tắt văn bản và 88% dùng để soạn thảo văn bản cho bài tập.

Tuy nhiên, kết quả PISA 2025 không nên chỉ được nhìn qua điểm số hoặc thứ hạng; cần phân tích kỹ hơn theo vùng miền, giới tính, hoàn cảnh gia đình và môi trường học tập, sau đó kết hợp với dữ liệu trong nước. Cách làm này sẽ giúp xác định học sinh nào cần hỗ trợ, đang khó ở đâu và giải pháp nào phù hợp nhất.