Hà Nội xây dựng Vùng phát thải thấp:Từng bước thay đổi thói quen sử dụng phương tiện “xanh” của người dân

Tầm nhìn dài hạn mang tính bước ngoặt

Đô thị hóa nhanh chóng cùng sự gia tăng áp lực từ phương tiện giao thông cá nhân từ lâu đã trở thành lực cản lớn đối với chất lượng sống của người dân Thủ đô. Trong bối cảnh ô nhiễm không khí và ùn tắc giao thông tại khu vực lõi nội đô luôn là vấn đề "nóng", việc triển khai Vùng phát thải thấp được xem là bước đi mang tính bước ngoặt, thể hiện tầm nhìn dài hạn và quyết tâm chính trị rất cao của thành phố Hà Nội.

Tuy nhiên, mọi chủ trương dù đúng đắn đến đâu cũng chỉ có thể đi vào cuộc sống nếu nhận được sự ủng hộ, đồng thuận từ phía nhân dân và giới chuyên môn. Nhìn vào bức tranh hạ tầng giao thông Thủ đô hiện nay, không khó để nhận ra những chuyển biến mang tính nền tảng. Hệ thống vận tải hành khách công cộng đã và đang có sự bứt phá mạnh mẽ cả về lượng và chất, từ mạng lưới xe buýt phủ rộng, các tuyến đường sắt đô thị hiện đại cho đến dịch vụ xe đạp công cộng thân thiện với môi trường.

Đánh giá về tính thời điểm và cơ sở thực tiễn của chính sách này, Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Xuân Cơ, Hội Kinh tế Môi trường Việt Nam khẳng định hệ thống giao thông công cộng của thành phố từng bước được đầu tư, mạng lưới xe buýt được nâng cao chất lượng, xe đạp công cộng cũng đã được đưa vào khai thác. Tất cả những điều đó cho thấy Hà Nội đã có sự chuẩn bị cần thiết. Đến thời điểm này, từ Trung ương đến thành phố đều có sự đồng thuận trong triển khai. Vì vậy, việc thực hiện vùng phát thải thấp vào lúc này là hợp lý.

Là một người dân được hưởng lợi trực tiếp từ những chính sách, thay đổi của thành phố, chị Nguyễn Thu Phương, phố Hàng Khay, phường Hoàn Kiếm chia sẻ sự nhất trí cao với chủ trương của thành phố nhằm hướng tới xây dựng một môi trường sống sạch và văn minh hơn. "Tôi mong muốn thành phố tiếp tục đầu tư, bố trí thêm các trạm trung chuyển để người dân di chuyển dễ dàng hơn, cũng như gia tăng các điểm sạc xe điện nhằm đáp ứng nhu cầu thực tế của cư dân trên địa bàn", chị Phương bày tỏ.

Sự đồng điệu giữa góc nhìn của chuyên gia và kỳ vọng của người dân cho thấy chính sách Vùng phát thải thấp hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển chung và đáp ứng đúng nhu cầu cấp thiết về một không gian sống an toàn, trong lành của cộng đồng.

Hạ tầng đồng bộ, kết nối giao thông xanh

Để chính sách khuyến khích người dân chuyển sang sử dụng vận tải hành khách công cộng không rơi vào tình trạng kêu gọi chung chung, thành phố Hà Nội đã triển khai kỹ lưỡng hệ thống hạ tầng đệm.

Liên quan đến vấn đề này, Phó Trưởng phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông, Sở Xây dựng Hà Nội Lương Đức Thắng cho biết phạm vi thí điểm được lựa chọn có một vùng lõi đủ điển hình. Lựa chọn này tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan chuyên môn đánh giá chính xác, toàn diện tác động của chính sách, làm cơ sở thực tiễn vững chắc để nghiên cứu và nhân rộng mô hình ra các khu vực khác trong thời gian tới.

Theo đó, Sở Xây dựng đã chủ động phối hợp với chính quyền các phường rà soát, bố trí 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện nằm ngay trong và lân cận khu vực Vành đai 1. Thành phố cũng đã hoạch định và bố trí 10 bãi đỗ xe trung chuyển lớn đặt tại các cửa ngõ quan trọng như Yên Phụ, Trần Khát Chân, Cầu Giấy, Trần Khánh Dư, Trần Quang Khải và khu vực Công viên Thủ Lệ.

"Hệ thống bãi đỗ xe này giữ vai trò như những màng lọc, tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân yên tâm gửi xe cá nhân và chuyển tiếp sang các phương tiện giao thông công cộng một cách dễ dàng", ông Lương Đức Thắng nhấn mạnh.

Cùng với bãi đỗ xe, bài toán kết nối "chặng đầu - chặng cuối"cũng được tính toán rất chi tiết. Tại các địa bàn có mật độ giao thông và di sản cao như phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, 44 trạm xe đạp công cộng với 456 đầu xe đã được đưa vào vận hành. Sự xuất hiện của những chiếc xe đạp màu xanh không chỉ tăng cường khả năng kết nối linh hoạt giữa các điểm dừng xe buýt, bãi đỗ xe với các ngõ ngách, cơ quan, công sở mà còn tạo nên một nét văn hóa di chuyển mới vô cùng nhã nhặn, văn minh giữa lòng Thủ đô.

Bên cạnh giao thông công cộng truyền thống, xu hướng chuyển đổi sang phương tiện giao thông sử dụng năng lượng sạch cũng nhận được sự đòn bẩy mạnh mẽ từ hạ tầng. Thành phố đã chấp thuận chủ trương triển khai 89 vị trí trạm sạc tích hợp tủ đổi pin tại các điểm công cộng.

Tính đến nay, toàn địa bàn Hà Nội đã có hơn 2.300 vị trí trạm sạc với trên 10.200 cổng sạc và khoảng 1.650 tủ đổi pin. Đánh giá từ ngành chức năng cho thấy, mạng lưới hạ tầng năng lượng này về cơ bản đã đáp ứng tốt nhu cầu sử dụng hiện tại và sẽ tiếp tục được đầu tư, mở rộng bổ sung linh hoạt dựa trên diễn biến thực tế của tiến trình chuyển đổi phương tiện từ phía người dân.

Một điểm sáng rất rõ trong tư duy quản lý của thành phố Hà Nội khi thực hiện thí điểm Vùng phát thải thấp chính là sự chủ động, linh hoạt và không rập khuôn, máy móc.

Theo ông Lương Đức Thắng, trong suốt quá trình thí điểm, các ngành chức năng sẽ cử lực lượng theo dõi sát sao nhu cầu đi lại thực tế của người dân. Khi các điều kiện phục vụ của hệ thống vận tải công cộng từng bước được cải thiện và nâng cao chất lượng, thói quen đi lại của người dân sẽ dần chuyển dịch, kéo theo sự thay đổi về quy mô và lưu lượng hành khách trên từng trục đường, từng khu vực. Trên cơ sở dữ liệu giám sát thực tế đó, cơ quan quản lý sẽ tiến hành phân tích, đánh giá nhu cầu theo từng tuyến, từng điểm dừng và từng khung giờ cao điểm hay thấp điểm để kịp thời điều chỉnh tần suất chuyến, linh hoạt thay đổi sức chứa của xe buýt sao cho tối ưu và phù hợp nhất.

Nói về công tác kiểm soát phương tiện phát thải cao trong Vùng phát thải thấp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn cho biết Hà Nội đang từng bước hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chuyển đổi phương tiện. HĐND thành phố đã ban hành các nghị quyết về hỗ trợ chuyển đổi phương tiện giao thông từ sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch, khuyến khích sử dụng giao thông công cộng và phát triển vận tải, hạn chế phương tiện cá nhân vào khu vực trung tâm. Đây là cơ sở quan trọng để từng bước kiểm soát phương tiện phát thải cao trong Vùng phát thải thấp.

Theo ông Nguyễn Minh Tấn, thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ, phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện xanh, tăng cường quan trắc chất lượng không khí, hoàn thiện hệ thống quản lý thông minh và tiếp tục công khai thông tin về phạm vi, lộ trình, chính sách hỗ trợ để người dân, doanh nghiệp chủ động thực hiện.

Thành phố khẳng định việc xây dựng Vùng phát thải thấp được triển khai từng bước, có lộ trình, có đánh giá tác động và lấy hỗ trợ, tạo điều kiện cho người dân chuyển đổi làm nguyên tắc xuyên suốt, hướng tới mục tiêu cải thiện chất lượng môi trường không khí, phát triển giao thông công cộng hiện đại và xây dựng Thủ đô xanh, văn minh, bền vững.