Năm học mới: Chủ động phòng, chống bạo lực học đường

Tăng cường phối hợp giữa gia đình và nhà trường

Vụ việc xảy ra ngày 4-9 tại một trường học trên địa bàn xã Thạnh An, thành phố Hồ Chí Minh, trong đó một học sinh dùng hung khí khiến 5 học sinh khác bị thương đang thu hút sự quan tâm của dư luận, đồng thời đặt ra yêu cầu về việc phòng ngừa bạo lực học đường.

Theo thông tin bước đầu từ cơ quan chức năng, học sinh gây ra vụ việc từng có thời gian điều trị stress, trạng thái tâm lý không ổn định và tiếp cận một số nội dung tiêu cực trên mạng xã hội. Hiện sức khỏe các học sinh bị thương đã ổn định và đang tiếp tục được theo dõi, điều trị, còn phía cơ quan công an đang điều tra, làm rõ vụ việc.

Thực tế cho thấy, bạo lực học đường không phải vấn đề mới. Trong môi trường học đường, nhiều mâu thuẫn bắt nguồn từ những nguyên nhân rất nhỏ, nhưng nếu không được phát hiện, tháo gỡ kịp thời có thể trở nên phức tạp.

Đáng lưu ý, học sinh ngày nay chịu tác động từ nhiều nguồn thông tin, trong đó có những nội dung thiếu lành mạnh trên không gian mạng. Ở lứa tuổi đang hình thành nhân cách, khả năng nhận biết, sàng lọc thông tin và kiểm soát hành vi còn hạn chế, vì vậy sự đồng hành của gia đình và nhà trường có ý nghĩa quan trọng.

Nhà giáo ưu tú, Tiến sĩ Nguyễn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch Hội Tâm lý Giáo dục Hà Nội, nguyên Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục, Ban Khoa giáo Trung ương cho rằng, những năm gần đây, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có nhiều chủ trương về công tác tâm lý học đường nhằm hỗ trợ học sinh, nhất là lứa tuổi vị thành niên. Gia đình, nhà trường cần phối hợp chặt chẽ, dành thời gian quan tâm, lắng nghe, kịp thời định hướng để các học sinh có hành vi tốt.

Quy định mỗi trường học có một định biên làm công tác tư vấn học đường, đồng thời bố trí không gian phù hợp cho hoạt động này cho thấy Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày càng coi trọng công tác tâm lý học đường. Nếu được triển khai thực chất, đây sẽ là một trong những giải pháp quan trọng góp phần hỗ trợ học sinh và phòng ngừa những tình huống phức tạp.

Thông tư số 18/2025/TT-BGDĐT về hướng dẫn công tác tư vấn học đường và công tác xã hội trong trường học, có hiệu lực từ ngày 31-10-2025 xác định mục tiêu của hoạt động này là nâng cao năng lực cho người học trong phòng ngừa, nhận diện khó khăn, giải quyết, tìm kiếm sự trợ giúp phù hợp đối với các vấn đề về học tập, tâm lý và quan hệ xã hội. Hoạt động tư vấn cũng góp phần rèn luyện kỹ năng sống, tăng cường ý chí, bản lĩnh, nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, hình thành cách ứng xử phù hợp.

Bên cạnh tư vấn trực tiếp, các nhà trường cần chú trọng giáo dục kỹ năng sử dụng mạng xã hội an toàn, giúp học sinh nhận diện thông tin độc hại, nội dung bạo lực, lừa đảo và những nguy cơ trên môi trường số. Sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, lực lượng công an địa phương và các tổ chức Đoàn, Đội cần được duy trì thường xuyên để kịp thời hỗ trợ học sinh.

Về phía phụ huynh, việc đồng hành với con không nên chỉ dừng ở điểm số, thành tích mà cần quan tâm đến cảm xúc, các mối quan hệ và những thay đổi trong hành vi. Khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, gia đình cần chủ động trao đổi với nhà trường để có biện pháp hỗ trợ phù hợp.

Phòng ngừa từ sớm, xây dựng môi trường an toàn

Trong nhiệm vụ, giải pháp năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu các địa phương, cơ sở giáo dục chủ động phòng, chống bạo lực học đường, xâm hại trẻ em, tệ nạn xã hội; tăng cường tư vấn tâm lý, bảo vệ trẻ em trước các nguy cơ bạo lực, xâm hại trên môi trường mạng; nghiên cứu giải pháp bảo đảm môi trường số an toàn cho trẻ vị thành niên.

Bộ cũng yêu cầu siết chặt kỷ cương, bảo đảm an ninh, an toàn trường học; đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục và tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương trong bảo đảm an toàn cho người học.

Đáng chú ý, trong hướng dẫn thực hiện công tác học sinh, sinh viên năm học 2026-2027, Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ xử lý các vụ việc đã xảy ra sang ưu tiên nhận diện, phòng ngừa và can thiệp sớm. Các nhà trường cần nắm bắt diễn biến tâm lý, tình hình lớp học hằng ngày để kịp thời hóa giải mâu thuẫn, không để những xung đột kéo dài dẫn đến bạo lực.

Cùng với đó, cần phát huy hiệu quả của tổ tư vấn tâm lý học đường, rà soát các kênh tiếp nhận thông tin và duy trì liên lạc với gia đình để cùng nhận diện, tháo gỡ những vướng mắc của học sinh từ sớm, không để các em bị cô lập hoặc kỳ thị.

Cô Hoàng Thị Diễm, chuyên gia tư vấn tâm lý học đường, Trường Tiểu học - THCS - THPT Ngôi sao Hoàng Mai (Hà Nội) chia sẻ: Ngay từ đầu năm học, công tác tư vấn tâm lý và phòng, chống bạo lực học đường cần được nhà trường xác định là một phần của hệ sinh thái chăm sóc, bảo đảm an toàn cho học sinh.

“Đầu năm học là thời điểm học sinh bước vào nhiều thay đổi: Môi trường học tập mới, lớp mới, giáo viên mới, các mối quan hệ bạn bè mới và những yêu cầu học tập mới. Đây cũng là giai đoạn rất quan trọng để nhà trường chủ động phòng ngừa và nhận diện sớm những khó khăn về cảm xúc, hành vi, quan hệ bạn bè, khả năng thích nghi cũng như các dấu hiệu liên quan đến bắt nạt, bạo lực hoặc nguy cơ mất an toàn đối với học sinh”, cô Diễm bày tỏ.

Khi học sinh được học tập trong một môi trường an toàn, được tôn trọng, lắng nghe và hỗ trợ, chất lượng giáo dục mới có nền tảng để phát triển bền vững. Vì thế, chủ động phòng ngừa bạo lực học đường, làm tốt công tác tư vấn tâm lý ngay đầu năm học cũng chính là một yêu cầu của giáo dục thực chất, hướng tới sự phát triển toàn diện của người học.