Những nỗ lực tích cực
Việc Washington cử hai đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Nga, gặp Tổng thống Nga Vladimir Putin và ngay sau đó tiếp tục tới Ukraine cho thấy Mỹ đang tích cực tìm kiếm khả năng thu hẹp khác biệt giữa hai bên, mở đường cho một giải pháp ngoại giao để chấm dứt cuộc xung đột tại Ukraine.
Tại Nga, Tổng thống Vladimir Putin đã tiếp hai đặc phái viên trong khoảng 3 giờ. Dẫu kết quả cụ thể của cuộc trao đổi không được hai bên công bố, song theo những thông tin được tiết lộ cho báo chí cả hai phía đều đánh giá tích cực về hoạt động ngoại giao này. Nội dung trao đổi không chỉ xoay quanh về cuộc chiến ở Ukraine mà còn cả về một số dự án hợp tác kinh tế, thương mại giữa Nga và Mỹ.
Thời điểm của động thái ngoại giao được cho là đặc biệt quan trọng này, theo giới quan sát rất đáng chú ý. Đó là, cuộc chiến tại Ukraine và câu hỏi ai thắng, ai thua cũng như khi nào cuộc xung đột kết thúc và kết thúc với kết cục như thế nào, hiện vẫn chưa thể có được câu trả lời. Chiến trường không tạo ra được một lời giải quyết định, thì trên bàn ngoại giao, các lập trường vẫn còn cách xa nhau. Trong khi đó, cái giá về kinh tế, chính trị của cuộc chiến tiếp tục gia tăng đối với tất cả các bên liên quan kể cả trực tiếp hay gián tiếp.
Về cuộc xung đột này, Tổng thống Mỹ Donald Trump đối diện rủi ro chính trị, bởi ông đã từng nhiều lần tuyên bố quả quyết sẽ chấm dứt cuộc chiến một cách nhanh chóng, nhưng đến nay vẫn chưa làm được.
Bên cạnh đó, Tổng thống Donald Trump vẫn chưa tìm ra giải pháp giúp thoát khỏi cuộc chiến tranh với Iran, trong khi thời điểm bầu cử Quốc hội Mỹ giữa nhiệm kỳ ngày càng đến gần. Không những thế, chính sách đối nội cũng không hoàn toàn thuận lợi với chính quyền của ông Donald Trump hiện nay.
Để giải bài toán kép về chính sách đối ngoại lẫn đối nội, việc cử đặc phái viên đi Nga và Ukraine được xem là nỗ lực của Tổng thống Donald Trump nhằm khởi động lại tiến trình đàm phán, qua đó giúp Mỹ giữ vai trò điều phối và thúc đẩy các bên tiến tới một giải pháp. Vì vậy, kết quả thực chất của động thái ngoại giao trên là Mỹ và Nga đã khởi động lại kênh đối thoại cấp cao trực tiếp.
Với bước đi này, Tổng thống Donald Trump dường như đang làm một phép thử kép: Trước hết thăm dò xem Nga muốn gì và có thể nhượng bộ đến đâu, sau đó tìm hiểu Ukraine có thể chấp nhận đến đâu, tìm kiếm khoảng không giữa hai giới hạn. Xa hơn, Mỹ muốn theo đuổi ba mục tiêu. Thứ nhất là tìm cách chấm dứt cuộc chiến để biến lời hứa của Tổng thống Donald Trump thành thành quả chính trị. Thứ hai là xác định xem phía Nga có thực sự muốn tiến tới giải pháp hòa bình giúp chấm dứt chiến tranh vào thời điểm hiện tại hay chưa. Thứ ba là xem phía Ukraine có sẵn sàng chấp nhận một thỏa thuận để đổi lấy hòa bình và bảo đảm an ninh hay không?
Về phần mình, Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp đặc phái viên của Tổng thống Donald Trump trước hết để duy trì kênh đối thoại cấp cao giữa Nga và Mỹ, nhằm tranh thủ ảnh hưởng cá nhân của Tổng thống Donald Trump, khuyến khích ông gia tăng áp lực đối với Ukraine, qua đó tiếp tục nắm giữ vai trò quyết định chiều hướng và cấp độ diễn biến của tiến trình đàm phán hòa bình.
Bất luận kết quả của cuộc đàm phán thế nào, với chuyến đi này, phía Mỹ đã làm sống động trở lại nỗ lực ngoại giao hướng tới giải pháp hòa bình giúp chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine trong thời gian tới.