Bài 3: Bãi xe "lưỡng dụng" – giải pháp tạm cho các khu chung cư cao tầng
Tại các khu đô thị mới như Định Công, Trung Hòa – Nhân Chính, Nam Từ Liêm và đặc biệt là Hoàng Liệt, bài toán giao thông tĩnh đang trở thành áp lực đè nặng lên hạ tầng dân sinh. Tình trạng chung cư cao tầng không có hầm để ô tô, quỹ đất bãi đỗ theo quy hoạch bị chậm triển khai hoặc thiếu hụt khiến không gian công cộng bị chiếm dụng nghiêm trọng.
Tại các khu đô thị mới như Định Công, Trung Hòa – Nhân Chính, Nam Từ Liêm và đặc biệt là Hoàng Liệt, bài toán giao thông tĩnh đang trở thành áp lực đè nặng lên hạ tầng dân sinh. Tình trạng chung cư cao tầng không có hầm để ô tô, quỹ đất bãi đỗ theo quy hoạch bị chậm triển khai hoặc thiếu hụt khiến không gian công cộng bị chiếm dụng nghiêm trọng.
Nhận định về thực trạng này, PGS.TS Nguyễn Hồng Thái nhấn mạnh: “Khu đô thị HH Linh Đàm, với 12 tòa chung cư cao tầng là một điển hình của Hà Nội cho bài toán quy hoạch giao thông tĩnh. Với khoảng 40.000 dân sinh sống, đã nhiều năm nay, cách giải quyết của phường Hoàng Liệt chỉ là phần ngọn”.
Theo các chuyên gia quy hoạch, việc phường Hoàng Liệt với hàng chục tòa chung cư hiện không còn quỹ đất, cũng không thể bổ sung tầng ngầm thì tình trạng bãi xe không phép, bãi xe dù vẫn sẽ tiếp tục tồn tại, gây ảnh hưởng tiêu cực đến trật tự đô thị, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ (PCCC) và làm thất thoát nghĩa vụ thuế. Khi nhu cầu thực tế của người dân quá lớn, việc xử lý hành chính đơn thuần chỉ mang tính giải quyết phần ngọn. Do đó, chính quyền cần nhanh chóng tìm ra mô hình quản lý phù hợp, chủ động kiểm tra và cấp phép công khai, minh bạch để lập lại kỷ cương hạ tầng. Vấn đề là ai sẽ tiên phong “thử nghiệm mô hình mới” để tháo gỡ vướng mắc kéo dài hơn một thập kỷ qua tại các khu đô thị.
Theo các chuyên gia Sở Xây dựng, bãi xe lưỡng dụng là giải pháp tận dụng linh hoạt các quỹ đất trống chưa triển khai dự án, đất công thuê ngắn hạn hoặc diện tích công cộng, đường nội bộ trong khu dân cư kết hợp làm nơi trông giữ phương tiện tạm thời, song song với chức năng chính hoặc trong thời gian chờ thực hiện theo quy hoạch ban đầu.
Mô hình này mang lại nhiều tác động tích cực nhằm hạ nhiệt điểm nóng: giải quyết ngay nhu cầu đỗ xe cấp thiết của cư dân, hạn chế tình trạng đỗ xe tràn lan lòng đường, vỉa hè gây ùn tắc và mất an toàn giao thông; tối ưu hóa nguồn lực đất đai bị bỏ hoang; đồng thời minh bạch quản lý, đưa các điểm trông giữ tự phát vào khuôn khổ an toàn PCCC và chống thất thu ngân sách.
Điểm khó là việc cấp phép bãi xe lưỡng dụng đòi hỏi năng lực quản lý của đội ngũ cán bộ địa phương cùng sự công khai, minh bạch. Nếu không, giải pháp này sẽ trở thành việc hợp thức hóa cái sai này bằng một cái sai khác, làm tình hình vốn đã phức tạp lại càng phức tạp thêm.
Trước áp lực gay gắt về hạ tầng giao thông tĩnh, Thường trực Đảng ủy phường Hoàng Liệt đã quyết định tiên phong vào cuộc để giải quyết triệt để “điểm nóng” dân sinh này. Đây là vấn đề cử tri Hoàng Liệt liên tục chất vấn qua nhiều kỳ tiếp xúc và đã được đưa thẳng vào Nghị quyết Đại hội Đảng bộ phường nhiệm kỳ 2026-2030 để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo.
Sự vào cuộc quyết liệt bắt nguồn từ niềm tin vững chắc vào năng lực, phẩm chất và bản lĩnh dám nghĩ, dám làm của đội ngũ cán bộ cơ sở. Đồng thời, địa phương chú trọng xây dựng cơ chế giám sát đa tầng, công khai và minh bạch trong việc rà soát, đề xuất mô hình bãi xe lưỡng dụng. Đây chính là chìa khóa giúp Hoàng Liệt vừa tháo gỡ bức xúc của cư dân, vừa giữ vững kỷ cương quản lý đô thị.
Để giải quyết dứt điểm bài toán bãi đỗ xe, các đơn vị chức năng đã đồng loạt vào cuộc phối hợp liên ngành. Sở Xây dựng Hà Nội, Phòng Kinh tế – Hạ tầng – Đô thị, Công an phường, Đội CSGT số 14 cùng Đội thuế Hoàng Mai đã trực tiếp kiểm tra thực địa, rà soát từng ô đất trống và thống kê chính xác nhu cầu phương tiện của cư dân. Từ dữ liệu thực tế, các bên phối hợp xây dựng phương án quản lý bãi xe lưỡng dụng chi tiết, bảo đảm tiêu chuẩn an toàn PCCC, phân luồng giao thông và thực hiện nghiêm nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.
Đoàn liên ngành đã làm việc, báo cáo Thành phố, Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Tài chính làm rõ đặc thù phường Hoàng Liệt là địa bàn có mật độ chung cư dày đặc nhưng hạ tầng giao thông tĩnh chưa đáp ứng kịp. Việc cấp phép bãi xe lưỡng dụng là một giải pháp hạ nhiệt, tạo điều kiện cho người dân có chỗ đỗ xe hợp pháp, hạn chế phương tiện dừng đỗ sai quy định.
Thực tế ghi nhận: 23 tòa chung cư cũ (Bán đảo Linh Đàm và X2 Bắc Linh Đàm): Do Tổng Công ty HUD đầu tư, không có tầng hầm để ô tô, tầng 1 chỉ đủ chỗ cho xe máy, xe đạp. Ban quản trị phải tự tổ chức sắp xếp phương tiện tại khu vực công cộng và đường nội bộ.
Chung cư VP3, VP5 (Tập đoàn Mường Thanh): Chỉ có 1 tầng hầm với sức chứa vừa đủ xe máy, xe đạp; buộc phải tận dụng một phần sân chung làm chỗ đỗ ô tô.
Nhà ở xã hội Tây Nam Linh Đàm (Rice City, CT1A1&A2, CT2TP, CT4A1): Thiết kế đỗ xe máy tại khối đế nổi; chỉ có tòa Trung và Nam bố trí một phần diện tích cho ô tô, dẫn đến quá tải nghiêm trọng.
Trong một thời gian ngắn, đoàn liên ngành đã rà soát 38 vị trí đất có tiềm năng khai thác lưỡng dụng tại Hoàng Liệt có thể cấp phép tạm thời.
Bàn về giải pháp linh hoạt trong quản lý đô thị của Thủ đô, TS. Nguyễn Thị Thanh Tâm (Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) khẳng định: “Khi thực tiễn vượt ra ngoài khuôn khổ quy hoạch và không thể đạt mức hoàn hảo 100%, chính quyền buộc phải chọn giải pháp tối ưu nhất nhằm bảo đảm lợi ích thiết thực của nhân dân. Mọi quyết sách vì dân, giải tỏa áp lực đời sống đều sẽ nhận được sự đồng thuận, ủng hộ từ dư luận xã hội. Vấn đề cốt lõi đặt ra lúc này là bản lĩnh của người lãnh đạo: cán bộ thực thi phải thực sự dám nghĩ, dám làm, sẵn sàng vượt khó và dám chịu trách nhiệm trước những đòi hỏi cấp bách từ cơ sở”.
Trao đổi với chúng tôi, Phó Chủ tịch UBND phường Tạ Việt Dũng chia sẻ: “Đến nay, UBND phường Hoàng Liệt đã tiến hành rà soát, yêu cầu các đơn vị cung cấp hồ sơ thỏa thuận sử dụng 38 ô đất "lưỡng dụng" với 3 nhóm chính: 5 ô đất dự án chậm triển khai, 9 ô đất công thuê ngắn hạn, và 24 vị trí khu vực công cộng, đường nội bộ chung cư”.
Cụ thể, theo Phó Chủ tịch UBND phường tại địa phương hiện có: 5 ô đất dự án chậm triển khai: Thuộc các dự án của Tổng Công ty HUD chuyển nhượng thứ phát nhưng vướng mắc thủ tục đầu tư. Doanh nghiệp hàng năm vẫn nộp thuế đất và xin tận dụng tạm thời làm bãi trông giữ phương tiện để tránh lãng phí.
9 ô đất công thuê ngắn hạn: Điển hình như ô ĐX3 (khoảng 960 m²) và CX19 (khoảng 2.793 m²) tại Bán đảo Linh Đàm do HUD bàn giao cho quận Hoàng Mai quản lý, hiện Trung tâm Phát triển Quỹ đất quận ký hợp đồng cho thuê ngắn hạn để tổ chức trông giữ xe.
24 vị trí khu vực công cộng, đường nội bộ chung cư: Cấp phép tạm thời tại các khoảng sân, đường nội bộ đang được Ban Quản trị/Ban Quản lý tự quản để đưa vào quy củ an toàn, trật tự.
Đến nay, UBND phường Hoàng Liệt đã cấp được 11 giấy phép bãi xe lưỡng dụng và đang tiếp tục hoàn thiện thủ tục cho các ô đất tiếp theo, nhận được sự đồng thuận cao của nhân dân. Chính sách đất "lưỡng dụng" tại Hoàng Liệt là bước đi thực tế, linh hoạt nhằm gỡ nút thắt trước mắt, tạo tiền đề để cơ quan chức năng hoàn thiện quy hoạch giao thông tĩnh dài hạn và bền vững.
Chủ tịch UBND phường Định Công Nguyễn Tuấn Anh cho biết, tại các Khu đô thị Kim Văn-Kim Lũ, Khu đô thị mới Định Công...tình trạng thiếu bãi xe, xe đậu tràn lên lòng đường vỉa hè đã và đang là vấn đề nóng của địa phương gần 100.000 dân này. Cấp phép tạm giấy phép bãi xe lưỡng dụng là vấn đề UBND phường Định Công đang xem xét và tiến hành.
Từ hiệu quả bước đầu tại phường Hoàng Liệt, mô hình này cần được sơ kết, đánh giá thấu đáo để nhân rộng. Đây hứa hẹn là hướng đi triển vọng mở ra cho nhiều khu đô thị nén và chung cư cao tầng đang chịu chung áp lực thiếu chỗ đỗ xe như Định Công, Trung Hòa – Nhân Chính hay Nam Từ Liêm; vừa tháo gỡ điểm nghẽn giao thông tĩnh, vừa tối ưu hóa nguồn lực đất đai theo hướng công khai, minh bạch.
.jpg)
Bài: An Thanh
Ảnh: Duy Khánh, Phạm Hùng
Trình bày: Ngọc Minh