Hà Nội: Thí điểm khảo sát chung, hướng tới giảm áp lực tuyển sinh lớp 10

Ngày đầu năm học mới, dự kiến thí điểm khảo sát chung một số khối lớp, môn học của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội nhận được sự quan tâm của học sinh, phụ huynh.

Việc kiểm tra chung đề, chung thời điểm nhằm tạo thêm dữ liệu đánh giá học sinh giữa các nhà trường một cách thực chất, làm cơ sở nghiên cứu tiếp tục giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10.

Từng bước tạo mặt bằng đánh giá chung

Theo kế hoạch dự kiến của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, năm học 2026-2027, một số khối lớp có thể được khảo sát chung đề, chung thời điểm. Các khối lớp được tính đến gồm lớp 5, lớp 9, lớp 10, lớp 11 và lớp 12; trước mắt có thể lựa chọn một số môn như toán, tiếng Việt, tiếng Anh.

Việc khảo sát chung nhằm tạo một mặt bằng đánh giá thống nhất hơn giữa các nhà trường. Khi học sinh cùng làm một đề, trong cùng thời điểm và được tổ chức, chấm theo quy trình thống nhất, kết quả có thêm giá trị tham chiếu để nhìn nhận chất lượng giáo dục.

Bà Nguyễn Thu Hà, phụ huynh học sinh Trường Trung học cơ sở Nam Từ Liêm (phường Xuân Phương) cho rằng, điều phụ huynh quan tâm là kết quả học tập của học sinh được đánh giá trên một mặt bằng công bằng. Theo bà Nguyễn Thu Hà, nếu mỗi trường có cách kiểm tra, mức độ yêu cầu và cách đánh giá khác nhau thì cùng một mức điểm chưa chắc phản ánh năng lực tương đương. Khảo sát chung sẽ giúp phụ huynh có thêm căn cứ để biết kết quả học tập của con đang ở đâu so với mặt bằng chung, từ đó định hướng việc học tiếp theo.

Còn Nguyễn Quang Anh, học sinh lớp 9 tại một trường trung học cơ sở xã Quốc Oai cho biết, em không ngại làm các bài khảo sát chung. Theo em, nếu biết mình còn yếu phần nào thì sẽ dễ điều chỉnh cách học và cố gắng hơn. Em mong kết quả khảo sát không tạo thêm áp lực về điểm số.

Thêm căn cứ để giảm áp lực tuyển sinh lớp 10

Thực tế, giữa các nhà trường vẫn có thể có sự khác nhau về cách kiểm tra, mức độ yêu cầu và phương pháp đánh giá. Vì vậy, việc có một số thời điểm và nội dung khảo sát chung sẽ tạo thêm căn cứ để so sánh, nhận diện những khác biệt về chất lượng.

Các chuyên gia cho rằng điều đáng quan tâm là kết quả khảo sát có thể được sử dụng để theo dõi sự tiến bộ của học sinh theo thời gian. Chẳng hạn, nếu kết quả đầu năm và cuối năm không thay đổi, nhà trường có thể xem xét lại cách dạy học, việc hỗ trợ học sinh. Nếu kết quả được cải thiện, đó cũng là cơ sở để nhận diện những giải pháp đang phát huy hiệu quả. Về lâu dài, nguồn dữ liệu này có thể góp phần giúp ngành Giáo dục có thêm căn cứ trong việc định hướng phân luồng học sinh.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, việc khảo sát chung ở một số khối lớp, môn học là một bước trong lộ trình tạo mặt bằng đánh giá thống nhất. Khi có dữ liệu đủ chính xác, khách quan và tin cậy, ngành mới có cơ sở tính toán những phương án phù hợp trong những năm tiếp theo.

Câu chuyện đổi mới đánh giá được đặt trong bối cảnh Hà Nội đang nghiên cứu phương án tuyển sinh lớp 10 cho những năm tiếp theo theo hướng giảm áp lực cho học sinh. Tuy nhiên, đây là định hướng được tính toán cho những năm sau, chưa phải là phương án trong 1-2 năm tới.

Việc tính toán phương án xét tuyển về lâu dài xuất phát từ yêu cầu giảm áp lực kiểm tra, thi cử nhưng vẫn phải bảo đảm công bằng. Trước đây, Hà Nội từng thực hiện xét tuyển dựa trên kết quả học tập ở trung học cơ sở. Tuy nhiên, nếu điểm số trong quá trình học tập được sử dụng làm căn cứ quan trọng, áp lực điểm số có thể kéo dài trong nhiều năm.

Theo tính toán, từ lớp 6 đến lớp 9, học sinh trải qua nhiều đợt kiểm tra như giữa kỳ, cuối kỳ. Nếu tính trung bình mỗi năm có 4 kỳ kiểm tra thì trong 4 năm trung học cơ sở, học sinh có thể trải qua tới 16 kỳ. Nếu mỗi kết quả đều được đặt trong tâm lý cạnh tranh vào lớp 10, việc giảm một kỳ thi chưa chắc đồng nghĩa với giảm áp lực cho học sinh.

Theo các chuyên gia, bệnh thành tích cũng là vấn đề cần tính đến khi sử dụng kết quả kiểm tra. Khi điểm số có liên quan trực tiếp đến cơ hội vào trường, yêu cầu đặt ra không chỉ là có một bảng điểm đầy đủ mà còn phải bảo đảm bảng điểm phản ánh tương đối chính xác năng lực và sự tiến bộ của học sinh. Vì thế, vấn đề không đơn thuần là chọn phương án thi tuyển hay xét tuyển.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, về lâu dài có thể tính đến việc sử dụng kết quả học tập và rèn luyện ở trung học cơ sở làm một căn cứ để tuyển sinh vào lớp 10, nhưng điều kiện tiên quyết là kết quả phải đủ chính xác, khách quan và có độ tin cậy. Mục tiêu quan trọng nhất là giảm áp lực cho học sinh.