Bài 5: Hà Nội gỡ điểm nghẽn cơ chế, đẩy nhanh tiến độ nhà ở xã hội
Việc đẩy mạnh phân cấp, rút ngắn thủ tục quy hoạch, giải phóng mặt bằng cùng các giải pháp kiểm soát chi phí được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để điểm nghẽn, đáp ứng nhu cầu an sinh cấp thiết cho người dân Hà Nội...
.jpg)
Việc đẩy mạnh phân cấp, rút ngắn thủ tục quy hoạch, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng cùng các giải pháp kiểm soát chi phí được kỳ vọng sẽ tháo gỡ triệt để điểm nghẽn, đáp ứng nhu cầu an sinh cấp thiết cho người dân.
Các ý kiến của lãnh đạo thành phố Hà Nội, các chuyên gia, nhà đầu tư, chính quyền địa phương khẳng định, việc áp dụng cơ chế đặc thù là bước đi đột phá nhằm gia tăng nguồn cung và đưa giá nhà ở xã hội về mức phù hợp với thu nhập thực tế.
Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng: Phát triển nhà ở xã hội là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong chương trình phát triển đô thị và an sinh xã hội của thành phố. Đây không chỉ là việc thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về chính sách nhà ở mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với quá trình phát triển bền vững của Thủ đô. Thời gian qua, lãnh đạo thành phố đã liên tiếp tổ chức các cuộc họp chuyên đề về phát triển nhà ở xã hội nhằm tháo gỡ khó khăn về quy hoạch, giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư.
Về công tác quy hoạch, thành phố thống nhất nguyên tắc các dự án nhà ở xã hội được ưu tiên triển khai theo cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô năm 2026. Theo đó, các dự án được lập và phê duyệt ngay quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, không phải chờ điều chỉnh hoặc hoàn thành quy hoạch phân khu. Thẩm quyền phê duyệt quy hoạch 1/500 tiếp tục được phân cấp cho UBND cấp xã, phường theo quy định của thành phố.
Các địa phương rút ngắn tối đa thời gian thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết. Đối với những xã, phường đã thực hiện được trong khoảng một tháng thì các địa phương khác cũng phải phấn đấu đạt tiến độ tương tự. Đồng thời, cần đổi mới cách thức lấy ý kiến cộng đồng dân cư, ứng dụng công nghệ thông tin và các nền tảng trực tuyến để bảo đảm vừa đúng quy định, vừa rút ngắn thời gian thực hiện.
Về giải phóng mặt bằng, các đơn vị liên quan coi các dự án nhà ở xã hội là nhóm dự án trọng điểm, được ưu tiên tương tự các công trình trọng điểm của thành phố. Các địa phương phải chủ động triển khai ngay sau khi xác định ranh giới dự án, thực hiện song song với công tác quy hoạch nhằm hoàn thành giải phóng mặt bằng trong tháng 7 và tháng 8 đối với các dự án đã có chủ trương đầu tư.
Về thủ tục giao đất, thành phố yêu cầu thực hiện theo hướng phân cấp mạnh cho cấp xã, bảo đảm ngay sau khi hoàn thành giải phóng mặt bằng sẽ tiến hành giao đất để chủ đầu tư có cơ sở triển khai thi công. Đối với các nghĩa vụ tài chính liên quan đến phần đất thương mại trong dự án, các cơ quan chuyên môn cần sớm thống nhất phương pháp xác định, thu và quản lý để áp dụng thống nhất trên toàn thành phố.
GS.TS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường: Vấn đề cốt lõi hiện nay là giá nhà ở đang quá cao so với khả năng chi trả của người có thu nhập thấp khiến họ rất khó tiếp cận nhà ở. Tôi cho rằng, mục tiêu quan trọng nhất là phải hướng tới nhà ở có mức giá phù hợp với thu nhập của người dân. Do đó, phải sử dụng các giải pháp công nghệ để giảm giá thành xây dựng, đồng thời giảm giá thành vật liệu xây dựng. Nhiều doanh nghiệp đã quảng bá về việc thay đổi công nghệ, vật liệu xây dựng, nhưng việc này chưa được chú trọng. Nếu vẫn sử dụng những phương thức, vật liệu xây dựng truyền thống thì làm sao giảm được giá nhà ở xã hội?
Theo kinh nghiệm ở một số nước, các chủ đầu tư phải bán sản phẩm ở mức giá phù hợp với thu nhập của người dân và Nhà nước cần có khả năng kiểm soát giá. Trong khi đó, tại Việt Nam, chính sách nhà ở xã hội hiện chủ yếu hỗ trợ về đất đai, còn công nghệ xây dựng chưa có sự thay đổi tương xứng.
Tôi cho rằng, phải hướng tới nhà ở với giá phù hợp. Ngay cả mức giá nhà ở xã hội khoảng 25-30 triệu đồng/m2 hiện nay cũng vượt quá khả năng chi trả của nhiều người thu nhập thấp. Giá bất động sản cần phù hợp với thu nhập của tầng lớp trung lưu; khi đó, nhóm thu nhập thấp chỉ cần cố gắng vươn lên một chút là có thể tiếp cận nhà ở.
Muốn hạ giá nhà, cần kiểm soát các chi phí đầu vào, trong đó cải cách cơ chế định giá đất là vấn đề cấp thiết. Với các dự án bất động sản thương mại, chính quyền cấp tỉnh có thể tính toán tổng chi phí đầu tư cộng với lợi nhuận định mức của nhà đầu tư khoảng 20-30% để áp một mức giá trần bán ra thị trường, qua đó ngăn chặn việc chủ đầu tư tự ý đẩy giá quá cao.
Bên cạnh đó, cần giải phóng nguồn lực đang nằm tại các dự án tồn đọng, đất công bỏ hoang và khu tái định cư bỏ trống. Không nên tiếp tục phát triển các dự án này thành bất động sản giá cao mà cần ưu tiên chuyển đổi thành nhà ở giá thấp để hỗ trợ người dân có nhu cầu thực, hoặc đưa vào sản xuất hàng hóa và dịch vụ.
Về lâu dài, cần đồng bộ các giải pháp về giá đất, thuế và dữ liệu đất đai. Việc đưa nguồn lực đất đai vào sử dụng hiệu quả hơn sẽ tạo thêm dư địa cho sản xuất, kinh doanh và cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở của người dân. Đây cũng là nền tảng để thị trường bất động sản phát triển ổn định, minh bạch và phù hợp hơn với nhu cầu thực tế.
TS Trần Xuân Lượng, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam: Việc Hà Nội đẩy mạnh phân cấp cho UBND cấp xã trong công tác thẩm định, phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với các dự án nhà ở xã hội là một bước đi rất cần thiết trong bối cảnh thành phố đang đứng trước yêu cầu cấp bách phải gia tăng nguồn cung. Thực tế thời gian qua cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến nhiều dự án nhà ở xã hội triển khai chậm là các thủ tục liên quan đến quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch và phê duyệt hồ sơ đầu tư còn kéo dài.
Khi phân cấp mạnh cho chính quyền cấp xã, thời gian xử lý hồ sơ có thể được rút ngắn đáng kể. Chính quyền cơ sở là cấp gần dân, gần doanh nghiệp, nắm rõ hiện trạng sử dụng đất, nhu cầu phát triển hạ tầng và điều kiện thực tế của địa phương. Việc trao thêm thẩm quyền sẽ giúp nâng cao tính chủ động, giảm tình trạng hồ sơ phải qua nhiều tầng nấc trung gian.
Tôi đánh giá việc cho phép phê duyệt quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 trước, sau đó cập nhật vào quy hoạch phân khu đô thị là giải pháp mang tính đột phá, thể hiện tư duy quản lý linh hoạt và thực tiễn hơn. Trước đây, nhiều dự án phải chờ hoàn thành việc điều chỉnh hoặc cập nhật quy hoạch phân khu mới có thể triển khai các bước tiếp theo, khiến thời gian chuẩn bị dự án kéo dài, làm tăng chi phí và chậm đưa nguồn cung ra thị trường.
Tuy nhiên, linh hoạt không có nghĩa là buông lỏng quản lý. Việc cập nhật vào quy hoạch phân khu sau đó phải bảo đảm tính đồng bộ với định hướng phát triển đô thị, không làm phá vỡ cấu trúc không gian, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của khu vực. Nếu được thực hiện đúng quy trình, đây sẽ là giải pháp hiệu quả để tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội.
Để một dự án nhà ở xã hội triển khai thành công còn cần sự thông suốt ở các khâu giao đất, giải phóng mặt bằng, lựa chọn nhà đầu tư, tiếp cận tín dụng và tổ chức thi công. Nếu các giải pháp được thực hiện đồng bộ, Hà Nội hoàn toàn có cơ sở để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội, từng bước hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm chỗ ở cho người dân có thu nhập thấp.
Ông Nguyễn Thế Hùng, Trưởng ban Điều hành Dự án nhà ở xã hội Uy Nỗ, Tổng công ty 319 Bộ Quốc phòng: Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội có ý nghĩa rất thiết thực, bởi đây là những dự án trực tiếp góp phần đáp ứng nhu cầu an cư của người dân. Tại xã Đông Anh, Dự án nhà ở xã hội Uy Nỗ do Tổng công ty 319 làm chủ đầu tư hiện đã bước vào giai đoạn hoàn thiện, chuẩn bị bàn giao cho khách hàng.
Dự án nằm trong quần thể Khu đô thị của Tổng công ty 319, là giai đoạn 2 với quy mô 466 căn hộ. Theo kế hoạch, dự án sẽ được bàn giao vào ngày 30-10. Tuy nhiên, với mong muốn sớm đưa công trình vào sử dụng, chúng tôi đang tập trung tối đa nguồn lực, phấn đấu hoàn thành và bàn giao trước thời hạn.
Quá trình triển khai dự án trong khoảng 2 năm cũng đặt ra không ít khó khăn, nhất là biến động giá nhân công và sự khan hiếm của một số loại vật liệu xây dựng. Tuy nhiên, với sự nỗ lực của chủ đầu tư và các nhà thầu, những khó khăn cơ bản đã được khắc phục, qua đó bảo đảm tiến độ thi công theo kế hoạch.
Bên cạnh Dự án nhà ở xã hội Uy Nỗ, Tổng công ty 319 đang chuẩn bị đầu tư Dự án nhà ở xã hội Tây Cổ Loa trên địa bàn xã Đông Anh. Dự án hiện trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và dự kiến khởi công vào cuối năm nay nếu hoàn tất các thủ tục theo quy định. Vì vậy, chúng tôi mong muốn các cấp chính quyền tiếp tục quan tâm, hỗ trợ tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc về thủ tục, tạo điều kiện để các dự án nhà ở xã hội được triển khai thuận lợi, đúng tiến độ.
Với kinh nghiệm nhiều năm trong lĩnh vực xây dựng, chúng tôi xác định sẽ tập trung mọi nguồn lực để tạo ra những sản phẩm nhà ở xã hội có chất lượng tốt, đáp ứng nhu cầu an cư của người dân, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhà ở xã hội của thành phố Hà Nội.
Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh Nguyễn Hữu Phước: Ngay sau cuộc họp với Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội (ngày 16-7) và khi Chỉ thị số 16/CT-UBND của UBND thành phố được ban hành (ngày 20-7), xã Đông Anh đã khẩn trương phối hợp với các chủ đầu tư tập trung tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện thủ tục để triển khai các dự án nhà ở xã hội.
Hiện trên địa bàn xã có 10 dự án nhà ở xã hội, trong đó 4 dự án đang thực hiện giải phóng mặt bằng, gồm 2 dự án nhà ở xã hội dành cho lực lượng Công an nhân dân. Chính quyền địa phương đang phối hợp chặt chẽ với các chủ đầu tư để đẩy nhanh tiến độ, tạo điều kiện sớm triển khai các dự án.
Tôi cho rằng, việc phân cấp, phân quyền cho UBND các xã, phường trong công tác giao đất là một bước đột phá, giúp tháo gỡ một trong những điểm nghẽn lớn đối với các dự án nhà ở xã hội. Khi được chủ động thực hiện thủ tục giao đất, địa phương có thể rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, tạo điều kiện để nhà đầu tư sớm triển khai xây dựng.
Đối với dự án nhà ở xã hội của Tổng công ty 319, ngay sau cuộc họp với Chủ tịch UBND thành phố, UBND xã Đông Anh đã phối hợp với chủ đầu tư khẩn trương hoàn thiện hồ sơ pháp lý. Đến nay, cơ quan chuyên môn đã hoàn tất các thủ tục trình cấp có thẩm quyền ban hành quyết định giao đất.
Địa phương cũng tập trung đẩy nhanh giải phóng mặt bằng đối với 4 dự án còn lại, trong đó có hai dự án quy mô lớn tại ô đất O3-3 với diện tích hơn 10ha và các ô đất O3-2, O3-4 với quy mô hơn 30ha.
Cùng với phân cấp về giao đất, việc giao cho chính quyền cấp xã chủ động lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với các dự án thuộc thẩm quyền là giải pháp quan trọng, giúp cắt giảm thủ tục hành chính, nâng cao tính chủ động và rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư.
Thực hiện cơ chế “làn xanh” theo Chỉ thị số 16/CT-UBND, chúng tôi xác định các dự án nhà ở xã hội là nhiệm vụ trọng tâm. Xã đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng phòng, ban chuyên môn, huy động cả hệ thống chính trị tham gia tháo gỡ khó khăn, đồng thời tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận, sớm bàn giao mặt bằng để bảo đảm tiến độ.
Thực hiện: Hồng Thái - Đình Hiệp
Thiết kế: Thanh Nga