Giảm để tăng!

Điều đó đòi hỏi những thay đổi mạnh mẽ, quyết liệt trong tư duy và hành động để đạt kết quả toàn diện, tạo đột phá phát triển trong lĩnh vực quan trọng này. Quyết tâm được hiện thực hóa rõ hơn khi Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định chủ đề năm học mới là: “Đổi mới tư duy - Chuyển biến mạnh mẽ - Kết quả thực chất”.

Tuy nhiên, một năm học không chỉ và không nên bắt đầu bằng tiếng trống khai giảng và những khẩu hiệu hình thức. Tại hội nghị tổng kết năm học 2025 - 2026, triển khai nhiệm vụ năm học 2026 - 2027 diễn ra cuối tháng 8 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu, năm học 2026 - 2027 phải là năm chuyển trạng thái từ tập trung xây dựng thể chế sang tổ chức thực hiện có hiệu quả; từ quản lý hành chính sang quản trị phát triển; từ kiểm đếm công việc sang đo lường kết quả; từ đổi mới bên ngoài sang đổi mới thực chất, từ trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học, mỗi người thầy, mỗi người học đến toàn ngành Giáo dục. Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng hướng tới tập trung xử lý các điểm nghẽn, lấy sự tiến bộ của người học và những chuyển biến thực chất trong mỗi nhà trường, mỗi lớp học làm thước đo.

Yêu cầu và mục tiêu đặt ra rất rõ ràng nhưng không hề đơn giản. Để đạt kết quả đó, ngoài sự nỗ lực, chủ động của ngành Giáo dục, chính quyền các địa phương, không thể thiếu sự ủng hộ, chung sức của cả xã hội. Với ngành Giáo dục, điều đó đòi hỏi phát huy cao độ tinh thần “giảm để tăng”: Giảm hồ sơ, báo cáo, hội họp, cuộc thi và phong trào hình thức để tăng thời gian cho dạy học, sinh hoạt chuyên môn và hỗ trợ học sinh. Với chính quyền các địa phương, cần ưu tiên, tăng cường nguồn lực bảo đảm cơ sở vật chất dạy và học, chất lượng bữa ăn bán trú cho học sinh...

Với mỗi gia đình, phụ huynh học sinh cần sát sao, phối hợp chặt chẽ trong việc quản lý, giáo dục con em thay vì khoán trắng cho nhà trường hay hùa theo khiến “bệnh thành tích” càng thêm trầm trọng... Khi tất cả cùng chung tay, sát cánh, chúng ta mới có thể xây dựng, bồi đắp những thế hệ tương lai vững về tư tưởng, trí tuệ, mạnh về thể chất, đẹp về nhân cách.

Khẩu hiệu “Tiên học lễ, hậu học văn” khẳng định vai trò của trường học không chỉ là nơi trang bị kiến thức mà còn là nơi bồi đắp nhân cách, lẽ sống, lý tưởng cho mỗi con người. Cùng với nhà trường, môi trường sống, văn hóa ứng xử của mỗi gia đình có vai trò vô cùng quan trọng trong việc xây dựng nhân cách con người. Đặt trong bối cảnh hội nhập hiện nay khi mạng xã hội phát triển xóa nhòa nhiều ranh giới thì vai trò người thầy càng phải được khẳng định, tôn trọng để “thầy ra thầy, trò ra trò”.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã nhấn mạnh tới vấn đề này khi yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số và bảo vệ người học trên môi trường mạng; phòng ngừa và xử lý rủi ro cho học sinh, sinh viên khi tham gia mạng xã hội; hỗ trợ học sinh hình thành thói quen sử dụng mạng xã hội chừng mực.

Bên cạnh đó, xây dựng trường học an toàn, thân thiện; tăng cường phòng, chống bạo lực học đường; chuyển hướng từ việc xử lý các vụ việc đã xảy ra sang phòng ngừa, phát hiện và can thiệp sớm; chú trọng nắm bắt diễn biến tư tưởng, tình hình lớp học không để mâu thuẫn dẫn đến bạo lực học đường…

Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 25-NQ/TW về Chiến lược công tác tư tưởng trong bối cảnh mới. Theo đó, công tác tư tưởng tiến hành đồng bộ, hiệu quả trên cả không gian thực và không gian số. Bộ Chính trị cũng yêu cầu vận dụng phù hợp hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong xây dựng quy tắc ứng xử; đồng thời xây dựng văn hóa phát triển, văn hóa đổi mới sáng tạo, văn hóa cống hiến và tinh thần phụng sự Tổ quốc…

Những việc này, nếu được bắt đầu với cách tiếp cận phù hợp ngay tại mỗi lớp học, chắc chắn sẽ tạo sự chuyển biến mạnh mẽ, sâu sắc hơn trong công tác giáo dục. Bởi suy cho cùng đổi mới giáo dục chính là để có những con người có năng lực, nhân cách tốt và có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình, cộng đồng và đất nước.

Từ mỗi lớp học hôm nay, nếu làm tốt việc dạy chữ, dạy người, bồi đắp lý tưởng và những giá trị tốt đẹp, sẽ góp phần xây dựng một thế hệ tương lai phát triển toàn diện về văn, trí, thể, mỹ, “vừa hồng, vừa chuyên”, đủ bản lĩnh và năng lực để vững vàng dẫn dắt đất nước đạt các mục tiêu 100 năm và xa hơn nữa.