Thả đồ thờ cúng xuống sông, hồ:Hành vi gây hại môi trường phải được xử lý nghiêm
Theo tập tục, sau khi dọn dẹp, nhiều người thường có thói quen thả bàn thờ, bát hương cũ và tro nhang xuống sông, hồ với suy nghĩ thả đồ thờ cúng xuống nước cho “mát mẻ”, dễ gặp những điều may mắn... Tuy nhiên, việc làm theo quan niệm dân gian này đang khiến nhiều mặt nước ở Hà Nội phải “gánh” thêm một loại rác đặc thù, vừa gây mất mỹ quan đô thị, vừa làm gia tăng áp lực xử lý môi trường.
“Gánh nặng” cho môi trường nước
Tại thành phố Hà Nội, tình trạng đồ thờ cúng cũ bị thả xuống sông, hồ không còn là cá biệt. Đặc biệt, những năm gần đây, tình trạng người dân thả đồ thờ cúng xuống sông, hồ càng gia tăng mạnh. Hành động này gây hại cho môi trường Thủ đô, trở thành “gánh nặng” của hệ thống thoát nước.
Khảo sát của phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tại khu vực sông Tô Lịch, đoạn dọc đường bờ sông Quan Hoa (phường Nghĩa Đô) cho thấy, hai bên bờ vẫn còn vương vãi khá nhiều đồ thờ cúng như: Bàn thờ cũ, bát hương, đĩa… Những đồ vật bị vứt lâu ngày chưa được thu gom kịp thời, đồ vật mới lại tiếp tục được mang đến, chất đè lên đồ cũ, tạo thành những đống lộn xộn, nhếch nhác ngay bên bờ sông. Phía dưới lòng sông, những vật dụng như: Túi ni lông chứa tro hóa vàng, chân nhang và các loại rác liên quan đến việc thờ cúng bị nước cuốn, dạt vào một góc.
Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại hồ Tây. Qua khảo sát ngày 28-8 tại khu vực qua chùa Trấn Quốc, góc đường Thanh Niên, phố Yên Hoa (phường Tây Hồ), có thể bắt gặp nhiều loại rác trôi nổi cùng những vật dụng liên quan đến việc thờ cúng bị bỏ lại. Theo Xí nghiệp Thoát nước số 1 (Công ty TNHH một thành viên Thoát nước Hà Nội), trong quá trình thu dọn và nạo vét hồ những ngày cuối tháng 8-2026, công nhân phải thu dọn nhiều vật dụng như: Bàn thờ gỗ cũ, bát, đĩa bằng sứ, túi ni lông, chai lọ, bao bì và cành cây. Thực tế, việc đưa một chiếc bát hương, bàn thờ hay túi tro hóa vàng xuống sông, hồ không khiến những vật này biến mất. Chúng chỉ chuyển từ không gian sinh hoạt của mỗi gia đình sang không gian công cộng, vô tình trở thành “gánh nặng” cho môi trường nước.
Cần phối hợp nhiều biện pháp
Trao đổi với phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, Giám đốc Xí nghiệp Thoát nước số 1 Hoàng Thế Hùng cho biết, tình trạng người dân thả đồ thờ cúng xuống sông, hồ vẫn tồn tại ở nhiều nơi trên địa bàn Hà Nội. Đặc điểm của loại rác này khiến công tác phát hiện, thu gom gặp không ít khó khăn. Những bàn thờ, đồ thờ bằng gỗ thường nổi trên mặt nước nên khi xuất hiện, công nhân có thể nhận biết và nhanh chóng thu dọn. Ngược lại, bát hương cùng các đồ thờ bằng sứ, đồng thường chìm xuống đáy ngay sau khi bị ném xuống hồ, rất khó phát hiện bằng mắt thường, chỉ đến khi mực nước hồ cạn mới có thể nhìn thấy những vật dụng này.
Theo ông Hoàng Thế Hùng, hiện Xí nghiệp Thoát nước số 1 đang thực hiện việc hạ thấp mực nước các hồ, trong đó có hồ Tây, theo phương án chủ động phòng, chống úng ngập khi có dự báo mưa lớn trên địa bàn. Khi nước rút, lòng hồ đã lộ ra nhiều loại rác và vật dụng thờ cúng tồn đọng, khiến cảnh quan tại hồ bị ảnh hưởng, đồng thời công nhân phải vất vả hơn trong việc tiếp cận, thu gom rác.
Từ thực tế công việc, ông Hoàng Thế Hùng cho rằng, điều quan trọng nhất vẫn là thay đổi thói quen của người dân. Việc tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên và đi kèm những giải pháp cụ thể. Trong đó, Xí nghiệp Thoát nước số 1 duy trì từ 2 đến 3 thuyền thu gom trên mặt nước để vớt đồ thờ cũ và rác trôi nổi mỗi ngày. Xí nghiệp cũng phối hợp với UBND các phường liên quan đến hồ Tây, sông Tô Lịch và các lực lượng liên quan trong công tác tuyên truyền, nhắc nhở người dân không xả “rác tâm linh”, không thả cá phóng sinh bừa bãi xuống hồ.
Đối với chính quyền địa phương, vào những dịp cao điểm, UBND phường Tây Hồ đã yêu cầu các lực lượng trực tại những điểm cầu quanh hồ Tây để nhắc nhở người dân không thả bát hương, đồ thờ cúng xuống hồ. Đồng thời, lực lượng chức năng phường cũng thiết lập hơn 20 điểm chốt trực tại những vị trí thuận tiện cho người dân phóng sinh quanh hồ Tây. Tại mỗi điểm đều có thùng chứa để thu gom cá, túi ni lông, đồng thời tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện phóng sinh đúng cách.
Từ thực tế trên, có thể thấy việc ngăn chặn cần được thực hiện theo hướng tuyên truyền đi đôi với tổ chức thu gom và hướng dẫn cụ thể. Các đình, chùa, cơ sở thờ, tự cần tham gia tuyên truyền, hướng dẫn người dân xử lý chân nhang, tro và đồ thờ không còn sử dụng theo cách phù hợp với phong tục, không gây ảnh hưởng đến môi trường. Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra tại những điểm thường xuyên phát sinh hành vi vứt rác xuống hồ, trường hợp cố tình vi phạm cần được xử lý theo quy định. Thay đổi một thói quen tưởng như nhỏ sẽ góp phần trả lại sự sạch đẹp cho sông, hồ để loại rác thải này không tiếp tục trở thành “gánh nặng” cho môi trường, cần có cả ý thức của người dân và những cách xử lý phù hợp, quyết liệt từ cơ quan chức năng.