Khoảng cách trên cao tốc - Không phải khoảng trống để chen vào

Thực tế cho thấy khoảng cách giữa các xe có ý nghĩa quan trọng vì mang lại thời gian cần thiết để các lái xe xử lý tình huống phát sinh, giúp giảm thiểu những vụ việc đáng tiếc.

Không phải là phần đường bỏ trống

Trên cao tốc, khoảng cách giữa hai xe không đơn thuần là khoảng trống trên mặt đường, mà là khoảng thời gian dự phòng để người lái nhận biết nguy cơ và xử lý tình huống bất ngờ. Ở tốc độ 100 km/h, mỗi giây chiếc xe đi gần 28m. Khi khoảng cách bị thu hẹp, thời gian xử lý tình huống cũng bị rút ngắn.

Pháp luật quy định khoảng cách an toàn tối thiểu theo từng dải tốc độ: 35m, 55m, 70m và 100m. Trong điều kiện thời tiết xấu, người lái phải chủ động tăng khoảng cách. Những con số ấy không phải được đưa ra để tạo thêm một khoảng trống vô nghĩa trên mặt đường. Bản chất của khoảng cách an toàn là tạo ra thời gian dự phòng để người lái kịp ứng phó khi xe phía trước phanh gấp hoặc phát sinh sự cố bất ngờ.

Ở tốc độ cao, người lái xe chỉ có một khoảng thời gian rất ngắn để quan sát, nhận biết nguy cơ, quyết định và thực hiện thao tác phanh hoặc chuyển hướng. Vì vậy, khoảng cách càng ngắn, dư địa để xử lý tình huống càng ít.

Tuy nhiên, khoảng cách an toàn không chỉ phụ thuộc vào ý chí của người đi sau. Cách những phương tiện khác ứng xử với khoảng trống ấy cũng tác động trực tiếp đến mức độ an toàn của toàn bộ dòng xe. Một phương tiện tùy tiện tạt vào khoảng hở mà xe phía sau đang chủ động duy trì có thể khiến cự ly an toàn bị thu hẹp trong tích tắc, buộc phương tiện phía sau phải phanh và thiết lập lại khoảng cách.

Thường xuyên di chuyển trên tuyến cao tốc Hà Nội - Bắc Ninh, anh Đinh Trường An ở phường Hai Bà Trưng cho biết: “Nhiều lần tôi lái xe và duy trì khoảng cách thì một phương tiện khác bất ngờ tạt vào buộc tôi phải rà phanh. Tuy nhiên, những tình huống như vậy vô cùng nguy hiểm và rất dễ xảy ra va chạm”.

Thực tế cho thấy nhiều vụ tai nạn giao thông, đặc biệt là tai nạn liên hoàn giữa nhiều phương tiện có một phần nguyên nhân từ việc không duy trì khoảng cách an toàn giữa các xe. Theo thống kê từ Cục Cảnh sát giao thông, hơn 30% số vụ tai nạn nghiêm trọng trên cao tốc xuất phát từ lỗi không bảo đảm khoảng cách an toàn. Riêng tuyến Pháp Vân – Nghi Sơn, từ đầu năm 2026 đến nay đã xảy ra 8 vụ tai nạn do nguyên nhân này, làm 1 người chết, 18 người bị thương, 34 ô tô hư hỏng, thiệt hại tài sản hơn 2 tỷ đồng. Vì vậy, việc giữ khoảng cách giữa các xe là yếu tố cần thiết cho an toàn giao thông, đặc biệt trên các tuyến cao tốc khi tốc độ di chuyển cao.

Thượng tá Nguyễn Mạnh Thắng, Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 3 cho biết: “Dịp nghỉ lễ 2-9 vừa qua, khi CSGT tăng cường ghi hình, xử lý vi phạm khoảng cách an toàn trên cao tốc Pháp Vân - Nghi Sơn, hiện tượng “xào chẻ” – liên tục lách vào khoảng hở để di chuyển đã giảm rõ rệt. Dòng xe dù đông nhưng nhịp lưu thông trở nên ổn định hơn”.

Tuy nhiên, trong kỳ nghỉ lễ Quốc khánh, lực lượng CSGT cũng đã lập biên bản 11 trường hợp vi phạm quy định về khoảng cách an toàn, gồm 8 xe khách, 2 xe con và 1 xe tải, đồng thời tạm giữ và trừ điểm 11 giấy phép lái xe. Con số không lớn nhưng cho thấy việc thực hiện duy trì khoảng cách vẫn chưa phải là một thói quen đối với một số lái xe.

Vì sự an toàn của người tham gia giao thông

Theo quy định hiện hành, hành vi không bảo đảm khoảng cách an toàn trên cao tốc bị phạt từ 4 đến 6 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Trường hợp gây tai nạn, mức phạt từ 20 đến 22 triệu đồng và bị trừ 10 điểm giấy phép lái xe. Đặc biệt, pháp luật cũng quy định chế tài rất nghiêm khắc đối với chính hành vi tùy tiện "chen vào khoảng trống". Theo Nghị định 168/2024/NĐ-CP, hành vi chuyển làn không có tín hiệu báo trước hoặc chuyển làn không bảo đảm an toàn trên cao tốc bị phạt tiền từ 4 - 6 triệu đồng, đồng thời tước quyền sử dụng giấy phép lái xe từ 1 - 3 tháng. Nếu hành vi tạt đầu, cúp đầu gây ra tai nạn, mức phạt tiền lên tới 12 triệu đồng và tước giấy phép lái xe đến 4 tháng.

Việc pháp luật đồng thời đặt yêu cầu đối với cả phương tiện phía sau và phương tiện chuyển làn cho thấy khoảng cách an toàn trên cao tốc không phải trách nhiệm của riêng một người lái mà là của tất cả chủ phương tiện tham gia giao thông.

Người điều khiển phương tiện khi chuyển làn trên cao tốc phải có tín hiệu báo trước và bảo đảm an toàn. Đây là yêu cầu trực tiếp liên quan đến việc duy trì khoảng cách, bởi một thao tác chuyển làn đột ngột có thể làm thu hẹp khoảng trống mà xe phía sau đang cần để quan sát, phản ứng và xử lý tình huống. Không chen vào khoảng trống chỉ vì “thấy có chỗ” không chỉ là sự tôn trọng quyền xử lý tình huống của xe phía sau mà còn bảo đảm sự tuân thủ pháp luật và an toàn cho chính các chủ phương tiện.

Tuy nhiên, Thượng tá Nguyễn Mạnh Thắng, Đội trưởng Đội Cảnh sát giao thông đường bộ cao tốc số 3 cho biết việc tăng cường kiểm tra không nhằm áp dụng máy móc. “Lực lượng chức năng chủ yếu tập trung xử lý nghiêm những trường hợp cố tình bám đuôi, duy trì khoảng cách nguy hiểm kéo dài. Đối với tình huống cự ly bị thu hẹp đột ngột do xe khác chuyển làn, việc xác định vi phạm phải căn cứ vào toàn bộ diễn biến thực tế”, Thượng tá Nguyễn Mạnh Thắng thông tin.

Liên quan đến vấn đề này, Văn phòng Chính phủ cũng đã ban hành Công văn 8948/VPCP-CN gửi Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ Xây dựng và Chủ tịch UBND cấp tỉnh, trong đó yêu cầu rà soát, đánh giá kỹ quy định hiện hành về khoảng cách an toàn và mức phạt, điều kiện thực tiễn, các giải pháp cần có để bảo đảm giao thông an toàn, thông suốt.

Khoảng cách an toàn không chỉ được đo bằng mét mà bằng khả năng mỗi người lái dành cho nhau đủ thời gian để quan sát, phản ứng và xử lý tình huống. Vì vậy, việc thực hiện yêu cầu này cần được xem là kỹ năng và ý thức trách nhiệm của lái xe thay vì là sự đối phó để tránh bị phạt bởi giữ khoảng cách an toàn cho người khác cũng chính là bảo vệ sự bình an của bản thân.