Giao phương tiện cho người chưa đủ tuổi điều khiển: Con vi phạm, cha mẹ vướng vòng lao lý
Bước vào năm học mới, các gia đình cần cân nhắc lựa chọn phương tiện giao thông cho con đến trường. Bởi thực tế không phải bậc cha mẹ nào cũng nắm rõ loại xe phù hợp với lứa tuổi của con, thế nên đã có những vụ việc đau lòng xảy ra thời gian qua, hậu quả là con bị tai nạn còn cha mẹ phải chịu trách nhiệm trước pháp luật.
Đánh đổi sự thuận tiện lấy nguy cơ mất an toàn
Khi con bước vào năm cuối cấp trung học cơ sở với nhiều buổi học thêm để chuẩn bị cho kỳ thi vào lớp 10 trung học phổ thông, chị Trương Thị Hồng Mai (phường Thanh Xuân) đã tìm mua xe gắn máy cho con tự điều khiển để có thể chủ động đến các lớp học. Đây được xem là giải pháp thuận tiện và tiết kiệm thời gian mà nhiều cha mẹ đã và đang chọn lựa cho con mình.
Hiện nay không khó để bắt gặp hình ảnh các học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông tự lái xe đến trường. Mặc dù vào mỗi đầu năm học, các nhà trường đều yêu cầu cha mẹ và học sinh ký cam kết bảo đảm an toàn giao thông, song nhiều người vẫn giao xe cho con mà không lường trước rủi ro có thể xảy ra.
Không chỉ là những va chạm nhỏ hay các tình huống bất ngờ mà các “tay lái non” khó kịp thời xử lý, còn nhiều trường hợp học sinh điều khiển xe với tốc độ cao, chở quá số người quy định, không đội mũ bảo hiểm hoặc sử dụng điện thoại khi lái xe. Đặc biệt, đã có những vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra do người điều khiển phương tiện chưa đủ tuổi. Hậu quả để lại là những chấn thương nặng nề, gánh nặng chi phí điều trị kéo dài nhiều năm, thậm chí cướp đi sinh mạng của chính các em và những người tham gia giao thông khác; đồng thời có thể khiến bậc cha mẹ vướng vòng lao lý.
Mới đây, một người mẹ ở xã Nhân Nghĩa (tỉnh Phú Thọ) đã bị khởi tố về tội “giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ”. Theo kết quả điều tra, mặc dù biết con trai là B.T.T (sinh năm 2010) chưa có giấy phép lái xe nhưng bà Th. vẫn đồng ý cho con sử dụng xe mô tô của gia đình. Hậu quả là trong một tối trời mưa, do đường trơn trượt, B.T.T điều khiển xe chở theo bạn là B.A.Đ đã gặp tai nạn, dẫn đến B.A.Đ bị chấn thương nghiêm trọng và không qua khỏi.
Trước đó, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình cũng ra quyết định khởi tố bị can đối với P.T.B (xã Lý Nhân). Theo tài liệu điều tra, bà P.T.B đã giao xe mô tô cho con trai là V.H.N (sinh năm 2009, chưa được cấp giấy phép lái xe) điều khiển. Do V.H.N lái xe không giảm tốc độ, thiếu chú ý quan sát và không nhường đường cho phương tiện đi từ bên phải, dẫn đến va chạm với một xe mô tô khác khiến người điều khiển xe mô tô bị tổn hại sức khỏe 74%.
Tuổi nào được điều khiển xe máy, xe gắn máy?
Nhiều vụ việc cha mẹ bị khởi tố vì giao xe cho con chưa đủ tuổi điều khiển là lời cảnh báo đối với các bậc phụ huynh trong việc quản lý, sử dụng phương tiện giao thông. Gần đây, trên mạng xã hội đã xuất hiện thông tin “khi Nghị định số 238/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15-8, thì người dưới 18 tuổi sẽ bị cấm điều khiển xe gắn máy, xe máy điện” khiến nhiều bậc phụ huynh hoang mang. Tuy nhiên, đại diện Phòng Cảnh sát giao thông (Công an thành phố Hà Nội) cho biết, đây là thông tin sai sự thật, gây hiểu nhầm cho người dân.
Theo luật sư Hoàng Thị Dinh (Văn phòng Luật sư Hoàng Hưng, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), Điều 59, Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ năm 2024 quy định, người đủ 16 tuổi trở lên được điều khiển xe gắn máy. Tuy vậy, rất nhiều bậc cha mẹ hiện nay không phân biệt đúng giữa “xe gắn máy” và “xe máy”. Theo luật sư Hoàng Thị Dinh, Điều 34 của Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ năm 2024 nêu rõ, xe mô tô gồm: Xe có 2 hoặc 3 bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ. Còn xe gắn máy là xe có 2 hoặc 3 bánh chạy bằng động cơ, được thiết kế, sản xuất để hoạt động trên đường bộ, có vận tốc thiết kế không lớn hơn 50km/h; nếu động cơ dẫn động là động cơ nhiệt thì dung tích làm việc hoặc dung tích tương đương không lớn hơn 50cm3; nếu động cơ dẫn động là động cơ điện thì công suất của động cơ không lớn hơn 4kW; xe gắn máy không bao gồm xe đạp máy.
Như vậy, cha mẹ có thể cho con đủ 16 tuổi trở lên điều khiển xe gắn máy (xe chạy bằng xăng có động cơ dung tích dưới 50cm3, xe máy điện có công suất của động cơ không lớn hơn 4kW) tham gia giao thông sau khi đã được trang bị đầy đủ kiến thức, kỹ năng lái xe an toàn. Tuyệt đối không giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển. Việc giao xe cho người chưa đủ tuổi hoặc chưa có giấy phép lái xe theo quy định có thể bị xử phạt vi phạm hành chính. “Trường hợp gây hậu quả nghiêm trọng, người giao xe có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 264, Bộ luật Hình sự về tội giao cho người không đủ điều kiện điều khiển các phương tiện tham gia giao thông đường bộ”, luật sư Hoàng Thị Dinh cho hay.
An toàn giao thông không phải là câu chuyện của riêng từng gia đình. Mỗi quyết định giao xe cho người chưa đủ tuổi điều khiển xe đều có thể kéo theo những hậu quả nghiêm trọng cho chính mình, gia đình và xã hội. Vì vậy, trước khi giao xe máy, các bậc cha mẹ cần trao cho con ý thức chấp hành pháp luật cũng như trách nhiệm với bản thân và cộng đồng. Nhà trường cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục kỹ năng tham gia giao thông an toàn cho học sinh. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, xử lý nghiêm các trường hợp học sinh điều khiển phương tiện tham gia giao thông không đúng quy định. Chỉ khi các biện pháp tuyên truyền, giáo dục và xử lý vi phạm được triển khai đồng bộ, mới có thể tạo ra sự chuyển biến thực chất trong cộng đồng.