Tòa án phải giải quyết 100% vụ án đúng thời hạn từ năm 2027
Nghị quyết 34/2026/QH16 đặt ra nhiều chỉ tiêu đáng chú ý đối với công tác của Tòa án nhân dân, trong đó yêu cầu 100% vụ án được giải quyết, xét xử đúng thời hạn; tổng số bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan không vượt quá 1,5%.
Ngày 24-8-2026, Quốc hội thông qua Nghị quyết 34/2026/QH16 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác Viện kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Đáng chú ý, tại Điều 4, nghị quyết đặt ra một loạt chỉ tiêu và nhiệm vụ cụ thể đối với công tác của Tòa án nhân dân. Đây được xem là những yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng xét xử, hạn chế sai sót và bảo đảm tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của người dân. Các nội dung về chỉ tiêu, nhiệm vụ trong công tác của Tòa án nhân dân được áp dụng từ ngày 1-1-2027.
100% vụ án phải được giải quyết đúng thời hạn
Một trong những yêu cầu nổi bật tại Nghị quyết 34/2026/QH16 là bảo đảm việc giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính đúng thời hạn theo quy định của pháp luật đạt 100%.
Cùng với yêu cầu về thời hạn, nghị quyết nhấn mạnh nguyên tắc không làm oan người vô tội, không để xảy ra trường hợp bỏ lọt tội phạm, đồng thời không để xảy ra việc trả hồ sơ để điều tra bổ sung không đúng quy định pháp luật.
Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có trách nhiệm giao cụ thể tỷ lệ giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính trên tổng số vụ việc thụ lý trong toàn ngành theo quy định và báo cáo Quốc hội để giám sát.
Không chỉ yêu cầu giải quyết nhanh, nghị quyết còn đặt nặng yêu cầu về chất lượng xét xử. Theo đó, tổng số bản án, quyết định bị hủy và bị sửa do lỗi chủ quan không được vượt quá 1,5% tổng số bản án, quyết định mà tòa án đã giải quyết trong các nhóm vụ việc thuộc phạm vi quy định.
Mục tiêu này bao gồm các vụ án hình sự, hành chính, vụ việc dân sự, phục hồi, phá sản và một số vụ việc thuộc thẩm quyền xem xét, quyết định của tòa án. Đây là chỉ tiêu đáng chú ý bởi yêu cầu đặt ra không chỉ là giải quyết được nhiều vụ án mà còn phải hạn chế tối đa sai sót xuất phát từ chính hoạt động xét xử.
Không thể chạy theo tỷ lệ mà xem nhẹ chất lượng
Theo luật sư Nguyễn Quốc Tuấn, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội, việc nghị quyết đặt đồng thời hai yêu cầu là giải quyết vụ án đúng thời hạn và hạn chế bản án, quyết định bị hủy, sửa do lỗi chủ quan cho thấy, mục tiêu cuối cùng phải là nâng cao chất lượng xét xử, chứ không đơn thuần chạy theo số lượng vụ án được giải quyết.
Theo luật sư, thời hạn tố tụng là yêu cầu bắt buộc nhằm bảo đảm quyền tiếp cận công lý của người dân. Việc một vụ án kéo dài không có căn cứ có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của các bên.
Tuy nhiên, giải quyết nhanh không đồng nghĩa với giải quyết bằng mọi giá. Một bản án được ban hành đúng thời hạn nhưng sau đó bị hủy hoặc sửa do lỗi chủ quan sẽ gây ảnh hưởng đến quyền lợi của đương sự, đồng thời làm phát sinh thêm thời gian, chi phí và thủ tục tố tụng.
Do đó, yêu cầu kiểm soát tỷ lệ án bị hủy, sửa do lỗi chủ quan ở mức không quá 1,5% là cơ chế để các tòa án chú trọng hơn đến chất lượng nghiên cứu hồ sơ, đánh giá chứng cứ, áp dụng pháp luật và lập luận trong bản án.
Luật sư cũng cho rằng, việc đánh giá chất lượng xét xử cần đặt trong tổng thể các tiêu chí, trong đó phải bảo đảm nguyên tắc độc lập xét xử, tranh tụng và áp dụng đúng pháp luật; không nên hiểu chỉ tiêu tỷ lệ như một áp lực khiến Thẩm phán phải hạn chế những quyết định tố tụng cần thiết theo quy định pháp luật.
Nghị quyết 34/2026/QH16 không chỉ đặt ra yêu cầu tòa án giải quyết án nhanh hơn mà quan trọng hơn là giải quyết đúng pháp luật, đúng thời hạn, hạn chế sai sót và bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân.