Chuyển đổi số để khuyến học đến gần hơn với người dân

Đưa khuyến học lên môi trường số

Với một địa bàn đông dân, tập trung nhiều cơ quan, trường học như phường Ô Chợ Dừa, ứng dụng công nghệ không chỉ nhằm giảm bớt những công việc thủ công mà quan trọng hơn là tạo thêm cơ hội học tập, tiếp cận kiến thức cho mỗi người dân.

Phường Ô Chợ Dừa hiện có diện tích 1,83km2, dân số hơn 70.000 người. Hội Khuyến học phường có 38 chi hội trực thuộc tại 23 khu dân cư và 15 cơ quan, trường học. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, các mô hình học tập trên địa bàn đạt kết quả tích cực: “Gia đình học tập” đạt 89,2%, “Cộng đồng học tập” đạt 92,1%, “Đơn vị học tập” đạt 100% và “Công dân học tập” đạt 35,7%.

Kết quả trên tạo nền tảng để công tác khuyến học của phường bước bước vào giai đoạn mới, với một yêu cầu không chỉ vận động người dân học tập suốt đời mà còn nâng cao khả năng tự học, tự cập nhật kiến thức và khai thác các nguồn học liệu trên môi trường số.

Theo bà Ngô Thị Tuyên, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học phường Ô Chợ Dừa, nhiệm kỳ 2026-2031, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Hội. Mục tiêu đặt ra là 70% "công dân học tập" có kỹ năng số, có khả năng chủ động cập nhật hồ sơ và các tiêu chí đánh giá trên môi trường mạng.

Mục tiêu này cho thấy chuyển đổi số trong khuyến học không chỉ dừng ở việc số hóa biểu mẫu mà hướng đến hình thành năng lực tự học, tự cập nhật thông tin và sử dụng công nghệ của mỗi người dân. Khi đó, điện thoại thông minh, máy tính không chỉ phục vụ liên lạc, giải trí mà còn trở thành công cụ học tập, giúp người dân tìm kiếm kiến thức, tham gia các khóa học trực tuyến, sử dụng dịch vụ công và đáp ứng những nhu cầu thiết thực trong cuộc sống.

Ở góc độ tổ dân phố, ông Nguyễn Văn Thắng, Tổ trưởng Tổ dân phố 19, cho rằng chuyển đổi số cần gắn với việc xây dựng “Cộng đồng học tập”. Một trong những giải pháp ông đề xuất là tiên phong ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục cộng đồng, tổ chức các lớp học trực tuyến, chia sẻ tài liệu qua mạng và hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số, dịch vụ công trực tuyến.

Đặc biệt, theo ông Nguyễn Văn Thắng, tổ dân phố cần trở thành một không gian học tập trực tiếp, nơi có thể tổ chức các hoạt động về kỹ năng số, pháp luật, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ môi trường và kỹ năng sống. Với cách làm này, công nghệ không thay thế những sinh hoạt cộng đồng truyền thống mà bổ sung thêm phương thức kết nối, giúp kiến thức được lan tỏa nhanh hơn và đến với nhiều người hơn.

Xây dựng “công dân học tập” trong kỷ nguyên số

Nếu “Cộng đồng học tập” là môi trường thì “Công dân học tập” chính là chủ thể của quá trình chuyển đổi. Chuyển đổi số trong khuyến học vì thế chỉ thực sự hiệu quả khi mỗi người dân có khả năng sử dụng công nghệ để phục vụ việc học tập suốt đời.

Theo bà Nguyễn Thị Đức, Tổ phó Tổ dân phố số 5, mỗi người dân cần liên tục bổ sung tri thức, kỹ năng, trong đó kỹ năng số ngày càng có vai trò quan trọng để thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của xã hội.

Từ thực tiễn ở cơ sở, bà Nguyễn Thị Đức đề xuất đa dạng hóa tuyên truyền thông qua mạng xã hội, hệ thống thông tin điện tử và các buổi sinh hoạt tại tổ dân phố; khuyến khích người dân khai thác sách báo, internet, các khóa học trực tuyến để hình thành thói quen tự học. Bên cạnh đó, các lớp hướng dẫn sử dụng nền tảng số, dịch vụ công cần được tăng cường, đặc biệt quan tâm tới người cao tuổi - nhóm có thể gặp nhiều khó khăn hơn khi tiếp cận công nghệ mới.

Đây cũng là một trong những vấn đề cần được chú ý khi triển khai chuyển đổi số ở cơ sở. Khoảng cách số không chỉ đến từ điều kiện thiết bị mà còn nằm ở kỹ năng sử dụng. Với người trẻ, việc tải một ứng dụng, đăng ký tài khoản hay tìm tài liệu trực tuyến có thể tương đối đơn giản, nhưng với không ít người cao tuổi, đó vẫn là những thao tác mới. Vì vậy, chuyển đổi số trong khuyến học cần đi kèm với hỗ trợ trực tiếp, “cầm tay chỉ việc”, để không ai bị đứng ngoài quá trình này.

Phát biểu tại Đại hội đại biểu Hội Khuyến học phường Ô Chợ Dừa lần thứ I, nhiệm kỳ 2026-2031, bà Trần Thị Vân Anh, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học thành phố Hà Nội, nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục rà soát, thống kê chính xác lực lượng khuyến học tại các trường học, tổ dân phố và cập nhật dữ liệu thực tế lên hệ thống phần mềm.

Cùng với đó, địa phương cần triển khai đồng bộ, đánh giá thực chất các mô hình “Công dân học tập”, “Gia đình học tập”, “Dòng họ học tập”, “Cộng đồng học tập”; phát huy vai trò của Trung tâm học tập cộng đồng trong phổ biến kiến thức, kỹ năng sống, pháp luật và bồi dưỡng tri thức cho người dân. Đồng thời, cần tăng cường sự gắn kết giữa phong trào khuyến học với các phong trào văn hóa ở cơ sở, phát huy vai trò nêu gương của các cơ quan, ban ngành, cán bộ, đảng viên trong xây dựng xã hội học tập.

Chuyển đổi số vì vậy không làm thay đổi mục tiêu cốt lõi của khuyến học là khuyến khích mọi người học tập suốt đời, mà tạo ra phương thức mới để hiện thực hóa mục tiêu ấy.