Sau 6 năm dang dở, đường Cần Thơ - Xuân Quang sẽ được xử lý thế nào?
Sau 6 năm triển khai, Dự án Nâng cấp, mở rộng đường trục kinh tế phát triển phía Nam huyện Ứng Hòa (cũ), đoạn Cần Thơ - Xuân Quang, giai đoạn I đến nay vẫn chưa thể hoàn thiện đồng bộ, nhiều đoạn vẫn trong tình trạng “xôi đỗ”, thiếu chiếu sáng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn giao thông.
Trong khi đó, thiết kế giai đoạn I hiện không đồng bộ với Quy hoạch Thủ đô, việc tiếp tục thực hiện hay lựa chọn một phương án khác đang là bài toán cần sớm giải quyết để tránh lãng phí và bảo đảm quyền lợi của người dân.
Tuyến đường “xôi đỗ”, nguy cơ mất an toàn hiện hữu
Ghi nhận trên tuyến Cần Thơ - Xuân Quang qua địa bàn các xã Vân Đình, Hòa Xá và Ứng Hòa cho thấy, bên cạnh những đoạn đường đã được đầu tư khá khang trang, vẫn còn nhiều vị trí bị thắt hẹp dạng “cổ chai”, tạo nên tình trạng “xôi đỗ”. Có nơi mặt đường đang rộng bất ngờ thu hẹp, công trình nhà dân nhô sát phần đường xe chạy; khi hai ô tô tránh nhau, các phương tiện phải giảm tốc, dừng chờ, tiềm ẩn nguy cơ va chạm, nhất là vào giờ cao điểm.
Đáng lưu ý, hệ thống cột đèn chiếu sáng đã được lắp đặt nhưng chưa được đấu nối nguồn điện. Ban đêm, người tham gia giao thông chủ yếu dựa vào ánh sáng của đèn xe để quan sát. Tại những đoạn bị thắt hẹp, việc thiếu ánh sáng càng làm gia tăng rủi ro, trong khi đây là tuyến có đông người dân, học sinh đi lại.
Ông Nguyễn Văn Đức, người dân địa phương, chia sẻ: “Ban ngày còn dễ quan sát, nhưng buổi tối rất nguy hiểm vì đường rất tối, nhiều đoạn bị thắt hẹp. Chúng tôi mong chính quyền sớm đấu nối nguồn điện thắp sáng hệ thống đèn đường, bổ sung biển cảnh báo, gờ giảm tốc để người dân đi lại an toàn hơn”.
Theo ông Bạch Văn Dũng - chuyên viên Phòng Kinh tế xã Ứng Hòa, dự án có tổng chiều dài 12,27km, tổng mức đầu tư 357,724 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố hỗ trợ bổ sung có mục tiêu. Điểm đầu tuyến giao với Tỉnh lộ 428 tại cầu Hậu Xá, điểm cuối giao với đường I2-14; dự án còn có đoạn nhánh từ Bệnh viện Đa khoa Vân Đình đến cầu Thanh Ấm dài 368,2m. Tuyến đường được xác định là trục kết nối quan trọng, phục vụ đi lại, vận chuyển hàng hóa và giao thương của khu vực phía Nam Thủ đô.
Theo hồ sơ, dự án khởi công tháng 7-2020. Đến tháng 7-2026, sau 6 năm triển khai, khối lượng xây lắp mới đạt khoảng 85% giá trị hợp đồng; 9,902km trong tổng số 12,267km đã hoàn thành. Khoảng 2,365km chưa hoàn thiện đủ mặt cắt, chủ yếu do vướng giải phóng mặt bằng; tại các đoạn này mới thi công nền, mặt đường rộng khoảng 7-8m.
Theo đại diện UBND xã Ứng Hòa, với phần mặt bằng đã được bàn giao, nhà thầu cơ bản bảo đảm tiến độ. Tuy nhiên, toàn dự án vẫn chậm do công tác giải phóng mặt bằng chưa hoàn thành. Những hạn chế trong quản lý đất đai qua nhiều thời kỳ khiến hiện trạng sử dụng của một số hộ không trùng khớp với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, phải rà soát, thu hồi giấy chứng nhận để làm sạch dữ liệu. Việc xử lý vì thế kéo dài, trong khi dự án đã nhiều lần được điều chỉnh, gia hạn thời gian thực hiện.
Đề xuất dừng giai đoạn I để tránh giải phóng mặt bằng hai lần
Vướng mắc của dự án không chỉ nằm ở giải phóng mặt bằng. Theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1688/QĐ-TTg ngày 26-12-2024, tuyến đường có mặt cắt ngang 40m. Trong khi đó, chỉ giới đường đỏ được cấp năm 2019 xác định mặt cắt 24m, còn dự án giai đoạn I đang thi công theo mặt cắt 12m. Thiết kế hiện tại do đó không còn đồng bộ với định hướng quy hoạch tổng thể.
Phó Chủ tịch UBND xã Ứng Hòa Lê Thanh Tùng cho biết, ngoài những tồn tại về quản lý đất đai qua nhiều thời kỳ, nguyên nhân quan trọng là quy hoạch tuyến đường đã thay đổi.
Ông Lê Thanh Tùng phân tích: “Nếu tiếp tục giải phóng mặt bằng để hoàn thành mặt cắt 12m theo thiết kế cũ, ngân sách sẽ phải chi hàng chục tỷ đồng bồi thường và tái định cư. Nhưng khi thành phố triển khai giai đoạn II theo quy hoạch thì mặt cắt rộng 40m, chính những hộ dân này sẽ tiếp tục bị thu hồi đất lần nữa. Điều đó không chỉ gây lãng phí nguồn lực đầu tư công mà còn tạo thêm nhiều xáo trộn trong đời sống người dân”.
Thực tế, mặt cắt 12m làm một số thửa đất và công trình bị cắt xén một phần, kéo theo nhu cầu tái định cư. Nếu tiếp tục hoàn thiện dự án theo thiết kế cũ, rồi sau đó mở rộng lên 40m, một số hộ có thể bị thu hồi đất, bố trí tái định cư lần thứ hai; các công trình hạ tầng vừa đầu tư cũng có nguy cơ phải di chuyển lại. Trong khi đó, tuyến đường hiện đã cơ bản hình thành, bảo đảm lưu thông toàn tuyến, kết nối các xã và khu vực Bệnh viện Đa khoa Vân Đình; phần khối lượng còn lại chủ yếu tập trung ở các điểm nghẽn mặt bằng.
Từ thực tiễn đó, tại Báo cáo số 763/BC-UBND (ngày 27-7-2026), UBND xã Ứng Hòa đề xuất UBND thành phố Hà Nội chấp thuận dừng, chấm dứt thực hiện giai đoạn I; đồng thời chốt khối lượng, nghiệm thu, bàn giao công trình theo hiện trạng và quyết toán phần chi phí đã thực hiện. Địa phương kiến nghị hoàn thiện các hạng mục bảo đảm an toàn giao thông tại những điểm thắt nút, sớm đưa tuyến đường hiện có vào quản lý, duy tu và khai thác ổn định. Riêng việc cấp điện cho hệ thống chiếu sáng là nguyện vọng cấp thiết của người dân dọc tuyến.
Đề xuất dừng giai đoạn I không đồng nghĩa dừng mục tiêu hoàn thiện tuyến đường. Đây là phương án xử lý phần đầu tư đã thực hiện, hạn chế phát sinh chi phí, tránh giải phóng mặt bằng hai lần và tạo cơ sở chuẩn bị giai đoạn tiếp theo theo mặt cắt quy hoạch 40m. Trước mắt, việc khắc phục các điểm mất an toàn, nhất là tại những vị trí “cổ chai” và hệ thống chiếu sáng chưa hoạt động, cần được xác định rõ trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn thực hiện, để giai đoạn I dù dừng lại nhưng an toàn đi lại của người dân không tiếp tục bị bỏ ngỏ.