Đề xuất cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán

Trình bày tờ trình, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết, Luật sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện một số quy định để đáp ứng yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số; thực hiện tinh gọn bộ máy và nâng cao hiệu quả vận hành thị trường giao dịch chứng khoán; bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành; tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; nâng cao năng lực thị trường, thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Đáng chú ý, dự thảo cũng bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, thực hiện phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Theo đó, bổ sung quy định nguyên tắc chung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán và giao Chính phủ quy định chi tiết.

Báo cáo thẩm tra về dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

“Tuy nhiên, do chính sách có thể tác động trực tiếp đến tài sản nhà đầu tư và an toàn thị trường, đề nghị Luật quy định rõ các nguyên tắc cốt lõi về thẩm quyền, đối tượng và phạm vi thử nghiệm; giới hạn quy mô, thời gian, rủi ro; công bố, cảnh báo rủi ro; bảo vệ dữ liệu và tài sản khách hàng; giám sát, tạm dừng, chấm dứt, bồi thường và giải quyết tranh chấp. Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải được quy định chặt chẽ, bảo đảm thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, không làm giảm trách nhiệm của tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ”, ông Phan Văn Mãi nói.

Đối với giao dịch điện tử, Thường trực Ủy ban tán thành hướng sửa đổi nhưng đề nghị xác định cụ thể nội dung chuyên ngành giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định, bảo đảm đúng thẩm quyền và thống nhất với pháp luật về giao dịch điện tử, dữ liệu, an ninh mạng; làm rõ trách nhiệm lưu vết, truy xuất, bảo đảm tính liên tục của hệ thống và xử lý sự cố. Các quy định về công nghệ mới cần bảo đảm tính mở, trung lập về công nghệ; đối với trí tuệ nhân tạo, giao dịch thuật toán, tư vấn tự động cần có cơ chế kiểm soát mô hình, can thiệp của con người và xác định trách nhiệm.

Dự thảo quy định Luật có hiệu lực từ ngày 1-3-2027, riêng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát từ ngày 1-3-2028. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành thời điểm có hiệu lực chung.

Tuy nhiên, đối với cơ chế thử nghiệm, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ tiến độ chuẩn bị và khả năng đẩy nhanh thực hiện, trường hợp giữ mốc 1-3-2028 phải bảo đảm đầy đủ văn bản, hạ tầng và nguồn lực trước thời điểm này.

Một số ý kiến đề nghị cơ chế thử nghiệm có hiệu lực đồng thời với Luật từ ngày 1-3-2027. Đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát đầy đủ các quy định chuyển tiếp đối với hồ sơ, giấy phép, chứng chỉ, hợp đồng và hoạt động công nghệ đang thực hiện; hoàn thiện đồng bộ dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 155/2020/NĐ-CP và Nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, không phát sinh thêm điều kiện, thủ tục hoặc chính sách mới ngoài phạm vi Luật giao.