Thêm dư địa cho xuất khẩu gạo những tháng cuối năm

Giá gạo phục hồi, thị trường xuất khẩu mở thêm dư địa

Thông tin từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường, 8 tháng năm 2026, xuất khẩu gạo đạt trên 6 triệu tấn, với giá trị xuất đạt gần 2,91 tỷ USD, giảm 5% về lượng và 10,7% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, tháng 7-2026, giá xuất khẩu gạo bình quân đạt 511 USD/tấn, lần đầu tiên trong năm tăng so với cùng kỳ năm trước, với mức tăng 5,8%. Diễn biến này được là tín hiệu tích cựccho thấy mặt bằng giá gạo đang có sự chuyển biến theo hướng thuận lợi hơn.

Dự báo cả năm 2026, tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt khoảng 3,94 tỷ USD, giảm 4% so với cùng kỳ năm 2025. Dù vậy, sự phục hồi về giá từ tháng 7 được kỳ vọng sẽ góp phần thu hẹp mức suy giảm trong những tháng cuối năm.

Triển vọng của xuất khẩu gạo Việt Nam còn được hỗ trợ bởi những biến động trên thị trường quốc tế. Tại châu Á, giá gạo xuất khẩu của Ấn Độ tiếp tục tăng lên mức cao nhất trong một năm qua. Giá gạo đồ 5% tấm của nước này ở mức 366-371 USD/tấn. Trong khi đó, tại Thái Lan, giá gạo 5% tấm đạt 465USD/tấn, tăng so với mức 450-460 USD/tấn trước đó.

Trong khi đó, nhiều thị trường vẫn mở ra dư địa đáng kể cho gạo Việt Nam. Philippines - thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất của Việt Nam khẳng định không áp dụng lệnh tạm dừng nhập khẩu trong năm 2026 và tiếp tục nhập khẩu để tăng dự trữ. Philippines dự kiến nhập khẩu khoảng 5,6 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026-2027, mức lớn nhất thế giới.

Tại Trung Quốc, nhập khẩu gạo cũng ghi nhận mức tăng trưởng đột phá về lượng, đặc biệt đối với gạo tấm làm nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Đây là dư địa đáng chú ý đối với gạo nguyên liệu, gạo tấm của Việt Nam.

Nigeria dự kiến thiếu hụt khoảng 3,5 triệu tấn gạo trong niên vụ 2026-2027, tạo thêm cơ hội cho Việt Nam nếu cải thiện được năng lực cạnh tranh về giá. Tại Kenya, nước này miễn thuế nhập khẩu gạo trắng theo hạn ngạch đến hết tháng 11-2026.

Nâng chất lượng gạo đi đôi với tăng khả năng dự báo thị trường

Theo đánh giá của Hiệp hội Lương thực Việt Nam, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam trong thời gian gần đây đã có dấu hiệu cải thiện ở một số chủng loại, phản ánh nhu cầu ổn định từ các thị trường truyền thống. Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh về giá vẫn hiện hữu khi nhiều quốc gia xuất khẩu lớn tiếp tục điều chỉnh chính sách để giữ thị phần.

Trong bối cảnh thị trường thế giới biến động, ngành lúa gạo Việt Nam được đánh giá đang đứng trước cả cơ hội và thách thức đan xen. Một mặt, nhu cầu nhập khẩu tăng tại các quốc gia châu Á và châu Phi mở ra dư địa xuất khẩu lớn hơn. Mặt khác, biến động địa chính trị, chi phí logistics và thời tiết cực đoan vẫn là những yếu tố rủi ro khó lường.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường khuyến nghị các doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến cung - cầu toàn cầu, đặc biệt là chính sách nhập khẩu của các thị trường trọng điểm và tình hình thời tiết tại các quốc gia sản xuất lớn. Bộ cũng xác định việc chủ động điều tiết sản xuất, nâng cao chất lượng gạo và đa dạng hóa thị trường được xem là giải pháp then chốt để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Về phía Bộ Công Thương đang hoàn thiện khung chính sách nhằm nâng cao hiệu quả điều hành hoạt động xuất khẩu gạo. Điểm mới là bổ sung cơ chế đánh giá mức độ tín nhiệm của thương nhân trong dự thảo Nghị định sửa đổi Nghị định số 107/2018/NĐ-CP của Chính phủ, qua đó tạo động lực để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, xây dựng thương hiệu và phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững.

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Nguyễn Anh Sơn cho biết, qua gần 8 năm triển khai Nghị định số 107/2018/NĐ-CP, hoạt động xuất khẩu gạo đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu cần có cơ chế đánh giá khách quan về năng lực và mức độ tuân thủ của thương nhân để phục vụ công tác điều hành, lựa chọn doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ quan trọng của ngành, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp đầu tư phát triển vùng nguyên liệu, hệ thống kho chứa, logistics và xây dựng thương hiệu gạo Việt Nam.

Việc đánh giá tín nhiệm không nhằm tạo thêm điều kiện kinh doanh mà là công cụ quản lý minh bạch, góp phần khuyến khích doanh nghiệp cạnh tranh lành mạnh và phát triển bền vững.

“

Trong bối cảnh giá cả quốc tế có xu hướng biến động theo chu kỳ ngắn hạn, doanh nghiệp cần linh hoạt hơn trong ký kết hợp đồng, đồng thời nâng cao khả năng dự báo thị trường để tận dụng tốt các thời điểm giá thuận lợi.

Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Nguyễn Anh Sơn