Thể thao Hà Nội và hành trình đồng hành cùng Thủ đô, đất nước

Những dấu son trên đấu trường quốc tế

Cùng với sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945, thể dục - thể thao từng bước trở thành một bộ phận của đời sống xã hội mới. Ở Hà Nội, phong trào thể dục, thể thao cũng từng bước hình thành và phát triển. Sau ngày Thủ đô được giải phóng năm 1954, hoạt động thể thao càng có điều kiện phát triển.

Một dấu mốc đáng chú ý với thể thao Hà Nội là ngày 3-6-1966, Trường Văn hóa, thể thao đầu tiên của Hà Nội, đồng thời là Trường Văn hóa, thể thao đầu tiên của cả nước được thành lập. Đây là nền móng quan trọng cho quá trình đào tạo vận động viên năng khiếu, tạo nguồn cho thể thao thành tích cao của Thủ đô sau này.

Từ những cơ sở ban đầu ấy, thể thao Hà Nội từng bước xây dựng được hệ thống đào tạo tương đối hoàn chỉnh, từ tuyển chọn năng khiếu, đào tạo trẻ đến thể thao thành tích cao. Qua đó, thể thao Hà Nội tạo nên những dấu mốc đầu tiên, rất đáng nhớ của thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế.

Một trong những dấu mốc sớm và đặc biệt là thành tích của xạ thủ Ngô Ngân Hà. Tại SEA Games 15 năm 1989 ở Malaysia, trong lần thể thao Việt Nam trở lại đấu trường khu vực Đông Nam Á, Ngô Ngân Hà giành Huy chương vàng cá nhân nội dung súng trường tiêu chuẩn nữ nằm bắn và cùng đồng đội giành thêm Huy chương vàng đồng đội ở nội dung trên. Hai tấm Huy chương vàng của Ngô Ngân Hà chiếm 2/3 số Huy chương vàng của Đoàn thể thao Việt Nam tại kỳ đại hội đó.

Nếu Ngô Ngân Hà là một trong những người mang về tấm Huy chương vàng cho thể thao Việt Nam trong lần trở lại đấu trường khu vực, thì vận động viên khác của Hà Nội là Nguyễn Thúy Hiền lại tạo nên một cột mốc ở đấu trường thế giới. Năm 1993, nữ võ sĩ wushu Hà Nội giành Huy chương vàng tại Giải vô địch thế giới, trở thành vận động viên Việt Nam đầu tiên giành Huy chương vàng tại một giải vô địch thế giới. Thành tích ấy còn cho thấy thể thao Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh ở cấp độ thế giới.

Hai năm sau, đến lượt Vũ Bích Hường ghi tên mình vào lịch sử. Tại SEA Games 18 năm 1995, Vũ Bích Hường giành Huy chương vàng nội dung 110m rào, trở thành vận động viên Việt Nam đầu tiên vô địch SEA Games ở một nội dung của điền kinh - môn thể thao cơ bản trong hệ thống Olympic. Chiến thắng ấy mở ra niềm tin rằng các vận động viên Việt Nam có thể cạnh tranh ở những nội dung đòi hỏi nền tảng thể lực, kỹ thuật và trình độ chuyên môn cao.

Sau đó, Dương Thúy Vi tiếp tục nối dài mạch thành công của thể thao Hà Nội ở đấu trường châu lục khi giành Huy chương vàng ASIAD 2014. Thúy Vi cũng là vận động viên đầu tiên của Hà Nội giành Huy chương vàng cá nhân tại ASIAD.

Sau đó, thể thao Hà Nội lại có thêm một dấu son khác ở ASIAD. Tại ASIAD 2018, vận động viên nhảy xa (điền kinh) của Hà Nội Bùi Thị Thu Thảo giành Huy chương vàng, trở thành vận động viên Việt Nam đầu tiên giành Huy chương vàng ASIAD ở môn điền kinh...

Nhìn vào những cái tên ấy, có thể thấy một điều khá rõ rằng, đóng góp của thể thao Hà Nội cho thể thao Việt Nam không chỉ nằm ở số lượng huy chương, số huấn luyện viên và vận động viên tham gia các đội tuyển hay Đoàn thể thao Việt Nam, mà còn nằm ở nhiều cột mốc mở đường.

Đó cũng là lý do thể thao Hà Nội nhiều năm được xem là “lá cờ đầu” của thể thao Việt Nam khi từ năm 2002 đến 2022, thể thao thành tích cao Hà Nội duy trì vị trí dẫn đầu Đại hội Thể thao toàn quốc; tại nhiều kỳ SEA Games, ASIAD và Olympic, Hà Nội đóng góp từ 20 đến 30% về lực lượng và huy chương cho Đoàn thể thao Việt Nam.

Trong khi đó, thể thao phong trào cũng là điểm sáng của thể thao Thủ đô. Những giải thể thao truyền thống, trong đó có Giải chạy Báo Hànộimới mở rộng - Vì hòa bình vẫn được duy trì bền bỉ. Nhiều mô hình tập luyện thể thao được mở ra dành cho nhiều đối tượng. Tỷ lệ người dân tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên tại Hà Nội hiện nay đạt khoảng 45%.

Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long cho biết, trong chặng đường xây dựng, phát triển và trưởng thành của thể dục, thể thao Thủ đô, dưới sự lãnh đạo của Thành ủy, HĐND, UBND thành phố cùng sự đồng hành của các tầng lớp nhân dân, thể dục, thể thao Hà Nội luôn đóng vai trò tiên phong trong cả nước. Phong trào thể dục, thể thao cho mọi người ngày càng phát triển sâu rộng, trở thành nét đẹp văn hóa trong đời sống của người dân Thủ đô. Bên cạnh đó, thể thao thành tích cao của Hà Nội luôn giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước, đóng góp nhiều vận động viên xuất sắc cho đội tuyển quốc gia và đạt thành tích cao tại các đấu trường quốc tế, như: SEA Games, ASIAD…

Nâng vị thế Thủ đô

Nếu thành tích trên đấu trường quốc tế là cách thể thao Hà Nội đóng góp cho thể thao Việt Nam, thì việc đóng vai trò trung tâm trong tổ chức các sự kiện thể thao lớn lại mở ra một phương diện khác: Quảng bá hình ảnh Thủ đô và nâng cao vị thế Việt Nam.

Dấu mốc đặc biệt là SEA Games 22 năm 2003 - kỳ SEA Games đầu tiên Việt Nam đăng cai. Hà Nội trở thành địa phương tổ chức chính của đại hội, đồng thời là nơi diễn ra nhiều môn thi đấu quan trọng.

Để phục vụ SEA Games 22, hàng loạt công trình thể thao trên địa bàn Thủ đô được xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp. Cung thể thao Quần Ngựa cùng Nhà thi đấu Cầu Giấy, Nhà thi đấu Hai Bà Trưng (sau đổi tên là Nhà thi đấu Hoàng Mai), Nhà thi đấu Sóc Sơn, Nhà thi đấu Gia Lâm... được xây mới, tạo nên bước chuyển quan trọng về cơ sở vật chất thể thao của Thủ đô và cả nước.

Hà Nội qua đó có cơ hội chứng minh năng lực tổ chức, điều hành, đón tiếp các đoàn thể thao quốc tế. Quan trọng hơn, những công trình được xây dựng, nâng cấp phục vụ đại hội vẫn tiếp tục được khai thác, sử dụng, tạo thêm điều kiện phát triển thể thao phong trào và thể thao thành tích cao của Thủ đô.

Năm 2009, Hà Nội tiếp tục đảm nhận vai trò trung tâm khi đăng cai Đại hội Thể thao trong nhà châu Á. Qua sự kiện này, Hà Nội tiếp tục tích lũy kinh nghiệm tổ chức các giải đấu quốc tế, đồng thời từng bước hình thành năng lực tổ chức những sự kiện thể thao lớn.

Gần hai thập niên sau SEA Games 22, Hà Nội tiếp tục đóng vai trò quan trọng tại SEA Games 31 - năm 2022. SEA Games 31 diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Việt Nam vừa trải qua những tác động nặng nề của đại dịch Covid-19. Việc tổ chức thành công đại hội không chỉ là thành công về mặt thể thao, mà còn cho thấy năng lực tổ chức, điều hành và khả năng thích ứng của Việt Nam cũng như thành phố Hà Nội.

Với Hà Nội, đây cũng là dịp khẳng định vị thế trung tâm thể thao của cả nước, giúp hình ảnh Hà Nội được quảng bá rộng rãi tới bạn bè quốc tế.

Chặng đường mới, cơ hội phát triển mới

Thể thao Hà Nội đang đứng trước một giai đoạn phát triển mới với nhiều thách thức xen lẫn cơ hội.

Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là xây dựng phong trào, đào tạo vận động viên và giành thành tích tại SEA Games, các giải châu lục, thế giới, thì ngày nay, thể thao Hà Nội phải hướng nhiều hơn tới ASIAD và Olympic. Trong đó, việc có vận động viên giành huy chương Olympic luôn là ưu tiên.

Đó không phải là nhiệm vụ dễ dàng khi khoảng cách giữa thể thao Việt Nam với những nền thể thao hàng đầu châu Á vẫn còn lớn. Rõ nhất là sau tấm Huy chương vàng Olympic lịch sử của xạ thủ Hoàng Xuân Vinh vào năm 2016, thể thao Việt Nam chưa thể lặp lại thành tích ấy ở hai kỳ Olympic gần nhất.

Bên cạnh đó, Hà Nội cũng cần sẵn sàng cho việc đóng vai trò trung tâm trong tổ chức những sự kiện thể thao quy mô châu lục lớn, trong đó có thể là ASIAD, sau khi đã ghi dấu ấn qua việc tổ chức SEA Games 22 và 31 cũng như Đại hội Thể thao trong nhà châu Á năm 2009.

Trong dịp kỷ niệm Ngày truyền thống ngành Thể dục, thể thao hồi đầu năm nay, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Tuấn Long đã nhấn mạnh, trong giai đoạn hiện nay, ngành thể dục, thể thao Thủ đô càng có trách nhiệm đóng góp tích cực vào sự nghiệp phát triển chung của Thủ đô và đất nước. Bám sát Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVIII, ngành Thể dục - Thể thao Thủ đô tiếp tục tập trung phát triển toàn diện theo hướng nâng cao sức khỏe, thể chất, tinh thần, tầm vóc và chất lượng cuộc sống của nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Thành phố chú trọng quản lý, khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế, công trình thể thao; phát triển mạng lưới trung tâm thể dục, thể thao tại cơ sở, đồng thời mở rộng các không gian, mô hình luyện tập trong cộng đồng, trường học, khu dân cư và khu công nghiệp.

Song song với đó, Hà Nội tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước về thể thao thành tích cao; tập trung đầu tư đào tạo vận động viên chất lượng cao, nâng cao trình độ huấn luyện, khoa học thể thao; từng bước phát triển thể thao chuyên nghiệp theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế.

Trong hành trình phát triển của đất nước, Thủ đô Hà Nội đang bước vào một giai đoạn với những yêu cầu mới về vị thế, chất lượng sống và khả năng hội nhập quốc tế. Thể thao cũng không thể đứng ngoài hành trình ấy. Chặng đường phía trước sẽ không chỉ là câu chuyện giữ vững vị trí đầu tàu, mà còn là hành trình để thể thao Thủ đô đóng góp nhiều hơn nữa vào khát vọng nâng tầm thể thao Việt Nam, đồng thời đưa hình ảnh Hà Nội - một thành phố năng động, hiện đại, giàu truyền thống đến gần hơn với bạn bè quốc tế.