Nâng vai trò đầu tàu kinh tế của Hà Nội trong giai đoạn mới

Lan toả tăng trưởng kinh tế

Hà Nội đóng vai trò là một trong những đầu tàu kinh tế lớn nhất của cả nước. Những năm gần đây, Hà Nội duy trì tốc độ tăng trưởng cao hơn bình quân chung của cả nước, đến năm 2026, quy mô kinh tế của Hà Nội đạt khoảng 63 tỷ USD, gấp 1,42 lần so với năm 2020. Không chỉ tăng trưởng về quy mô, Hà Nội còn tiên phong chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Thành phố tập trung phát triển các mô hình kinh tế mới như kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, kinh tế số, kinh tế đêm; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo.

Hà Nội đóng vai trò là cực tăng trưởng chủ lực, đóng góp tỷ trọng lớn vào ngân sách và quy mô GRDP toàn vùng, kéo theo sự phát triển của các tỉnh, thành lân cận. Trước hết, về kinh tế, tài chính và dịch vụ cao cấp, Hà Nội chuyển dịch mạnh sang các chức năng quản trị, tài chính, ngân hàng, thương mại và dịch vụ chất lượng cao. Thành phố được kỳ vọng trở thành trung tâm tài chính, dịch vụ logistics và thương mại mang tầm khu vực, trong khi các tỉnh như Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình phát triển các khu công nghiệp, kho bãi logistics vệ tinh, hỗ trợ trực tiếp cho trung tâm này.

Hà Nội thúc đẩy liên kết thương mại – dịch vụ với các địa phương thông qua kết nối cung - cầu hàng hóa. Phối hợp với các tỉnh xây dựng chuỗi cung ứng nông sản an toàn. Thành phố hỗ trợ tiêu thụ, mở rộng thị trường cho đặc sản vùng miền và ngược lại, đưa các sản phẩm công nghiệp, thủ công mỹ nghệ của Hà Nội lan tỏa ra toàn quốc.

Bên cạnh đó, thành phố khuyến khích doanh nghiệp đầu tư, phát triển hạ tầng logistics, kho bãi, trung tâm thương mại tại các điểm tiếp giáp vùng để tối ưu hóa chi phí vận chuyển.

Ở lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, Hà Nội được xác định là “bộ não” của Vùng Thủ đô. Thành phố tập trung các trung tâm R&D, cơ sở nghiên cứu thử nghiệm, thiết kế chế tạo, phát triển công nghệ lõi và công nghệ nguồn. Trên cơ sở đó, các địa phương lân cận như Bắc Ninh, Hưng Yên, Hải Phòng tiếp nhận sự lan tỏa để hình thành các trung tâm sản xuất, lắp ráp điện tử, bán dẫn, công nghiệp hỗ trợ và sản xuất thông minh. Mô hình phân công này hướng tới hình thành vành đai công nghiệp - đô thị - dịch vụ công nghệ cao dọc theo các tuyến Vành đai 4 và Vành đai 5.

Sức hút kinh tế và vai trò hạt nhân của Hà Nội được minh chứng rõ nét qua các số liệu tăng trưởng tích cực. Tổng mức bán lẻ và dịch vụ đạt tốc độ tăng trưởng ổn định (thường ở mức trên 12% - 13% so với cùng kỳ), chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế. Các dịch vụ cao cấp thu hút vùng như du lịch lữ hành, lưu trú, ăn uống và hệ thống văn phòng phát triển mạnh mẽ, biến Hà Nội thành điểm đến giao dịch tài chính - thương mại quốc tế hàng đầu của cả vùng. Kinh tế số là động lực cốt lõi, đóng góp khoảng 16,7% (tương đương 5,5 tỷ USD) vào GRDP trong 6 tháng đầu năm 2026.

Đẩy mạnh liên kết vùng, vai trò hạt nhân qua mạng lưới hạ tầng kết nối, đô thị vệ tinh

Không chỉ ở các lĩnh vực kinh tế, Hà Nội còn đóng vai trò hạt nhân trong Vùng Thủ đô và Vùng Đồng bằng sông Hồng kéo theo sự phát triển của các tỉnh, thành lân cận thông qua mạng lưới hạ tầng giao thông, đô thị và chuỗi cung ứng.

Hà Nội tập trung nguồn lực cho các dự án chiến lược, hệ thống đường vành đai, cầu qua sông Hồng, đường sắt đô thị, các trục phát triển mới, khu đô thị đa mục tiêu, công trình khẩn cấp và dự án phục vụ APEC 2027.

Việc hoàn thiện các tuyến vành đai, các trục hướng tâm, xuyên tâm giúp tăng cường liên kết với các tỉnh và hành lang kinh tế quốc tế. Tác động không dừng lại ở việc giải quyết nhu cầu giao thông mà còn kéo theo các dự án đô thị, thương mại, dịch vụ, logistics và sản xuất.

Chẳng hạn, Hà Nội phát triển các tuyến đường sắt đô thị và đường sắt liên vùng theo mô hình TOD, kết nối với các đô thị vệ tinh, giảm áp lực dân số nội đô. Các tuyến đường sắt tốc độ cao và việc rà soát, mở rộng quy mô sân bay Nội Bài, cùng với nghiên cứu sân bay thứ hai của Vùng Thủ đô, sẽ củng cố vai trò trung chuyển hàng hóa và hành khách. Thành phố tập trung phát triển các trục kinh tế thương mại dịch vụ chủ đạo (như trục Hồ Tây - Cổ Loa, trục Nhật Tân - Nội Bài) để làm bệ phóng giao thương.

Về dài hạn, thành phố tiếp tục hoàn thiện quy hoạch không gian ngầm, phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng, xây dựng đô thị thông minh, đô thị xanh và thúc đẩy phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch. Mục tiêu là từng bước hình thành hệ thống hạ tầng hiện đại, đồng bộ, kết nối và bền vững.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, Hà Nội định vị là đô thị hạt nhân, trung tâm điều phối, kết nối vùng và dẫn dắt tăng trưởng kinh tế. Việc kết nối này được thực hiện thông qua mô hình "chùm đô thị đa cực" nhằm lan tỏa động lực phát triển tới toàn bộ Vùng Thủ đô và Vùng Đồng bằng sông Hồng.

Hà Nội được đặt trong mối quan hệ với vùng Đồng bằng sông Hồng, vùng Trung du miền núi phía Bắc, vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, với các trục kết nối di sản, kết nối logistics, kết nối sân bay, đường sắt (metro), đường vành đai, đô thị vệ tinh, đô thị sáng tạo, đô thị sinh thái.

Theo các chuyên gia, với vai trò đầu mối liên kết mạng lưới giao thông huyết mạch, Hà Nội ưu tiên các khu vực động lực, hạ tầng chiến lược, các công trình có tính chất lan toả. Quy hoạch Thủ đô Hà Nội đã xác định 9 cực phát triển theo từng chức năng riêng, từ logistics, công nghiệp đến công nghệ cao, sinh thái, du lịch, các dự án hạ tầng trọng điểm… Các khu vực phát triểm mới tập trung theo hướng biển, hướng Hải Phòng, Quảng Ninh. Và các khu vực gián tiếp hỗ trợ phát triển các trung tâm giáo dục, y tế ở phía Tây, Tây Nam…

Nguồn lực cốt lõi để Hà Nội phát triển kinh tế bền vững trong tầm nhìn 100 năm dựa vào thể chế đột phá, con người làm trung tâm, và nguồn vốn khổng lồ từ cả trong và ngoài nước…

Theo TS Nguyễn Sỹ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, yếu tố then chốt được thành phố đặc biệt chú trọng là huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Hà Nội cần tận dụng nguồn lực tổng hợp từ đầu tư công, nguồn vốn FDI và khối kinh tế tư nhân thông qua các hội nghị xúc tiến đầu tư lớn của thành phố.

“Một vấn đề quan trọng trong quá trình này là tư duy xây dựng thể chế, cải cách thể chế nhằm tạo động lực, tạo cơ hội và duy động các nguồn lực để phát triển Thủ đô theo đúng định hướng”, TS Nguyễn Sỹ Dũng nhấn mạnh.

Những cơ chế vượt trội để huy động vốn, khai thác quỹ đất, phát triển hạ tầng chiến lược, bảo tồn di sản, thu hút nhân tài, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hợp tác công tư.

Triển khai các nghị quyết chuyên sâu về đầu tư, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp, thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm, Sàn Giao dịch công nghệ, cùng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) để nhanh chóng đưa công nghệ mới vào thực tiễn. Chuyển từ việc tài trợ đơn thuần sang đặt hàng các giải pháp giải quyết trực tiếp "bài toán lớn" của đô thị, thúc đẩy năng suất lao động và tăng tỷ trọng đóng góp của công nghệ cao.

Hà Nội được định vị là nơi thử nghiệm các cơ chế, chính sách mới. Luật Thủ đô 2026 tạo cơ chế vượt trội, hành lang pháp lý vượt trội. Theo các chuyên gia, đây là bệ phóng thể chế giúp Hà Nội chủ động điều phối kinh tế, hạ tầng và đầu tư vùng… sẽ mở ra cơ hội để Hà Nội phát triển dài hạn theo mục tiêu đề ra.