Iceland tìm phương án củng cố an ninh sau khi cử tri nói “không” với EU

Phát biểu với Reuters sau cuộc họp với Ủy ban Đối ngoại ngày 31-8, Bộ trưởng Ngoại giao Iceland Thorgerdur Gunnarsdottir cho rằng kết quả cuộc trưng cầu ý dân không thể làm thay đổi những thách thức địa chính trị mà nước này đang phải đối mặt.

Nhận định này được đưa ra sau khi cử tri Iceland ngày 30-8 bác bỏ đề xuất của chính phủ về việc nối lại các cuộc đàm phán với Brussels. Theo kết quả được công bố, 52,8% số phiếu phản đối việc mở lại đàm phán, trong khi 47,2% ủng hộ. Tỷ lệ cử tri tham gia đạt 82,5%.

Kết quả này đồng nghĩa chính phủ Iceland chưa thể sử dụng tiến trình đàm phán gia nhập EU như một công cụ để tăng cường vị thế an ninh của đất nước, dù trước cuộc bỏ phiếu, chính phủ từng nhận định rằng việc gia nhập EU có thể giúp Iceland củng cố an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược tại Bắc Cực ngày càng phức tạp.

Tuy nhiên, theo bà Gunnarsdottir, việc từ chối nối lại đàm phán không đồng nghĩa Iceland sẽ giảm hợp tác với EU.

“EU vẫn là một đối tác rất quan trọng đối với Iceland, và chúng ta cần tăng cường hơn nữa sự hợp tác”, Bộ trưởng Ngoại giao Iceland nói. Bà cho biết Reykjavik [thủ đô của Iceland] sẽ xem xét các thỏa thuận song phương với những đối tác có cùng lợi ích về an ninh, đồng thời dẫn trường hợp Iceland đã có các thỏa thuận với Phần Lan và Na Uy.

Iceland là quốc gia Bắc Cực với dân số khoảng 400.000 người, là thành viên NATO nhưng không duy trì quân đội thường trực. An ninh và quốc phòng của nước này hiện dựa chủ yếu vào tư cách thành viên NATO và hiệp định quốc phòng song phương với Mỹ được ký năm 1951.

Vị trí địa lý của Iceland khiến nước này có ý nghĩa chiến lược đặc biệt đối với an ninh Bắc Đại Tây Dương. Vì vậy, những thay đổi trong chính sách của các cường quốc đối với Bắc Cực và NATO đang đặt ra thêm sức ép đối với Reykjavik trong việc xác định cách thức bảo đảm an ninh mà không cần xây dựng một lực lượng quân sự thường trực quy mô lớn.

Đáng chú ý, Tổng thống Mỹ Donald Trump trong những tháng gần đây nhiều lần bày tỏ mong muốn Mỹ kiểm soát Greenland, vùng lãnh thổ tự trị thuộc Đan Mạch nằm gần Iceland, đồng thời đặt ra những nghi vấn về mức độ cam kết của Washington đối với NATO. Những động thái này đã làm gia tăng tranh luận tại Iceland về sự phụ thuộc của nước này vào các cam kết an ninh truyền thống.

Trong bối cảnh đó, Iceland đang tìm cách tận dụng những cơ chế hợp tác hiện có. Bà Gunnarsdottir cho biết Reykjavik sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác trong khuôn khổ Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), cơ chế đã đưa Iceland vào thị trường chung của EU từ năm 1994 dù nước này không phải thành viên chính thức của khối.

Tổng hợp