Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND:“Thuốc đặc trị” các dự án chỉnh trang đô thị chậm tiến độ
Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội về chính sách cải tạo, chỉnh trang đô thị và phát triển theo mô hình TOD trên địa bàn thành phố có hiệu lực từ ngày 1-7-2026. Điểm đáng chú ý của Nghị quyết là việc đặt ra quy định thu hồi chủ trương đầu tư nếu dự án không bảo đảm tiến độ hoặc không đạt yêu cầu. Quy định này được kỳ vọng sẽ tạo chuyển biến mạnh trong xử lý các dự án chậm triển khai, ngăn ngừa tình trạng dự án “treo” kéo dài.
Rõ trách nhiệm, rõ thời gian
Công tác cải tạo, chỉnh trang đô thị của Hà Nội thời gian qua đạt một số kết quả tích cực, song nhìn tổng thể vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Điển hình là chương trình cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ - nội dung quan trọng của chỉnh trang đô thị vẫn còn khá chậm. Theo số liệu khảo sát của HĐND thành phố, tiến độ cải tạo chung cư cũ trong nhiều năm qua mới đạt khoảng 2-3% trong tổng số 2.160 nhà chung cư cũ xuống cấp cần được cải tạo và xây dựng lại.
Quá trình triển khai dự án thường gặp nhiều vướng mắc liên quan đến quy hoạch, xác định phạm vi dự án, lựa chọn chủ đầu tư, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và sự đồng thuận của người dân... Những vướng mắc này khiến nhiều dự án kéo dài nhiều năm, trong khi khu vực dự kiến cải tạo vẫn trong tình trạng xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực đất đai và ảnh hưởng đến chất lượng sống của người dân.
Từ thực tiễn đó, Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND đã đưa ra nhiều cơ chế hỗ trợ mới như: Rút ngắn tối thiểu 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính liên quan đến các dự án cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư cũ hay việc hỗ trợ tiền thuê nhà (tối đa tới 3 năm) cùng nhiều phương án tái định cư linh hoạt nhằm tạo đồng thuận trong nhân dân trước khi di dời...
Điểm đáng chú ý, Nghị quyết cũng quy định xử lý theo hướng rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và tăng tính ràng buộc đối với chủ đầu tư. Theo đó, thành phố sẽ thực hiện thu hồi việc lựa chọn chủ đầu tư dự án nếu sau 12 tháng kể từ ngày được lựa chọn chủ đầu tư và sau 3 lần tổ chức lấy ý kiến các chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư... mà không thể đạt được 75% sự đồng thuận của các chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất và tương đương 75% diện tích đất khu vực cải tạo chỉnh trang.
Đồng thời, thành phố cũng thu hồi lại chủ trương đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư khác trong trường hợp sau 6 tháng kể từ ngày hoàn thành thủ tục hành chính đủ điều kiện khởi công mà nhà đầu tư không thực hiện khởi công và triển khai xây dựng dự án theo tiến độ phê duyệt...
Đánh giá về vấn đề này, kiến trúc sư Trần Tuấn Anh, chuyên gia về quy hoạch đô thị cho rằng, quy định mới về thời hạn triển khai dự án của thành phố Hà Nội là cần thiết nhằm nâng cao kỷ luật thực hiện dự án. Một dự án được chấp thuận nhưng triển khai chậm trong thời gian dài có thể phát sinh nhiều hệ lụy, từ lãng phí nguồn lực đất đai, kéo dài tình trạng xuống cấp của khu vực đô thị đến ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân.
“Việc đặt ra cơ chế thay thế chủ đầu tư cũng tạo sức ép để doanh nghiệp phải đánh giá kỹ về năng lực tài chính, nhân sự, kinh nghiệm, phương án triển khai trước khi tham gia dự án... Nhà đầu tư phải chứng minh năng lực và cam kết tiến độ một cách thực chất; đồng thời, khi một nhà đầu tư không đáp ứng yêu cầu, việc lựa chọn nhà đầu tư khác có năng lực hơn sẽ giúp dự án có cơ hội được khởi động trở lại, hạn chế tình trạng kéo dài thủ tục nhưng không tạo ra sản phẩm cụ thể”, kiến trúc sư Trần Tuấn Anh phân tích.
Mở thêm “lối ra” cho dự án cấp thiết
Một nội dung khác được quan tâm trong Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND là trường hợp cần thiết, UBND thành phố có thể quyết định thu hồi đất, thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và xem xét quyết định thực hiện dự án bằng nguồn vốn đầu tư công hoặc tổ chức đấu giá quyền sử dụng đất, sau khi có từ 2/3 tổng số chủ sở hữu nhà, người sử dụng đất trong phạm vi ranh giới dự án trở lên đồng thuận.
Theo Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam Trần Ngọc Chính, quy định này mở thêm “lối ra” cho những dự án không thể triển khai theo phương thức lựa chọn chủ đầu tư thông thường. Thay vì để dự án tiếp tục kéo dài, thành phố có thể chủ động lựa chọn phương án phù hợp với từng trường hợp, trong đó có sử dụng nguồn lực công hoặc đấu giá quyền sử dụng đất. Cơ chế này vừa góp phần đẩy nhanh tiến độ chỉnh trang đô thị, vừa hạn chế tình trạng nguồn lực đất đai bị bỏ ngỏ trong thời gian dài. Tuy nhiên, để các quy định mới thực sự đi vào cuộc sống, khâu tổ chức thực hiện có ý nghĩa quyết định. Thành phố cần công khai đầy đủ thông tin về dự án, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; bảo đảm người dân được tiếp cận thông tin và tham gia vào quá trình triển khai. Đồng thời, năng lực tài chính, kinh nghiệm và khả năng thực hiện của nhà đầu tư phải được đánh giá thực chất ngay từ đầu.
Ông Trần Ngọc Chính cho rằng, cơ chế về thời hạn và chế tài chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên. Trường hợp chủ đầu tư không đáp ứng yêu cầu, việc thu hồi cần được thực hiện kịp thời, tránh kéo dài tình trạng chậm trễ. Ngược lại, với những nhà đầu tư có năng lực, thực hiện nghiêm túc cam kết, thành phố cần chủ động tháo gỡ các vướng mắc về thủ tục, đất đai, quy hoạch, giải phóng mặt bằng và tái định cư. Đồng thời, cần phân định rõ nguyên nhân chậm tiến độ. Không phải mọi dự án chậm triển khai đều xuất phát từ năng lực yếu kém của chủ đầu tư; vì vậy, cần rà soát từng trường hợp để có biện pháp xử lý phù hợp, nghiêm minh.